(Thanh tra) - Sau một năm triển khai Kế hoạch số 329/KH-TTCP ngày 25/9/2025 của Thanh tra Chính phủ về giải quyết các vụ việc phức tạp, kéo dài, TPHCM đã rà soát toàn bộ 46 vụ việc, trong đó 24 vụ cơ bản được giải quyết, không còn phát sinh đơn thư.
Thực hiện Kế hoạch số 329/KH-TTCP của Thanh tra Chính phủ, từ tháng 10/2025, UBND TPHCM đã thành lập, kiện toàn tổ công tác. Cùng với đó, tổ công tác đã thành lập tổ giúp việc và ban hành kế hoạch tổ chức thực hiện.
Thanh tra TP là cơ quan thường trực, thực hiện nhiệm vụ tham mưu, theo dõi, đôn đốc, tổng hợp kết quả thực hiện Kế hoạch số 329/KH-TTCP. Các sở, ngành, địa phương được phân công kiểm tra, rà soát, xử lý các vụ việc theo nhiệm vụ được giao.
Theo Thanh tra TPHCM, từ danh sách 48 vụ việc do Thanh tra Chính phủ chuyển đến, TP đã kiểm tra, rà soát toàn bộ, xác định 2 vụ việc trùng lặp, còn 46 vụ việc thuộc phạm vi xử lý. Trong số này có 9 vụ khiếu nại, 2 vụ tố cáo, 30 vụ kiến nghị, phản ánh và 5 vụ tranh chấp dân sự, kinh tế.
Sau 1 năm thực hiện, đến nay có 24/46 vụ việc đã được xem xét, giải quyết cơ bản, không còn phát sinh đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh. 22 vụ việc còn lại tiếp tục được chỉ đạo kiểm tra, rà soát, xử lý, trong đó 6 vụ đồng thời thuộc diện xử lý theo Kế hoạch số 34/KH-UBND về tháo gỡ vướng mắc các công trình, dự án, khu đất tồn đọng.
Trong quá trình giải quyết các vụ việc phức tạp, kéo dài theo Kế hoạch số 329/KH-TTCP của Thanh tra Chính phủ, TPHCM chú trọng là đối thoại trực tiếp với công dân, gắn đối thoại với kiểm tra hồ sơ và thực tế dự án.
Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM cho biết, trong 46 vụ việc được rà soát, Sở đã xác định 9 dự án phát sinh đơn thư vượt cấp lên Trung ương thuộc chức năng, nhiệm vụ của ngành. Các nội dung chủ yếu liên quan đến dự án chậm bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người mua.
Đối với các nội dung này, thay vì chỉ xử lý đơn trên hồ sơ, Sở Nông nghiệp và Môi trường thực hiện rà soát pháp lý, tình hình triển khai và những vướng mắc của từng dự án; xác định nguyên nhân, trách nhiệm, thẩm quyền giải quyết; làm việc với chủ đầu tư để hướng dẫn, tháo gỡ và đôn đốc thực hiện. Cùng với đó là tiếp xúc, giải thích và có văn bản hướng dẫn công dân theo quy định.
Ngày 28/8/2026, ông Trần Văn Bảy - Phó Chủ tịch UBND TPHCM và ông Ngô Văn Khương - Phó Cục trưởng Cục III (Thanh tra Chính phủ) đã chủ trì buổi đối thoại với đại diện các hộ dân phường Linh Xuân liên quan đến Dự án Đại học Quốc gia TPHCM.
Buổi đối thoại được tổ chức trên tinh thần thẳng thắn, công khai, dân chủ, khách quan; nhằm trực tiếp lắng nghe ý kiến, kiến nghị, nguyện vọng của các hộ dân. Đồng thời, để các cơ quan, đơn vị có liên quan thông tin về quá trình, kết quả giải quyết, trao đổi, giải thích và trả lời những nội dung công dân còn kiến nghị.
Tại buổi đối thoại, đại diện UBND TPHCM và Cục III (Thanh tra Chính phủ) đã trực tiếp lắng nghe, trao đổi với người dân và nghe ý kiến của các đơn vị, địa phương liên quan. Qua đó, tạo được sự đồng thuận cao, người dân không có nội dung khiếu nại, kiến nghị nào khác. Các đơn vị, địa phương cũng có được phương hướng cụ thể đối với các phần việc có thể thực hiện trước mắt. Đối với các vấn đề còn vướng mắc, sẽ tiếp tục giải quyết hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền giải quyết.
Trường hợp này cho thấy một cuộc đối thoại hiệu quả không nhất thiết phải dẫn ngay đến việc giải quyết toàn bộ vụ việc. Điều quan trọng là qua rà soát và trao đổi, từng nội dung được xác định rõ thuộc trách nhiệm của cơ quan nào, vấn đề nào đã có cơ sở giải quyết và vấn đề nào cần tiếp tục tháo gỡ ở cấp có thẩm quyền.
Từ thực tế tại các dự án có đơn thư kéo dài, có thể thấy việc tiếp công dân, đối thoại, giải thích căn cứ pháp lý và xác định rõ phần việc của từng cơ quan trở thành khâu hết sức quan trọng. Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM cho rằng kinh nghiệm cần thiết là phải phân loại rõ vụ việc đã giải quyết đúng pháp luật nhưng công dân chưa đồng thuận, vụ việc có sai sót cần điều chỉnh và vụ việc cần tiếp tục giải quyết; đồng thời xây dựng lộ trình cụ thể cho từng dự án.
Đối với trách nhiệm của cấp xã trong giải quyết các vụ việc phức tạp, kéo dài, ông Nguyễn Tiến Lâm - Phó Chủ tịch UBND phường Bình Hòa (TPHCM) cho biết, địa phương đã thành lập tổ tham mưu xử lý đơn thư trực thuộc UBND phường để phân loại cụ thể tính chất từng vụ việc.
Với các tranh chấp ranh đất mang tính dân sự, nằm ngoài thẩm quyền hành chính, phường tổ chức hòa giải tại cơ sở và hướng dẫn người dân liên hệ TAND khi hòa giải không thành.
Theo ông Lâm, bài học quan trọng là phải phân loại và hướng dẫn xử lý đơn thư chính xác ngay từ đầu, tránh thụ lý sai thẩm quyền làm kéo dài thời hạn giải quyết và phát sinh khiếu nại vượt cấp.
Thực tế tại phường Bình Hòa cũng cho thấy một vụ việc có thể đồng thời chứa nhiều quan hệ pháp lý khác nhau. Ông Nguyễn Tiến Lâm dẫn 3 vụ việc nổi bật tại địa phương gồm Dự án Khu dân cư Nhà vườn Tân Vũ Minh rộng hơn 26,3ha với khoảng 310 căn nhà xây dựng dở dang; Dự án Khu dân cư Vĩnh Phú 2, nơi một số trường hợp chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; Chung cư Roxana Plaza, phường đã tiếp nhận đơn kiến nghị tập thể của hơn 120 công dân mua căn hộ.
Với những vụ việc như vậy, việc đối thoại không chỉ nhằm giải đáp một lá đơn mà còn giúp chính quyền cơ sở nắm tình hình, nhận diện nguy cơ phát sinh tập trung đông người và xác định phần việc thuộc trách nhiệm của mình.
Từ góc độ ngành chuyên môn, Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM xác định việc tăng cường tiếp công dân, đối thoại trực tiếp là một trong những kinh nghiệm quan trọng. Lãnh đạo sở, các phòng, ban trực tiếp tham gia tiếp công dân định kỳ và đột xuất; tổ chức tiếp nhiều lần, giải thích rõ cơ sở pháp lý để người dân được lắng nghe và tôn trọng.
Sau 1 năm, con số 24/46 vụ việc tại TPHCM được xác định đã cơ bản giải quyết cho thấy việc rà soát đã bước đầu phân loại được những vụ việc đã có thể khép lại về mặt giải quyết khiếu nại, kiến nghị, phản ánh. Nhưng với 22 vụ việc còn lại, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp tục xử lý, mà phải xác định rõ từng điểm nghẽn, cơ quan chủ trì và phần việc cần hoàn thành.
Điều này cũng cho thấy tầm quan trọng của đối thoại khi được đặt trong một quy trình rộng hơn: Lắng nghe người dân, đối chiếu hồ sơ, kiểm tra thực tế, xác định thẩm quyền và trách nhiệm, từ đó chuyển những kiến nghị kéo dài thành những phần việc cụ thể để theo dõi và xử lý.
Bài 2: Tập trung rà soát, tháo gỡ từng vụ việc
