(Thanh tra) - Với 3.101 lượt người thực hiện kê khai, công khai tài sản, thu nhập trong năm 2025 và 107 người được xác minh theo kế hoạch năm 2026, Thanh tra tỉnh Nghệ An đang từng bước chuyển trọng tâm từ quản lý hồ sơ sang kiểm tra, đối chiếu, làm rõ biến động tài sản, thu nhập.
Năm 2025 - thời điểm triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp với nhiều biến động về bộ máy, toàn tỉnh Nghệ An vẫn duy trì 3.101 lượt người thực hiện kê khai tài sản, thu nhập (gồm 2.688 người kê khai hằng năm, 363 người kê khai bổ sung, 37 người kê khai lần đầu và 13 người phục vụ công tác cán bộ).
Không dừng lại ở việc tiếp nhận bản kê khai đúng thời hạn, năm 2026, Thanh tra tỉnh Nghệ An tạo bước đột phá khi hoàn thành xác minh trực tiếp đối với 107 người thuộc diện kê khai hằng năm tại 6 cơ quan, đơn vị. Đây là bước thể hiện sự chuyển mạnh từ quản lý, tiếp nhận hồ sơ kê khai sang tăng cường kiểm tra, xác minh, hướng tới tính thực chất của công tác kiểm soát tài sản, thu nhập.
Danh sách xác minh được lựa chọn công khai, khách quan thông qua hình thức bốc thăm ngẫu nhiên có sự giám sát liên ngành, áp dụng đối với người chưa được xác minh trong 5 năm liên tiếp. Cách làm này vừa bảo đảm tính minh bạch, vừa nâng cao tính răn đe, phòng ngừa từ sớm.
Điểm quan trọng là lựa chọn ngẫu nhiên không đồng nghĩa với thực hiện máy móc, mà phải nằm trong khuôn khổ kế hoạch đã được phê duyệt và tuân thủ các tiêu chí pháp luật. Qua đó, công tác xác minh vừa bảo đảm tính công bằng, vừa hướng đến mục tiêu nhận diện, làm rõ những vấn đề cần tiếp tục kiểm tra.
Qua công tác xác minh, Thanh tra tỉnh phát hiện không ít sai sót mang tính phổ biến: kê khai thiếu nhà đất, phương tiện, tài sản của vợ/chồng; bỏ sót các khoản tiền gửi, góp vốn, cho vay; hoặc tài sản đã chuyển nhượng nhưng chưa hoàn tất thủ tục pháp lý. Ngoài ra, việc giải trình nguồn gốc tài sản tăng thêm giữa hai kỳ kê khai tại một số đơn vị vẫn còn lúng túng.
Đối với kê khai bổ sung, việc phát hiện biến động tài sản vẫn chủ yếu dựa vào ý thức của người kê khai, trong khi cơ quan quản lý chưa có điều kiện kiểm chứng đầy đủ. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải làm tốt ngay từ khâu xác định đối tượng, hướng dẫn, tiếp nhận bản kê khai; đồng thời nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện.
Theo đánh giá từ thực tiễn, những sai sót này chủ yếu xuất phát từ nhận thức, sự chủ quan hoặc nhầm lẫn của người kê khai trong quá trình tổng hợp, cập nhật thông tin về tài sản, thu nhập. Một số trường hợp khác liên quan đến việc hồ sơ, thủ tục pháp lý về tài sản chưa hoàn tất hoặc thông tin chưa được cập nhật kịp thời.
Từ thực tế đó, Thanh tra tỉnh Nghệ An xác định kiểm soát tài sản, thu nhập không nên chỉ được hiểu là kiểm tra bản kê khai có đầy đủ hay không. Quan trọng hơn là phải đối chiếu với thông tin từ các cơ quan, đơn vị liên quan để phát hiện những điểm chưa thống nhất, những tài sản hoặc khoản thu nhập chưa được kê khai, cũng như những biến động lớn về tài sản cần được giải trình, làm rõ.
Đây chính là yêu cầu chuyển từ kiểm tra hình thức sang kiểm soát thực chất. Khi được thực hiện nghiêm túc, công tác này không chỉ giúp nâng cao trách nhiệm của người kê khai mà còn có tác dụng cảnh báo, răn đe, phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực từ sớm.
Ông Nguyễn Viết Hùng, Trưởng phòng 4 (Thanh tra tỉnh Nghệ An) nhận định: "Kiểm soát tài sản không chỉ là kiểm tra bản kê khai có đủ đầu mục hay không, mà quan trọng hơn là đối chiếu dữ liệu từ các cơ quan chức năng để phát hiện những điểm bất thường và yêu cầu giải trình làm rõ."
Tuy nhiên, quá trình xác minh nguồn gốc tài sản, thu nhập vẫn còn không ít khó khăn. Khó khăn lớn nhất là thông tin phục vụ xác minh chưa được kết nối, khai thác thuận lợi giữa các cơ quan. Cơ quan xác minh phải đối chiếu nhiều nguồn thông tin, trong khi cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan liên quan còn hạn chế.
Địa bàn Nghệ An rộng, số lượng người thuộc diện kiểm soát lớn, trong khi cán bộ thực hiện nhiệm vụ còn mỏng, phải đồng thời thực hiện nhiều nhiệm vụ. Việc xác định giá trị đối với một số loại tài sản, nhất là tài sản không có chứng từ, cũng còn khó khăn. Năng lực, kinh nghiệm của đội ngũ thực hiện chưa đồng đều.
Thời gian tới, Thanh tra tỉnh Nghệ An tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ làm công tác kiểm soát tài sản, thu nhập; tăng cường xác minh có trọng tâm, trọng điểm, nhất là ở các lĩnh vực nhạy cảm; đồng thời đẩy mạnh số hóa và phối hợp, trao đổi thông tin giữa các cơ quan.
Để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác xác minh tài sản, thu nhập, Thanh tra tỉnh Nghệ An xác định cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó chú trọng nâng cao chất lượng ngay từ khâu kê khai. Bản kê khai được xem là đầu vào của cả quá trình kiểm soát, do đó cần hướng dẫn rõ những nội dung dễ sai, kiểm tra ngay khi tiếp nhận để hạn chế tình trạng kê khai thiếu, sai hoặc phải thực hiện lại.
Cùng với đó là nâng cao chất lượng đội ngũ làm công tác kiểm soát tài sản, thu nhập; tăng cường tập huấn chuyên sâu về kỹ năng rà soát, đối chiếu và xác minh các loại tài sản có tính chất phức tạp. Công tác xác minh cũng cần được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, gắn với các lĩnh vực nhạy cảm và nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu.
Một hướng đi quan trọng khác là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa hồ sơ và tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin giữa các cơ quan phục vụ xác minh. Thanh tra tỉnh Nghệ An cho biết, Thanh tra Chính phủ đang tập trung xây dựng, hoàn thiện và đưa vào sử dụng phần mềm hỗ trợ kiểm soát tài sản, thu nhập. Song song với đó, Thanh tra tỉnh đã từng bước số hóa hồ sơ kê khai, xác minh để phục vụ quản lý, theo dõi và đối chiếu biến động tài sản, thu nhập.
Từ thực tiễn địa phương, Thanh tra tỉnh Nghệ An kiến nghị sớm hoàn thiện và đưa vào vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về kiểm soát tài sản, thu nhập, bảo đảm kết nối liên thông giữa các bộ, ngành và địa phương.
Mục tiêu cốt lõi của kiểm soát tài sản, thu nhập không phải là phát hiện càng nhiều vi phạm càng tốt, mà là xây dựng cơ chế minh bạch, nâng cao trách nhiệm giải trình của người có chức vụ, quyền hạn, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân vào bộ máy Nhà nước.
