Thanh tra Nghệ An bốc thăm xác minh tài sản thu nhập, từng bước thực hiện phòng ngừa tham nhũng, tài sản không minh bạch. Ảnh: Văn Thanh

Không chỉ thu hồi tiền, phải xử lý đến cùng sai phạm

Công tác xử lý sau thanh tra là khâu quyết định để các kiến nghị chấn chỉnh được chuyển hóa thành kết quả thực tế. 8 tháng đầu năm 2026, toàn ngành Thanh tra Nghệ An đã thu hồi 26,35 tỷ đồng (đạt xấp xỉ 100% số tiền kiến nghị). Đối với các quyết định xử lý tồn đọng, từ 1/7/2025 đến nay, đơn vị đã đôn đốc thu hồi thêm 5,42 tỷ đồng.

Những con số này cho thấy sự chuyển biến rõ rệt trong thực hiện kiến nghị thanh tra. Nếu giai đoạn 2021-2025, tỷ lệ thu hồi đạt 91,6%, thì năm 2025 tăng lên 96,5% và trong 8 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 100%. Kết quả đó phản ánh sự tập trung hơn trong công tác theo dõi, đôn đốc, đồng thời cho thấy trách nhiệm thực hiện kết luận thanh tra tại nhiều cơ quan, đơn vị, địa phương đã được nâng lên.

Sự chuyển biến này xuất phát từ sự chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy Nghệ An (Chỉ thị số 28-CT/TU và Chỉ thị số 21-CT/TU ngày 18/6/2026) cùng việc thành lập Phòng 5 chuyên trách theo dõi, xử lý sau thanh tra.

Thanh tra tỉnh đã chuẩn hóa nghiệp vụ qua 3 quy trình (theo dõi/đôn đốc, giám sát đoàn thanh tra, thẩm định dự thảo kết luận); đồng thời phân công rõ trách nhiệm cho từng thanh tra viên bám sát từng kết luận.

Cán bộ Thanh tra tỉnh Nghệ An thực hiện tốt công tác xử lý thu hồi sau thanh tra. Ảnh: Văn Thanh

Bên cạnh thu hồi kinh tế, các kiến nghị về xử lý tài sản, giảm trừ quyết toán, kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân cũng được triển khai đồng bộ. Nhiều địa phương có tỷ lệ hoàn thành kiểm điểm trách nhiệm và thu hồi tiền đạt trên 95%. Ngoài ra, Thanh tra tỉnh đẩy mạnh chuyển đổi số, lập hộp thư công vụ riêng và quản lý tiến độ xử lý trên phần mềm để đảm bảo tính kịp thời, minh bạch.

Ông Hoàng Thanh Linh, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Nghệ An cho biết: Công tác theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra được Tỉnh ủy, UBND tỉnh quan tâm chỉ đạo, trong đó chú trọng các kết luận đã có hiệu lực pháp luật và thành lập Phòng 5 chuyên trách theo dõi, xử lý sau thanh tra.

Gỡ điểm nghẽn, siết trách nhiệm người đứng đầu

Mặc dù đạt kết quả tích cực, công tác xử lý sau thanh tra vẫn gặp không ít vướng mắc. Một số khoản tiền sai phạm chưa thể thu hồi dứt điểm do vướng cơ chế, đối tượng vi phạm mất khả năng tài chính, hoặc dự án kéo dài qua nhiều thời kỳ có chính sách pháp luật thay đổi. Việc kiểm điểm trách nhiệm tại một số sở, ngành còn chậm; sự phối hợp liên ngành (Thanh tra - Thuế - Ngân hàng - Công an) đôi lúc chưa thực sự chặt chẽ.

Để tháo gỡ "điểm nghẽn", ông Phan Duy Hùng, Trưởng phòng 5 (Thanh tra tỉnh Nghệ An) cho biết, đơn vị đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra. Trọng tâm gồm: Chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, xây dựng quy trình theo tiêu chuẩn ISO về theo dõi, đôn đốc, kiểm tra thực hiện kết luận thanh tra, đồng thời chuẩn hóa quy trình giám sát, thẩm định dự thảo kết luận.

Gắn trách nhiệm cá nhân, phân công cụ thể từng cán bộ, thanh tra viên theo dõi từng kết luận thanh tra, bảo đảm công việc được bám sát và thực hiện hiệu quả. Tăng cường biện pháp xử lý sau thanh tra: Bên cạnh thu hồi kinh tế, xử lý hành chính, kỷ luật và khắc phục tồn tại, Thanh tra tỉnh áp dụng các biện pháp quản lý Nhà nước như công khai danh sách đơn vị chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính để phục vụ công tác đấu thầu, lựa chọn nhà đầu tư; kiến nghị rà soát, xem xét việc thực hiện một số thủ tục hành chính.

Trước yêu cầu đó, trách nhiệm của người đứng đầu được Thanh tra tỉnh Nghệ An xác định là yếu tố then chốt. Người đứng đầu cơ quan, đơn vị là đối tượng thanh tra hoặc cơ quan quản lý trực tiếp phải chủ động xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện đầy đủ các kiến nghị, quyết định xử lý về kinh tế, hành chính; đồng thời chịu trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra việc khắc phục sai phạm, thu hồi tiền, tài sản và xử lý tổ chức, cá nhân có liên quan.

Lãnh đạo cán bộ phòng 5 Thanh tra tỉnh Nghệ An trao đổi nghiệp vụ trong giờ làm việc. Ảnh: Văn Thanh

Kết quả thực hiện kết luận thanh tra cũng được xác định là một trong những căn cứ quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ hằng năm của người đứng đầu. Trường hợp không thực hiện, thực hiện không đầy đủ hoặc không kịp thời, tùy tính chất, mức độ vi phạm, người đứng đầu có thể bị xem xét xử lý kỷ luật hành chính, xử lý vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi gây hậu quả nghiêm trọng, thất thoát tài sản Nhà nước.

Đối với tổ chức, cá nhân chậm thực hiện hoặc không thực hiện kết luận, kiến nghị thanh tra, Thanh tra tỉnh Nghệ An có thể yêu cầu thủ trưởng cơ quan quản lý trực tiếp xem xét, xử lý kỷ luật; áp dụng hoặc kiến nghị áp dụng các biện pháp xử lý về kinh tế, hành chính; đồng thời kiến nghị xem xét trách nhiệm người đứng đầu cơ quan quản lý trực tiếp nếu không thực hiện các biện pháp thuộc thẩm quyền để buộc đối tượng chấp hành.

Trong trường hợp phát hiện dấu hiệu tội phạm, hồ sơ, thông tin có thể được chuyển hoặc kiến nghị chuyển đến cơ quan điều tra để xem xét, xử lý theo quy định. Với những kết luận, quyết định xử lý có nội dung không thể thực hiện, Thanh tra tỉnh Nghệ An báo cáo thủ trưởng cơ quan quản lý Nhà nước cùng cấp xem xét, quyết định.

Hiệu lực công tác thanh tra không đo bằng số lượng kết luận ban hành, mà khẳng định ở kết quả khắc phục sai phạm và củng cố kỷ cương quản lý nhà nước trong thực tiễn.

Bài 3: Chuyển từ quản lý kê khai sang kiểm soát thực chất tài sản, thu nhập