UBND tỉnh Nghệ An và Thanh tra tỉnh Nghệ An làm việc với Thanh tra Chính phủ về chuyên đề nhà, đất dôi dư. Ảnh: Văn Thanh

“Sức nóng” từ những con số biết nói

Tiếp nối dấu ấn của Huân chương Lao động hạng Nhất được trao năm 2025, Thanh tra tỉnh Nghệ An bước vào năm 2026, năm diễn ra nhiều sự kiện chính trị quan trọng, với yêu cầu ngày càng cao về công tác thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo (KNTC) và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Năm 2025, toàn ngành Thanh tra tỉnh Nghệ An đã kiến nghị thu hồi về ngân sách Nhà nước gần 58 tỷ đồng, tỷ lệ thu hồi thực tế đạt 96,5%; kiến nghị xử lý hành chính đối với 65 tập thể, 179 cá nhân có vi phạm, vượt chỉ tiêu 90% Nghị quyết Đại hội Đảng bộ đề ra. Đặc biệt, 100% vụ việc do UBND tỉnh giao được giải quyết dứt điểm, cùng với chiến dịch “90 ngày đêm số hóa”, tạo nền tảng quan trọng để ngành bước vào năm 2026 với tâm thế chủ động hơn.

Trong bối cảnh Nghệ An triển khai Nghị quyết số 39-NQ/TW, đồng thời vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác thanh tra, tiếp công dân và giải quyết KNTC đứng trước áp lực lớn. Thực tiễn 6 tháng đầu năm 2025 cho thấy rõ sức nóng ấy.

Lãnh đạo phòng Thanh tra tỉnh Nghệ An phát biểu tại buổi làm việc với Cục 2 Thanh tra Chính phủ. Ảnh: Văn Thanh

Toàn tỉnh ghi nhận 5.240 lượt người KNTC, kiến nghị, phản ánh tại các cơ quan hành chính, với 5.594 người tham gia; tăng 165,9% so với cùng kỳ năm 2025. Các cơ quan đã tiếp nhận 6.869 đơn thư KNTC, kiến nghị, phản ánh, tranh chấp đất đai, tăng 44,2%; trong đó có 6.013 đơn đủ điều kiện xử lý, tăng 41,5%.

Số vụ việc KNTC thuộc thẩm quyền phát sinh trong kỳ là 188 vụ, tăng 43,5%. Trong đó, KN chiếm 139 vụ, tăng 66,3%; TC 49 vụ, tăng 2% so với cùng kỳ.

Đáng chú ý, có tới 52 đoàn đông người được tiếp, tăng 271%. Khoảng 82% đơn thư tập trung vào lĩnh vực đất đai, lĩnh vực vốn nhạy cảm, phức tạp và chịu tác động mạnh từ những biến động chính sách, lịch sử quản lý đất đai cũng như quá trình sắp xếp, sáp nhập địa giới hành chính.

Trước thực tế đó, Thanh tra tỉnh Nghệ An không lựa chọn cách làm thụ động. Phương châm “Gần dân, sát dân, vì Nhân dân phục vụ” được cụ thể hóa bằng cách làm hướng mạnh về cơ sở, lấy đối thoại và giải quyết từ nguồn phát sinh làm trọng tâm.

Các tổ công tác được chủ động thành lập, “cắm chốt” tại những địa bàn có nhiều vụ việc như Yên Thành, Diễn Châu, Quỳnh Lưu, Hoàng Mai, Đô Lương.. để trực tiếp nắm tình hình, tháo gỡ vướng mắc. Cùng với đó, ngành tổ chức tập huấn kỹ năng cho gần 300 cán bộ cơ sở, góp phần nâng cao năng lực tiếp dân, xử lý đơn thư ngay từ địa bàn.

Kết quả, 151/188 vụ việc thuộc thẩm quyền đã được giải quyết, đạt 80,3%. Trong đó, đã giải quyết 116/139 vụ việc KN, đạt 83,5%; giải quyết 37/49 vụ việc TC, đạt 75,5%. Một số điểm nóng, vụ việc phức tạp kéo dài, trong đó có vụ việc liên quan đến Quốc lộ 1A, cơ bản được tháo gỡ.

Những con số này không chỉ phản ánh khối lượng công việc lớn mà còn cho thấy cách tiếp cận mới, thay vì chờ phát sinh điểm nóng mới xử lý, ngành Thanh tra Nghệ An chủ động đi trước một bước, tìm đến cơ sở, đối thoại với người dân và giải quyết vấn đề ngay từ nơi phát sinh.

Thanh tra không có vùng cấm

Nếu công tác tiếp công dân là cầu nối để củng cố niềm tin, thì hoạt động thanh tra kinh tế - xã hội là công cụ quan trọng để giữ vững kỷ luật, kỷ cương và bảo vệ tài sản công.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Thanh tra tỉnh Nghệ An đã triển khai 53 cuộc thanh tra, gồm 36 cuộc theo kế hoạch và 17 cuộc đột xuất. Qua thanh tra, ngành phát hiện sai phạm với tổng số tiền hơn 30,479 tỷ đồng; ban hành quyết định thu hồi 25,041 tỷ đồng và đến nay đã thu hồi 23,621 tỷ đồng, đạt 94,3%; kiến nghị xử lý khác 5,438 tỷ đồng.

Cùng với thanh tra, ngành thực hiện 5 cuộc kiểm tra theo chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh Nghệ An, kịp thời tham mưu xử lý những vấn đề phát sinh, góp phần nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước và phòng ngừa vi phạm.

Phó Chánh Thanh tra tỉnh Nghệ An Nguyễn Tùng Sơn phát biểu tại buổi làm việc với Cục 2 Thanh tra Chính phủ. Ảnh: Văn Thanh

Một trong những lĩnh vực được tập trung là quản lý đầu tư xây dựng cơ bản tại các địa bàn trọng điểm như Thành Vinh, Vinh Hưng, Cửa Lò... Qua kiểm tra 135 công trình, cơ quan thanh tra phát hiện sai phạm tại 105 công trình, với tổng số tiền 3,459 tỷ đồng, kiến nghị thu hồi, giảm trừ quyết toán theo quy định.

Đáng chú ý, Thanh tra tỉnh Nghệ An đã dành sự quan tâm đặc biệt đối với các dự án chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài - những “điểm nghẽn” trực tiếp ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất và môi trường đầu tư của địa phương.

Thực hiện Chỉ thị số 16-CT/TU và chỉ đạo của Ban Chỉ đạo 707, qua rà soát, toàn tỉnh xác định 218 dự án có khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài. Trên cơ sở phân loại, Thanh tra tỉnh Nghệ An lập kế hoạch thanh tra đối với 14 dự án trọng điểm có dấu hiệu sai phạm nghiêm trọng.

Tinh thần được xác định rõ là không để những dự án yếu kém, chậm triển khai kéo dài gây lãng phí tài nguyên. Với những chủ đầu tư không đủ năng lực, ngành tham mưu xử lý theo hướng kiên quyết thu hồi đất; đồng thời đề xuất xử lý tài chính đối với những trường hợp được gia hạn nhiều lần nhưng vẫn không triển khai hiệu quả.

Cùng với phát hiện vi phạm, xử lý sau thanh tra tiếp tục được xem là khâu quan trọng. Qua đôn đốc, các đơn vị đã thu hồi thêm hơn 1,25 tỷ đồng nộp ngân sách và xử phạt vi phạm hành chính gần 700 triệu đồng.

Đáng chú ý, Thanh tra tỉnh Nghệ An lập danh sách các doanh nghiệp có vi phạm, đã được đôn đốc nhiều lần nhưng chưa thực hiện hoặc thực hiện chưa đầy đủ quyết định thu hồi tiền để đăng tải trên Cổng thông tin điện tử tỉnh và trang thông tin đấu thầu, qua đó cung cấp thông tin để các chủ đầu tư cân nhắc trong quá trình lựa chọn nhà thầu.

Chuyển đổi số dựng “lá chắn” liêm chính

Cùng với thanh tra, tiếp công dân và giải quyết KNTC, chuyển đổi số đang trở thành một trụ cột quan trọng trong đổi mới phương thức hoạt động của ngành Thanh tra Nghệ An.

Ngành tiếp tục nâng cấp phần mềm xử lý sau thanh tra, vận hành Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về KNTC và nằm trong nhóm 3 địa phương dẫn đầu cả nước về nhập liệu vào hệ thống này. Tỷ lệ ký số văn bản đạt 98%, 100% cán bộ thường xuyên sử dụng VNPT-iOffice, góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp, minh bạch và khả năng theo dõi tiến độ xử lý công việc.

Công tác cải cách hành chính cũng có chuyển biến rõ nét. Thanh tra tỉnh Nghệ An công khai 100% thủ tục hành chính của cơ quan dưới nhiều hình thức; 170/170 hồ sơ được giải quyết đúng hạn, đạt 100%; mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp đạt 100%.

Đặc biệt, chuyển đổi số được đặt song hành với xây dựng văn hóa liêm chính. 100% cán bộ ký cam kết chấp hành quy tắc ứng xử, thực hiện nghiêm việc kê khai tài sản, thu nhập. Đến nay, 5 tổ xác minh tài sản, thu nhập được thành lập để kiểm tra 107 đối tượng.

Những kết quả đó cho thấy công tác thanh tra ở Nghệ An đang chuyển mạnh từ tư duy “phát hiện và xử lý” sang chủ động phòng ngừa, kiểm soát rủi ro, đồng thời tăng cường công khai, minh bạch trong hoạt động công vụ.

Nửa chặng đường năm 2026 đã đi qua với không ít áp lực, song cũng là thời điểm bản lĩnh của ngành Thanh tra Nghệ An được thể hiện rõ nét. Từ những vụ việc KNTC gia tăng, những điểm nóng về đất đai đến các dự án chậm tiến độ, ngành đã từng bước chuyển từ thế ứng phó sang chủ động kiểm soát tình hình.

Phía trước vẫn còn nhiều thách thức, nhất là khi các dự án trọng điểm như cao tốc Vinh - Thanh Thủy, VSIP 3 có thể tiếp tục phát sinh những vấn đề cần giải quyết. Song với tinh thần gần dân, sát dân; quyết liệt trong thanh tra, nghiêm minh trong xử lý sai phạm và đẩy mạnh chuyển đổi số, Thanh tra Nghệ An đang tiếp tục khẳng định vai trò “người gác cổng” kỷ cương, góp phần bảo vệ pháp luật, tài sản công và củng cố niềm tin của Nhân dân.