(Thanh tra) - Công điện số 19/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ được xem là “mệnh lệnh hỏa tốc” của người đứng đầu Chính phủ nhằm siết chặt kỷ cương, chống lãng phí và thất thoát nguồn lực quốc gia từ các tài sản công dôi dư. Tại các tỉnh, thành phía Nam như TPHCM, An Giang, Đồng Nai, Đồng Tháp, Tây Ninh, Vĩnh Long, Cà Mau…, tinh thần này đang được cụ thể hóa bằng những giải pháp quyết liệt nhằm “đánh thức” khối tài sản nghìn tỷ đang “ngủ quên”.
Tại Công điện số 19/CĐ-TTg, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải coi việc nâng cao hiệu quả quản lý tài sản công là nhiệm vụ trọng tâm. Tìm hiểu quá trình đưa các mệnh lệnh công vào thực tiễn, chúng tôi ghi nhận nhiều nỗ lực từ các địa phương…
Thủ tướng Chính phủ yêu cầu phải khẩn trương hoàn thành việc xử lý, đưa vào khai thác, sử dụng đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy. Tuyệt đối không để xảy ra tình trạng nhà đất bỏ trống, gây hư hỏng, xuống cấp hoặc lãng phí. Đối với các tài sản đang trong quá trình tạm bàn giao, tiếp nhận, các cơ quan phải hoàn thiện thủ tục để báo cáo người có thẩm quyền quyết định phương án xử lý trong thời hạn không quá 30 ngày.
Một trong những điểm nhấn quan trọng của Công điện là việc rà soát chặt chẽ diện tích trụ sở làm việc. Thủ tướng yêu cầu các cơ quan, đơn vị phải đối chiếu diện tích thực tế với tiêu chuẩn, định mức hiện hành. Đối với phần diện tích dôi dư, phải báo cáo cơ quan có thẩm quyền để điều chuyển cho các đơn vị khác có nhu cầu hoặc thu hồi để quản lý, đảm bảo tiết kiệm và hiệu quả. Đối với tài sản là xe ô tô, máy móc, thiết bị: Các đơn vị phải rà soát kỹ lưỡng nhu cầu thực tế. Tài sản còn sử dụng được nhưng dôi dư phải điều chuyển ngay cho đơn vị thiếu; tài sản hỏng hóc, không còn nhu cầu sử dụng phải khẩn trương thanh lý, thu nộp ngân sách Nhà nước theo đúng quy định.
Thủ tướng giao Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trách nhiệm rà soát, ban hành đầy đủ các văn bản hướng dẫn về phân cấp thẩm quyền trong quản lý, sử dụng tài sản công tại địa phương. Đồng thời, các địa phương phải cập nhật, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch đô thị đối với các cơ sở nhà, đất đã chuyển đổi công năng để sớm đưa vào khai thác.
Đặc biệt, Công điện nhấn mạnh việc tăng cường công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra và giám sát. Các hành vi vi phạm trong việc bố trí, sắp xếp, xử lý và khai thác trụ sở, tài sản công phải được xử lý nghiêm minh.
Tinh thần khẩn trương đưa tài sản công vào sử dụng, tránh lãng phí trước đó cũng đã được thể hiện tại Công điện số 213/CĐ-TTg ngày 11/11/2025 của Thủ tướng Chính phủ và Công văn số 18430 ngày 27/11/2025 của Bộ Tài chính về việc đẩy nhanh tiến độ sắp xếp, bố trí, xử lý các cơ sở nhà, đất sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính các cấp.
Thực tế tại nhiều tỉnh phía Nam cho thấy, áp lực xử lý tài sản công dôi dư là vô cùng lớn. Sau sáp nhập, TPHCM có 1.087 trụ sở làm việc và cơ sở hoạt động sự nghiệp của các cơ quan, đơn vị trực thuộc, trong đó có số lượng không nhỏ cần sắp xếp, quản lý lại theo tinh thần của Công điện. Tại An Giang, tính đến đầu năm 2026, tỉnh ghi nhận tới 493 cơ sở nhà, đất dôi dư với tổng giá trị nguyên giá lên tới hơn 2.413 tỷ đồng. Trong số này, diện tích đất dôi dư lên tới hơn 1,17 triệu m². Tại Đồng Tháp, số lượng trụ sở dôi dư cần xử lý là 448 cơ sở, bao gồm 91 trụ sở cấp tỉnh và 357 trụ sở cấp xã. Tại Cà Mau, có gần 300 trụ sở dôi dư. Tương tự như vậy, sau sáp nhập, TP Cần Thơ, Hậu Giang, Sóc Trăng (cũ) dôi dư 255 trụ sở… Đây là khối tài sản hàng nghìn tỷ đồng đang “ngủ quên”, cần sớm trở thành nguồn lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.
Ghi nhận tại đầu cầu phía Nam của Tổ quốc, nhóm PV chúng tôi nhận thấy, ngay từ khi có những văn bản chỉ đạo đầu tiên của Trung ương như Công điện số 213/CĐ-TTg ngày 11/11/2025 của Thủ tướng Chính phủ; Công văn số 18430 ngày 27/11/2025 của Bộ Tài chính về việc đẩy nhanh tiến độ sắp xếp, bố trí, xử lý các cơ sở nhà, đất sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính các cấp, UBND TPHCM đã ban hành văn bản chỉ đạo các cơ quan, tổ chức, đơn vị và UBND các xã, phường, đặc khu khẩn trương triển khai thực hiện nghiêm túc, đồng bộ các nhiệm vụ được giao.
Cụ thể, UBND TPHCM yêu cầu việc xử lý, chuyển đổi công năng các cơ sở nhà, đất phải thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục, thẩm quyền; đồng thời rà soát toàn bộ xe ô tô, máy móc, thiết bị theo tiêu chuẩn, định mức, bảo đảm sử dụng hiệu quả, tránh lãng phí, hoang hóa. Thành phố yêu cầu tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các vi phạm, gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ và hiệu quả sắp xếp, xử lý tài sản công.
Sau khi có Công điện số 19, UBND TPHCM ban hành văn bản chỉ đạo triển khai thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong của việc quản lý tài sản công năm 2026, nhằm khơi thông nguồn lực, thực hành tiết kiệm, phòng chống tham nhũng, lãng phí, góp phần hoàn thành các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh trên địa bàn.
Theo báo cáo mới nhất của Sở Tài chính TPHCM, thực hiện Kế hoạch số 74/KH-UBND ngày 23/10/2025 về việc sắp xếp, xử lý tài sản công, Thành phố đã chủ trương rà soát triệt để các cơ sở nhà, đất đang để trống hoặc sử dụng không hiệu quả.
Theo Quyết định số 118/QĐ-UBND ngày 6/1/2026, TPHCM đã giao 151 cơ sở nhà, đất cho Trung tâm Quản lý nhà và Giám định xây dựng; 13 khu đất cho Trung tâm Phát triển quỹ đất quản lý. Bên cạnh quỹ đất địa phương, TPHCM cũng tích cực phối hợp với các Bộ, ngành Trung ương để tiếp nhận các tài sản dôi dư trên địa bàn. Tính đến nay, tổng số nhà đất các bộ, ngành và đơn vị Trung ương chuyển giao về Thành phố quản lý là 80 cơ sở. Trong đó, Sở Tài chính đã tổ chức tiếp nhận, bàn giao và đề xuất phương án xử lý đối với 60 địa chỉ nhà, đất.
Cũng theo ghi nhận của chúng tôi, sau khi có Công điện số 19, Cà Mau đã ban hành hàng chục quyết định về việc điều chuyển tài sản công là cơ sở nhà đất để đưa vào sử dụng, tránh lãng phí.
Điển hình, UBND tỉnh Cà Mau đã điều chuyển trụ sở cũ của Sở Khoa học và Công nghệ và Quỹ Đầu tư phát triển (tại số 16-18, đường Cù Chính Lan, phường Bạc Liêu) sang cho Trung tâm Khởi nghiệp và Đổi mới sáng tạo (CiNEC) tỉnh quản lý, sử dụng; điều chuyển trụ sở làm việc của UBND Phường 7 (cũ) tại số 289 đường Huỳnh Thúc Kháng cho Ban Quản lý Khu kinh tế; điều chuyển trụ sở cũ của Ban Quản lý rừng phòng hộ Năm Căn sang cho Chi cục Kiểm lâm quản lý.
Một điểm đáng chú ý trong công tác quản lý tài sản tại Cà Mau là việc chuyển giao các cơ sở nhà, đất từ các cơ quan Trung ương đóng trên địa bàn về cho địa phương quản lý. Nhiều cơ sở nhà, đất của Bảo hiểm xã hội tỉnh và các tài sản do Bộ Tài chính chuyển giao đã được UBND tỉnh điều chuyển về cho UBND các xã, phường quản lý, sử dụng. Việc điều chuyển này là để phát huy hiệu quả trong quản lý, tránh tình trạng trụ sở bỏ trống gây xuống cấp, thất thoát và lãng phí. Ngoài ra, các trạm kiểm lâm không còn nhu cầu sử dụng, như Trạm Kiểm lâm Đá Bạc, cũng được bàn giao lại cho UBND xã Đá Bạc để phục vụ mục tiêu phát triển tại địa phương.
Đối với những tài sản công đã xuống cấp nghiêm trọng, hư hỏng và không còn nhu cầu sử dụng, lãnh đạo tỉnh Cà Mau đã chỉ đạo thực hiện thanh lý theo hình thức phá dỡ để đảm bảo an toàn và giải phóng quỹ đất cho các mục đích khác.
Điển hình là việc UBND tỉnh Cà Mau đã quyết định thanh lý trụ sở Nhà văn hóa Thiếu nhi huyện Năm Căn (cũ) tại ấp 2, xã Năm Căn; đưa trụ sở cũ của Hạt Kiểm lâm Ngọc Hiển tại xã Phan Ngọc Hiển vào diện thanh lý do đã hư hỏng, không còn sử dụng được…
Bài 2: Những cách làm sáng tạo, tiết kiệm, chống lãng phí trong sắp xếp tài sản công dôi dư
