Một tàu hải cảnh Trung Quốc tại khu vực gần nhóm đảo Senkaku/Điếu Ngư mới đây. Ảnh: Japan coast guard

Thông qua các động thái như điều tàu tuần tra đến gần vùng biển xung quanh nhóm đảo có tranh chấp với Nhật Bản ở biển Hoa Đông, cho chiến đấu cơ, oanh tạc cơ tuần tra trên không ở Biển Đông, Trung Quốc đang nỗ lực phát đi thông điệp rằng Bắc Kinh cùng lúc có thể hiện diện mạnh mẽ tại cả hai vùng biển có tranh chấp này, theo South China Morning Post.

Theo lực lượng Cảnh sát biển Nhật Bản, những ngày gần đây, hàng chục tàu hải cảnh Trung Quốc, trong đó có một số trang bị vũ khí, đã hộ tống 230 tàu đánh cá Trung Quốc, đi vào "vùng tiếp giáp lãnh hải" 12-24 hải lý quanh nhóm đảo Senkaku/Điếu Ngư do Nhật Bản kiểm soát, có lúc còn tiến hẳn vào khu vực 12 hải lý mà Tokyo tuyên bố là lãnh hải xung quanh các đảo nhỏ này.

Tokyo bày tỏ phản ứng mạnh mẽ trước động thái này bằng việc triệu Đại sứ Trung Quốc Trình Vĩnh Hoa (Cheng Yonghua) đến để phản đối. Bà Tomomi Inada, tân Bộ trưởng Quốc Nhật Bản tuyên bố Tokyo sẽ hết sức cảnh giác, giám sát và thu nhập thông tin, đồng thời bình tĩnh hành động, kiên quyết bảo vệ lãnh thổ, vùng biển và vùng trời của Nhật Bản, bao gồm cả nhóm đảo Senkaku.

Theo ông Jin Canrong, giáo sư quan hệ quốc tế, thuộc Đại học Nhân dân Bắc Kinh, diễn biến trên thể hiện phản ứng quyết liệt của Trung Quốc sau khi Tokyo kêu gọi Bắc Kinh tôn trọng luật pháp quốc tế, tuân thủ phán quyết của Tòa Trọng tài.

Động thái trên của Bắc Kinh diễn ra ngay sau khi quân đội Trung Quốc ngày 6/8 thông báo điều oanh tạc cơ H-6K, tiêm kích Su-30 và nhiều máy bay quân sự khác bay qua quần đảo Trường Sa của Việt Nam và bãi cạn Scarborough trên Biển Đông.

Những khu vực này đều nằm trong yêu sách "đường 9 đoạn"  phi lý Trung Quốc vẽ ra trên Biển Đông, đã bị Tòa Trọng tài bác bỏ trong phán quyết ngày 12/7. Bắc Kinh ngang nhiên bác bỏ phán quyết và gia tăng các hoạt động quân sự để tăng cường kiểm soát các khu vực tranh chấp ở Biển Đông.

Đại tá Trung Quốc về hưu Yue Gang cho biết, phần lớn lực lượng hải quân Trung Quốc được tập trung ở biển Hoa Đông. Tuy nhiên, Bắc Kinh vẫn cần duy trì sức mạnh không quân ở một mức độ nhất định tại Biển Đông để có thể "ra đòn bất cứ lúc nào".

Chuyên gia quân sự Ni Lexiong tại Thượng Hải cho rằng các chiến dịch không quân và hải quân Trung Quốc gần đây có mục đích chứng tỏ rằng Trung Quốc có khả năng can thiệp đồng thời ở cả hai khu vực nếu xung đột nổ ra.

"Đây cũng là thông điệp với Tokyo rằng Bắc Kinh có thể chủ động ra tay ở bất cứ khu vực nào theo ý muốn", ông Ni tuyên bố.

Theo tiến sĩ Jerry Hendrix, chuyên gia cấp cao và là giám đốc Chương trình Đánh giá và Chiến lược Quốc phòng tại Trung tâm An ninh Mỹ Mới (CNAS), những động thái quyết liệt của Trung Quốc gần đây trên Biển Đông và biển Hoa Đông thể hiện những toan tính liều lĩnh của nước này nhằm đạt được tham vọng chủ quyền quá đáng trên biển.

Để đối phó với những toan tính đó, Mỹ và cộng đồng quốc tế cần phải gia tăng phản ứng cả về kinh tế, công nghệ và quân sự với Trung Quốc, "nhằm làm rõ với Bắc Kinh rằng những động thái ngang ngược của họ không được chào đón ở khu vực", ông Hendrix nhấn mạnh.

Theo Nguyễn Hoàng/VnExpres