Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với Hội Cựu thanh niên xung phong Việt Nam, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, các bộ, ngành liên quan xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 112/2017/NĐ-CP. Đồ họa: Trang Nguyệt

Tăng cường kiểm tra, giám sát từ Trung ương đến địa phương

Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 112/2017/NĐ-CP quy định về chế độ, chính sách đối với thanh niên xung phong cơ sở ở miền Nam tham gia kháng chiến giai đoạn 1965 - 1975 đang được hoàn thiện để trình Chính phủ xem xét ban hành.

Dự thảo Nghị định tập trung tinh gọn quy trình giải quyết chế độ chính sách nhằm phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy mới. Trong đó, công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện chế độ được chú trọng củng cố ngay từ cấp trung ương thông qua việc bố trí và quyết toán nguồn ngân sách cụ thể.

Theo quy định tại Điều 4 của dự thảo Nghị định, sửa đổi, bổ sung khoản 2 Điều 13 của Nghị định số 112/2017/NĐ-CP, nguồn kinh phí chi cho công tác quản lý tại trung ương của Bộ Nội vụ bao gồm kinh phí chi cho tập huấn nghiệp vụ, công tác kiểm tra, giám sát và các chi khác phục vụ công tác quản lý. Khoản kinh phí này được quy định cụ thể là phân bổ, sử dụng và quyết toán trong chi thường xuyên hằng năm của Bộ Nội vụ.

Tại địa phương, trách nhiệm kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm được phân định rõ ràng tại Điều 5 của dự thảo Nghị định, sửa đổi, bổ sung Điều 15 của Nghị định số 112/2017/NĐ-CP. UBND cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo các sở, ngành và địa phương tổ chức thực hiện chế độ bảo đảm chặt chẽ, dân chủ, công khai, chính xác và thuận tiện.

Đồng thời, UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm xử lý theo quy định của pháp luật đối với các hành vi được cấp có thẩm quyền xác định vi phạm trong quá trình thực hiện chế độ, chính sách trên địa bàn. Việc xử lý vi phạm dựa trên kết luận hoặc quyết định chính thức của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm bảo đảm tính nghiêm minh, thống nhất với các luật chuyên ngành.

Đặc biệt, việc tiếp thu ý kiến của Bộ Nông nghiệp và Môi trường để sửa đổi các cụm từ định tính như "sai sót, tiêu cực" sang hướng xử lý dựa trên kết luận, quyết định của cơ quan thẩm quyền giúp bảo đảm tính pháp lý chặt chẽ theo Luật Thanh tra và Luật Tố cáo.

Phòng ngừa giả mạo hồ sơ từ cơ sở

Tại Báo cáo tổng kết việc thực hiện Nghị định số 112/2017/NĐ-CP ngày 6/10/2017 của Chính phủ về chế độ đối với thanh niên xung phong cơ sở ở miền Nam tham gia kháng chiến giai đoạn 1965 – 1975, Bộ Nội vụ cho biết, do đặc thù lịch sử kháng chiến giai đoạn 1965 - 1975, hầu hết thanh niên xung phong cơ sở ở miền Nam hoạt động trong lòng địch, điều kiện ác liệt và phân tán nên giấy tờ gốc hầu như không còn, gây khó khăn lớn cho việc lập hồ sơ đề nghị hưởng chế độ. Thực trạng này tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tình trạng làm sai lệch hoặc giả mạo hồ sơ để trục lợi chính sách của Nhà nước.

Nhằm chủ động ngăn ngừa các hành vi tiêu cực ngay từ cơ sở, Điều 5 của dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Điều 15 của Nghị định số 112/2017/NĐ-CP quy định cụ thể trách nhiệm của Hội Cựu thanh niên xung phong Việt Nam.

Theo đó, Hội có nhiệm vụ hướng dẫn các cấp hội phối hợp chặt chẽ với cơ quan, đoàn thể địa phương thực hiện việc xác nhận, cam kết đúng đối tượng, chủ động phòng ngừa và phát hiện kịp thời các hành vi gian lận hồ sơ, qua đó góp phần bảo đảm tính công bằng và ý nghĩa nhân văn của chính sách.

Bên cạnh vai trò của hội chuyên ngành, công tác giám sát xã hội cũng được tăng cường với sự vào cuộc của các tổ chức chính trị - xã hội tại địa bàn. Cũng tại Điều 5 của dự thảo về sửa đổi, bổ sung Điều 15, Chính phủ đề nghị Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Hội Cựu chiến binh Việt Nam các cấp tăng cường tuyên truyền, vận động và thực hiện vai trò giám sát việc triển khai thực hiện Nghị định.

Một trong những giải pháp kỹ thuật hành chính nhằm phòng, chống tiêu cực, tham nhũng được quy định trong dự thảo lần này là minh bạch hóa quy trình xét duyệt trên môi trường điện tử. Theo quy định tại Điều 1 của dự thảo, sửa đổi, bổ sung Điều 9 của Nghị định số 112/2017/NĐ-CP, UBND cấp xã sau khi tổ chức hội nghị liên tịch xét duyệt hồ sơ có trách nhiệm niêm yết kết quả tại trụ sở, đồng thời bắt buộc phải đăng tải trên Cổng thông tin điện tử và thông báo trên Đài truyền thanh cấp xã. Thời hạn niêm yết, đăng tải và thông báo được quy định duy trì liên tục trong vòng 10 ngày kể từ ngày có kết quả xét duyệt.

Dự thảo cũng quy định rõ trường hợp có đơn thư khiếu nại, tố cáo về kết quả xét duyệt, UBND cấp xã có trách nhiệm xác minh và giải quyết nội dung đơn theo đúng quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo.

Đồ họa: Trang Nguyệt

Ý kiến đóng góp cụ thể từ Thanh tra Chính phủ

Trong quá trình lấy ý kiến của các bộ, ngành và địa phương để hoàn thiện hồ sơ dự thảo Nghị định, Thanh tra Chính phủ đã có những đóng góp cụ thể cả về mặt kỹ thuật pháp lý lẫn công tác kiểm tra, xử lý vi phạm.

Về căn cứ ban hành, Thanh tra Chính phủ đề nghị rà soát, sửa đổi, bổ sung phần căn cứ do Luật Thanh niên số 57/2020/QH14 đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật Thanh niên số 97/2025/QH15. Góp ý mang tính chuẩn xác pháp lý này đã được Bộ Nội vụ tiếp thu đầy đủ và tiến hành chỉnh lý ngay trong dự thảo văn bản trình Chính phủ.

Bên cạnh đó, Thanh tra Chính phủ đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc bổ sung nội dung tại điểm b khoản 3 Điều 15 Nghị định số 112/2017/NĐ-CP, được sửa đổi tại Điều 4 dự thảo Nghị định. Nội dung đề xuất bổ sung là: “Kiểm tra và xử lý theo quy định của pháp luật đối với các hành vi vi phạm trong quá trình thực hiện chế độ, chính sách đối với đối tượng quy định tại Nghị định này”.

Theo Thanh tra Chính phủ, việc bổ sung nội dung trên nhằm quy định rõ hơn nhiệm vụ kiểm tra và xử lý vi phạm trong quá trình thực hiện các chế độ, chính sách đối với các đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định.