Bà Gloria Arroyo đến tòa án ở Manila ngày 23/2/2012. Ảnh: Reuters

>> Kỳ IV: Đường tới song sắt của “nữ hoàng” cách mạng cam
>> Kỳ III: 7 năm tù cho cựu Tổng thống hiếp dâm
>> Kỳ II: Bê bối tình dục chấn động nước Pháp
>> Kỳ I: Thủ tướng với cáo buộc mua dâm vị thành niên

Bắt giam vì bị nghi nhận hối lộ

Ngày 13/3/2012, cựu Tổng thống Philippines Gloria Macapagal Arroyo, nhân vật từng được coi là bất khả xâm phạm từ năm 2001 - 2010 đã bị tòa án chuyên trách bài trừ tham nhũng của Philippines ra lệnh bắt giam.

Cùng chung số phận với cựu Tổng thống còn có phu quân của bà là ông Jose Miguel Arroyo, có biệt danh là Mike.

Ngoài ra, còn có 2 cựu lãnh đạo cao cấp trong chính quyền của bà là ông Benjamin Abalos Sr., nguyên Chủ tịch Ủy ban Bầu cử và ông Leandro Mendoza, nguyên Bộ trưởng Bộ Giao thông.

Những người này bị tình nghi liên quan đến vụ nhận hối lộ hàng triệu USD để cho một tập đoàn của Trung Quốc trúng thầu xây dựng hệ thống viễn thông cho Philippines vào năm 2007.

Ông Jose Arroyo, người được xem là nhân vật quyền thế, đứng trong hậu trường để giật dây trong gần chục năm vợ mình làm Tổng thống, bị cáo buộc đã nhận hối lộ để giúp Tập đoàn ZTE của Trung Quốc giành được hợp đồng trị giá 330 triệu USD của Chính phủ Philippines nhằm thiết lập một hệ thống liên lạc internet giữa chính quyền Trung ương và các chính quyền địa phương. Còn bà Arroyo thì ký hợp đồng này. Tuy nhiên, 1 năm sau đó, năm 2008, dưới sức ép của Quốc hội và các tổ chức dân sự, hợp đồng đã phải hủy bỏ.

Tất nhiên, các bị cáo đều lên tiếng phủ nhận cáo buộc đã nhận tiền hối lộ từ Tập đoàn ZTE.

Điều đáng nói là, dù thẳng thừng phủ nhận các lời tố cáo cũng như cho rằng không thể kết tội mình về một hợp đồng mà chính vợ ông đã hủy bỏ, ngay sau khi bị bắt giữ, ông Jose Arroyo đã nộp tiền để được tại ngoại.

Về phía mình, Tập đoàn ZTE cũng khẳng định không hề trả bất kỳ khoản hối lộ nào.

Trước đó, xuất hiện tại phiên điều trần của Thượng viện, 2 cựu quan chức (Benjamin Abalos Sr và Leandro Mendoza) không thừa nhận việc nhận hàng triệu USD trong vụ bê bối này.

Cựu Bộ trưởng Bộ Kế hoạch Kinh tế Romulo Neri ra làm chứng cho biết, ông Abalos định hối lộ mình để duyệt hợp đồng.

Cũng cần nói thêm, thời gian qua, nhiều nhân chứng đã cung cấp không ít thông tin có giá trị. Chẳng hạn nhân chứng Jose de Venecia III, người thất bại trong cuộc đấu thầu, đồng thời cũng là người có quan hệ với những người thân tín của bà Arroyo, khẳng định: Chồng cựu Tổng thống ̣được hứa một khoản hoa hồng là 70 triệu USD nếu hợp đồng trót lọt.

Ngoài ra, cựu Tổng thống Arroyo còn ngăn cản các quan chức cao cấp, trong đó có ông Romulo Neri, ra làm chứng trong cuộc điều tra của Quốc hội, khiến người ta càng nghi ngờ bà dính líu đến vụ việc.

Đương kim Tổng thống Philippines Benigno Aquino III đổ lỗi cho người tiền nhiệm Arroyo đã có hành vi tham nhũng và nhấn mạnh rằng, ông muốn làm sạch bộ máy Chính phủ, xuất phát bằng cuộc điều tra gia đình cựu Tổng thống và những người cùng phe cánh. (Với khẩu hiệu “nơi nào không có tham nhũng, nơi đó không có nghèo đói”, Tổng thống Benigno Aquino III từng tuyên bố sẽ loại trừ nạn tham nhũng được coi là rất lộng hành trong gần 10 năm cầm quyền của bà Arroyo - Xem thêm bài “Tổng thống tân cử Philippines Benigno S. Aquino III: Cam kết không tham nhũng” đăng trên Thanh tra Cuối tháng 6/2010).

Đáp trả, bà Arroyo và những người thân cận đã tố cáo đương kim Tổng thống muốn trả thù chính trị đối với người tiền nhiệm khi chủ trương tung ra cuộc điều tra tham nhũng nhằm vào bà Arroyo.

Nếu bị phán xử có tội, cựu Tổng thống Philippines và chồng có thể bị kết án đến 10 năm tù.

Ông Jose Miguel Arroyo trả lời báo chí sau khi nộp tiền thế chân

Giới phân tích nhận định, Tổng thống Aquino có thể đánh mất sự ủng hộ của dư luận nếu thẳng tay với phe cánh của cựu Tổng thống mà nương tay với người của mình.

Cũng theo các nhà quan sát, cáo buộc hối lộ đối với Tập đoàn ZTE còn là phép thử trong mối quan hệ với Trung Quốc. Trước đây, khi còn là Tổng thống, bà Arroyo tỏ ra thân thiện với Trung Quốc. Tuy nhiên, gần đây, ông Aquino dường như có thái độ lạnh nhạt giữa bối cảnh căng thẳng bùng phát ở khu vực Biển Đông.

Chính quyền của ông Aquino cũng đã tạm dừng một dự án đầu tư hàng đầu của Trung Quốc vào lĩnh vực đường sắt ở khu vực miền Bắc Philippines do có nghi ngại chi phí bị đội lên quá cao vì hối lộ.

Cấm xuất cảnh vì cáo buộc gian lận bầu cử

Trước đó, tháng 11/2011, cựu Tổng thống Philippines Arroyo bị bắt khi định ra nước ngoài chữa bệnh.

Cựu Tổng thống 64 tuổi được chở bằng xe cứu thương tới sân bay, trên cổ có nẹp sắt trợ lực. Bà được đưa lên xe đẩy tới sảnh đi, chỉ vài giờ sau khi có phán quyết của Tòa án Tối cao Philippines bác lệnh cấm xuất cảnh mà Chính phủ ban ra vì cho rằng không hợp hiến.

Theo đó, đáng ra bà Arroyo và chồng đã lên đường đi Singapore rồi từ đó đi Tây Ban Nha để chữa trị căn bệnh về xương nguy hiểm sau 3 cuộc phẫu thuật bất thành.

Cựu Tổng thống Gloria Arroyo bị cáo buộc gian lận trong cuộc bầu cử 2007 để các ứng viên của bà có lợi. Ngoài ra, bà cũng bị cáo buộc tội tham nhũng. Chính phủ Philippines lo rằng, nếu ra nước ngoài, bà sẽ không quay trở lại. Chính vì thế, bất chấp phán quyết của Tòa án Tối cao, vợ chồng bà Arroyo đã không thể xuất cảnh.

Tháng 8/2003, ông Jose Miguel Arroyo từng bị Thượng Nghị sĩ Panfilo Lacson cáo buộc đã chuyển những đóng góp và ngân quỹ vận động tranh cử vào một tài khoản ngân hàng dưới tên giả là Jose Pidal.

Thượng Nghị sĩ Panfilo Lacson còn trưng ra những bức ảnh cho thấy, đệ nhất phu quân đang “tình tứ” với cô phụ tá Victoria Toh. Thế là, những đồn đại cho rằng Mike Arroyo lừa dối vợ trở nên râm ran trên khắp cả nước Philippines.

Khẳng định vợ chồng bà Gloria Arroyo sẽ được đối xử tử tế, nhưng Người Phát ngôn của Tổng thống Philippines Edwin Lacierda cũng đồng thời nhấn mạnh: “Chúng tôi cương quyết không cho họ xuất cảnh”. Quyết định này sau đó đã được một tòa án thấp hơn hợp thức hóa bằng việc chấp nhận cáo buộc gian lận của Ủy ban Bầu cử và ra trát bắt bà Gloria Arroyo.

Luật sư của Chính phủ Philippines Maria Juana Valleza cho biết, đã đề nghị tòa sơ thẩm hiện thụ lý vụ án ra lệnh chuyển bà Gloria Arroyo sang một nhà tù của cảnh sát Manila vì cho rằng, bà đã có đủ sức khỏe để rời bệnh viện. Theo luật sư Maria Juana Valleza, 1 phòng biệt giam đã được chuẩn bị cho cựu Tổng thống tại cơ quan cảnh sát. Phòng này đủ rộng cho nhu cầu cá nhân và chăm sóc y tế.

Trước hội đồng xét xử của tòa án ở Manila hôm 23/2/2012, cựu Tổng thống Philippines Gloria Arroyo đã không thừa nhận gian lận bầu cử. Lên tiếng với các phóng viên ở tòa, ông Jose Miguel Arroyo cũng nói rằng, vợ ông “cảm thấy vụ án là sự bất công”.

Nếu bị kết tội, bà Arroyo có thể bị án tù chung thân. Còn hiện tại, cựu Tổng thống có nguy cơ bị giam giữ nhiều năm trong khi chờ quyết định của tòa án vì các thủ tục xét xử của Philippines rất chậm chạp. (Theo AFP, tại Philippines, 1 vụ xử án trung bình phải mất 6 năm mới hoàn tất. Như vậy, nếu tòa án ra lệnh cho bà Arroyo phải ở trong nhà tù của cảnh sát trong thời gian chờ đợi xét xử thì có nguy cơ bà phải trải qua nhiều năm sau chấn song nhà giam).

(Còn nữa)

Bích Lan - Huy Hoàng (Tổng hợp)