Ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: Phương Lan

Thực tế cho thấy, sự phát triển nhanh và lan tỏa rộng của thương mại điện tử đang tác động ngày càng sâu đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện khung khổ pháp lý và nâng cao năng lực thực thi được xác định là yêu cầu cấp thiết để thị trường phát triển lành mạnh, ổn định và dài hạn.

Đưa thương mại điện tử hướng tới tăng trưởng xanh

Chiều 2/2, trong khuôn khổ Hội chợ Mùa Xuân 2026, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) tổ chức Diễn đàn "Toàn cảnh Thương mại điện tử: Nâng cao năng lực quản lý - Định hướng phát triển xanh, bền vững".

Theo ông Hoàng Ninh, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số chuyển đổi số đang tái định hình sâu sắc phương thức sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng.

"Trong bối cảnh đó, thương mại điện tử đã trở thành kênh phân phối quan trọng, góp phần kết nối trực tiếp doanh nghiệp với người tiêu dùng, thúc đẩy mở rộng thị trường cho hàng hóa Việt Nam", ông Ninh nói.

Các số liệu cho thấy quy mô và tốc độ phát triển của thị trường đang ở mức cao. Riêng năm 2025, quy mô bán lẻ thương mại điện tử ước đạt 31 tỷ USD, chiếm khoảng 11% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng, với khoảng 60% dân số tham gia mua sắm trực tuyến. Tốc độ tăng trưởng nhanh đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác quản lý nhà nước, nhất là về kỷ cương thị trường, minh bạch thông tin, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tuân thủ pháp luật.

Năm 2026 được xác định là năm bản lề đối với lĩnh vực thương mại điện tử khi Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 chính thức bước vào giai đoạn thực thi, đồng thời mở đầu triển khai Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Theo định hướng, giai đoạn này hướng tới phát triển thương mại điện tử xanh, tuần hoàn, bền vững, gắn với nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng.

Tuy nhiên, Phó Cục trưởng Hoàng Ninh cũng thẳng thắn chỉ ra rằng mức độ phát triển thương mại điện tử giữa các địa phương hiện vẫn còn chênh lệch đáng kể, nhất là giữa các đô thị lớn và nhiều tỉnh miền núi, biên giới. Những hạn chế về hạ tầng số, logistics, nguồn nhân lực cũng như mức độ sẵn sàng chuyển đổi số của doanh nghiệp là các nguyên nhân chính.

Trong bối cảnh đó, việc củng cố năng lực thực thi tại cơ sở, tăng cường hướng dẫn và hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ pháp luật được xác định là giải pháp then chốt nhằm củng cố niềm tin thị trường và tạo nền tảng phát triển dài hạn.

"Với tinh thần phụng sự người dân và doanh nghiệp, lấy hiệu quả thực thi làm thước đo, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số sẽ tiếp tục đồng hành cùng các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp; kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy kết nối hệ sinh thái và lan tỏa các mô hình phát triển hiệu quả", ông Hoàng Ninh khẳng định.

Minh bạch hơn, trách nhiệm rõ hơn

Tại Diễn đàn, nhiều điểm mới trong công tác quản lý hoạt động thương mại điện tử theo Luật Thương mại điện tử cũng được giới thiệu, làm rõ. Nội dung tập trung vào định hướng phát triển thương mại điện tử xanh, bền vững theo chủ trương của Đảng và Chính phủ; đồng thời hướng dẫn các địa phương đăng ký tham gia, đề xuất đề án thuộc Chương trình phát triển thương mại điện tử quốc gia năm 2027, bảo đảm đúng hồ sơ, quy trình, đầu mối và tiến độ, qua đó tăng cường phối hợp giữa trung ương, địa phương, doanh nghiệp và các nền tảng.

Diễn đàn Toàn cảnh Thương mại điện tử: Nâng cao năng lực quản lý - Định hướng phát triển xanh, bền vững được tổ chức trong khuôn khổ Hội chợ Mùa Xuân 2026. Ảnh: Ngọc Tiến

Ông Nguyễn Văn Thành, Trưởng Phòng Chính sách, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số cho biết, một trong những điểm mới quan trọng của Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 là việc phân loại rõ bốn loại hình nền tảng, gồm nền tảng bán hàng trực tiếp; nền tảng trung gian như sàn giao dịch, đấu giá, khuyến mại; mạng xã hội có tích hợp chức năng mua bán; và nền tảng tích hợp đa chức năng. Việc phân loại này là cơ sở để xác định trách nhiệm pháp lý tương ứng của từng chủ thể.

Luật cũng đặt ra các nghĩa vụ chung đối với nền tảng thương mại điện tử, từ minh bạch thông tin sản phẩm, phối hợp với cơ quan quản lý khi phát sinh vi phạm, kiểm soát rủi ro đến yêu cầu gỡ bỏ kịp thời nội dung sai phạm. Đặc biệt, quy định về lưu trữ dữ liệu giao dịch tối thiểu ba năm, kể cả khi gian hàng đã ngừng hoạt động, được xem là công cụ quan trọng để tăng cường quản lý và bảo vệ người tiêu dùng.

Đáng chú ý, Luật xác định ba nhóm chủ thể chịu sự điều chỉnh trực tiếp là chủ sở hữu nền tảng, người bán và người trực tiếp livestream bán hàng. Chủ nền tảng phải công khai quy chế hoạt động, xác thực danh tính người bán, có công cụ kiểm soát nội dung livestream và kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia.

"Khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, nền tảng có quyền và trách nhiệm dừng phát sóng, gỡ bỏ nội dung theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền", đại diện Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số thông tin.