Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, Nghị định số 281/2026/NĐ-CP đã sửa đổi các chức danh có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về đất đai và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, mức phạt tiền tương ứng với từng chức danh phù hợp với quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, pháp luật về thanh tra và pháp luật về đất đai.

Nghị định 281/2026/NĐ-CP đã bổ sung 4 biện pháp khắc phục hậu quả vi phạm đất đai áp dụng từ ngày 31/8/2026. Ảnh minh họa: VGP

 Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận được kiến nghị của cử tri TP. Đồng Nai do Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội chuyển đến từ Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV liên quan đến lĩnh vực đất đai.

Cụ thể, cử tri Đồng Nai kiến nghị, cần nghiên cứu có quy định phù hợp theo từng vùng để áp dụng quy định tại điểm a khoản 5 Điều 8; điểm a khoản 5 Điều 9; điểm a khoản 4 Điều 10 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP ngày 4/10/2024 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.

Vì theo cử tri, hiện nay, việc sử dụng đất đai mà có hành vi vi phạm trong các trường hợp nêu trên, thì ngoài hình thức phạt bằng tiền còn áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả (buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm).

Về nội dung kiến nghị này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông tin, ngày 29/12/2025, Bộ đã có Công văn số 10938/BNNMT-QLĐĐ trả lời kiến nghị của cử tri nêu, gửi Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai.

Trong quá trình tham mưu, trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 123/2024/NĐ-CP ngày 4/10/2024 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, Bộ đã rà soát, nghiên cứu các ý kiến kiến nghị của cử tri.

Qua đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường viện dẫn, tại khoản 2 Điều 7 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 281/2026/NĐ-CP) đã quy định:

“2. Tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm được xác định theo người sử dụng đất, loại đất quy định tại Điều 9 Luật Đất đai và theo hiện trạng sử dụng đất trước khi vi phạm (địa hình, địa vật, công trình trên đất) và được ghi nhận tại biên bản vi phạm hành chính. Việc xác định tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm căn cứ vào các hồ sơ, tài liệu có thể hiện tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm. Trường hợp không có hồ sơ, tài liệu thì người có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính có trách nhiệm xác minh tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm trên cơ sở ý kiến trình bày của người vi phạm và ý kiến của UBND cấp xã.”

Quy định này giúp cho người có thẩm quyền lập biên bản, thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính chủ động khi xác định tình trạng ban đầu của đất; căn cứ vào hiện trạng sử dụng đất, địa bàn, khu vực có đất vi phạm; căn cứ vào các hồ sơ, tài liệu có thể hiện tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm để tiến hành xác định.

Do vậy, biện pháp khắc phục hậu quả “buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai” quy định tại điểm a khoản 5 Điều 8, điểm a khoản 5 Điều 9, điểm a khoản 4 Điều 10 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP được giữ nguyên như quy định hiện hành.

Đồng thời, Bộ khẳng định, tại Nghị định số 281/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung một số nội dung để phù hợp với các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành mới được ban hành; sửa đổi các chức danh có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về đất đai và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, mức phạt tiền tương ứng với từng chức danh phù hợp với quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, pháp luật về thanh tra và pháp luật về đất đai.