(Thanh tra) - Trước mệnh lệnh "khẩn trương" từ Chính phủ, việc thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia không chỉ là bước đi hiện đại hóa thị trường mà còn tái định nghĩa thói quen đầu tư, mang lại lợi ích kép về thanh khoản và an toàn cho dòng vốn trong dân.
Khẩn trương thành lập sàn giao dịch vàng
Trong cuộc họp với các bộ, ngành liên quan về một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong điều hành chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa chiều ngày 05/03/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã đưa ra một mệnh lệnh quyết liệt: “Khẩn trương thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia; đa dạng hóa các nguồn vốn hợp pháp”. Đây không đơn thuần là một chỉ đạo hành chính, mà là một thông điệp chính trị mạnh mẽ về việc tháo gỡ những nút thắt cuối cùng của một thị trường vốn đã bị "bó hẹp" bởi các cơ chế cũ.
Tại các phiên họp Chính phủ trước đó, Thủ tướng cũng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước khẩn trương báo cáo về việc nghiên cứu, đánh giá, xem xét đề xuất thành lập sàn/sở giao dịch vàng quốc gia, không để chậm trễ hơn nữa. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát việc kê khai, niêm yết giá, bán đúng giá niêm yết; xử lý nghiêm các hành vi tăng giá bất hợp lý, đưa thêm những khoản thu ngoài giá để thu cao hơn.
Việc lập sàn vàng được xem là giải pháp chiến lược để "nắn" dòng vốn từ trạng thái phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng sang huy động nguồn lực nhàn rỗi trong xã hội. "Linh hoạt, kịp thời, hiệu quả" là phương châm mà người đứng đầu Chính phủ đặt lên vai Ngân hàng Nhà nước và các bộ ngành liên quan, với mục tiêu cao nhất là giữ vững ổn định vĩ mô và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.
Để hiểu tại sao chúng ta cần một sàn giao dịch ngay lúc này, cần nhìn lại hành trình hơn 10 năm của Nghị định 24/2012. Trong hơn một thập kỷ qua, cơ chế độc quyền vàng miếng SJC đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh chấm dứt tình trạng "vàng hóa" nền kinh tế. Thế nhưng, khi bước sang năm 2025 và 2026, khi giá vàng nội địa có thời điểm tăng gần gấp đôi chỉ sau một năm, sự chênh lệch phi lý giữa giá vàng trong nước và thế giới đã bộc lộ những hệ lụy của một "thị trường đóng".
Theo TS. Nguyễn Hoàng Hiệp – Chủ tịch Hội đồng Khoa học, Viện IIB, một chuyên gia theo sát chuyển động này nhận định, thị trường vàng Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa lịch sử, việc thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia chính là cách để chúng ta thay thế “chiếc áo đã chật”. Nghị định 232/2025 ra đời đã mở đường cho việc xóa bỏ độc quyền, nhưng sàn giao dịch mới là nơi thực thi sự công bằng đó.
Theo ông Hiệp, sàn giao dịch không chỉ là nơi mua bán, mà là một hệ thống giám sát hiện đại giúp triệt tiêu các "khoảng mờ" của buôn lậu và lái giá. Sự minh bạch về dữ liệu giao dịch là điều kiện tiên quyết để lấy lại niềm tin của người dân, những người đang quen mua bán bằng "niềm tin" tại các tiệm vàng truyền thống.
Lợi ích của sàn giao dịch vàng quốc gia
Trong tâm thức của nhiều thế hệ người Việt, vàng là thực thể "tay sờ, mắt thấy". Hình ảnh dòng người rồng rắn xếp hàng trước các tiệm vàng trên phố Trần Nhân Tông (Hà Nội) hay Nguyễn Công Trứ (TP.HCM) mỗi khi giá biến động đã trở thành một nét đặc trưng. Tuy nhiên, sự xuất hiện của sàn giao dịch quốc gia sẽ tạo ra một cú hích thay đổi hoàn toàn thói quen này.
Sự chuyển dịch từ vàng vật chất sang vàng tài khoản và các chứng chỉ vàng lưu ký không chỉ là thay đổi về phương thức, mà là sự tiến hóa về tư duy tài chính. Người dân sẽ dần rời xa những tiệm vàng nhỏ lẻ với quy trình mua bán cảm tính để bước vào một thị trường tập trung, nơi mọi giao dịch đều được số hóa và bảo chứng bởi uy tín quốc gia. Sàn giao dịch hiện đại sẽ xóa bỏ hoàn toàn rào cản này.
Thông qua hệ thống của sàn giao dịch vàng, việc mua bán vàng sẽ diễn ra tức thì. Người dân có thể chốt lệnh chênh lệch giá và nhận tiền về tài khoản ngân hàng chỉ trong vài giây. Tình trạng trả tiền trước nhưng phải cầm giấy hẹn chờ vài tuần mới có vàng miếng (do khan hiếm nguồn cung cục bộ) sẽ bị khai tử. Trên sàn giao dịch vàng, mọi lệnh mua đều tương ứng với thực thể tài chính hoặc vàng lưu ký có sẵn trong hệ thống. Không còn cảnh mỗi tiệm một giá, giá trên sàn là giá tham chiếu chuẩn xác nhất, giúp bảo vệ những nhà đầu tư nhỏ lẻ khỏi các bẫy giá từ giới đầu cơ.
Bên cạnh đó, giữ vàng trong nhà luôn là một nỗi lo thường trực về an ninh. Đã có không ít vụ việc đau lòng xảy ra khi tài sản này bị lộ ra ngoài. Khi chuyển sang giao dịch trên sàn, vàng của người dân thực chất được lưu ký tại các kho đạt chuẩn quốc tế của hệ thống ngân hàng hoặc trung tâm lưu ký quốc gia.
Tài khoản giao dịch được bảo vệ bằng các lớp công nghệ sinh trắc học (vân tay, khuôn mặt) và mã OTP, đảm bảo quyền sở hữu tuyệt đối.
Nỗi ám ảnh về vàng "thiếu tuổi", vàng giả hay vàng bị trầy xước mất giá sẽ không còn chỗ đứng. Mọi đơn vị vàng trên sàn đều phải qua quy trình kiểm định chất lượng nghiêm ngặt trước khi niêm yết.
Đánh thức nguồn lực "ngủ đông" phục vụ quốc gia
Ở góc độ vĩ mô, sàn vàng chính là lời giải cho bài toán huy động vốn cho nền kinh tế, ước tính hàng trăm tấn vàng đang trong két sắt của người dân là một nguồn lực khổng lồ nhưng đang bị tách rời khỏi dòng chảy sản xuất.
Khi người dân tin tưởng gửi vàng vào hệ thống thông qua sàn giao dịch, Nhà nước có thể sử dụng nguồn lực này để tái đầu tư, giảm bớt sự phụ thuộc vào nợ vay nước ngoài hoặc vốn tín dụng ngân hàng. Đây chính là cách "đa dạng hóa nguồn vốn". Việc sở hữu vàng trên tài khoản cũng giúp giảm áp lực nhu cầu ngoại tệ để nhập khẩu vàng vật chất liên tục, từ đó giúp tỷ giá USD/VND giữ được sự ổn định cần thiết trước các cú sốc toàn cầu.
Cuộc chuyển dịch từ tiệm vàng truyền thống sang sàn giao dịch hiện đại không phải là xóa bỏ quá quá khứ, mà là nâng tầm giá trị tài sản của người dân lên một nấc thang mới. Đúng như nhận định của các chuyên gia, thị trường vàng như một "con ngựa chứng", và sàn giao dịch chính là bộ dây cương để chúng ta điều khiển con ngựa đó phục vụ cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế.
Sẽ cần một thời gian để thói quen tích trữ vàng miếng thay đổi, nhưng với những lợi ích sát sườn về sự tiện lợi, minh bạch và an toàn, sàn giao dịch vàng quốc gia chắc chắn sẽ sớm trở thành điểm tựa mới cho niềm tin tài chính của người Việt. Đã đến lúc chúng ta đưa vàng từ "dưới gối" lên bảng điện tử, để mỗi chỉ vàng không chỉ là tài sản cá nhân mà còn là một mắt xích quan trọng trong dòng chảy thịnh vượng của quốc gia.
