(Thanh tra) - Từ sau khi chính thức nâng hạng lên thị trường mới nổi (21/9), chứng khoán Việt Nam bất ngờ sụt giảm hơn 110 điểm đi kèm làn sóng bán ròng tỷ USD từ khối ngoại. Đâu là nguyên nhân thực sự đang cản bước dòng tiền?
Trái với kỳ vọng bùng nổ, thị trường chứng khoán Việt Nam lại ghi nhận những diễn biến kém khả quan ngay sau khi chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Tính từ mốc 21/9, chỉ số VN-Index đã đánh mất khoảng 110 điểm (tương đương mức giảm 6%), lùi sâu về vùng quanh 1.700 điểm.
Đáng chú ý nhất, áp lực đè nặng lên thị trường đến từ đà xả hàng quyết liệt của nhà đầu tư nước ngoài. Chỉ trong vòng một tháng kể từ cột mốc nâng hạng, khối ngoại đã bán ròng tới 19 trên 20 phiên giao dịch với tổng giá trị lũy kế lên đến 24.800 tỷ đồng (gần 1 tỷ USD). Ngay cả những cổ phiếu từng là "con cưng", thường xuyên kín room ngoại như FPT hay PNJ cũng chứng kiến cuộc tháo chạy mạnh mẽ. Tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại hai mã này hiện đã rớt xuống mức rất thấp, tương ứng dưới 28% và 27%.
Cùng lúc đó, các quỹ ETF ngoại hàng đầu như Fubon Vietnam ETF, VNM ETF hay Xtrackers Vietnam ETF liên tục đối mặt với chuỗi ngày "đói vốn". Điển hình, quỹ Fubon ETF đã bị rút ròng hơn 4 tỷ TWD (hơn 3.000 tỷ đồng) tính từ đầu năm nay và đang đối diện với nguy cơ năm thứ ba liên tiếp bị khối ngoại rút vốn mạnh.
Theo giới chuyên gia, đà lao dốc hiện tại không hoàn toàn xuất phát từ bản thân việc nâng hạng, mà là sự cộng hưởng của các yếu tố vĩ mô và chu kỳ luân chuyển vốn.
Tại cuộc hội thảo trực tuyến “What Now? - Observations, Expectations and Realities Post-Upgrade” do Công ty Chứng khoán SSI tổ chức, Ông David Rabinowitz, Giám đốc toàn cầu về Phân tích chỉ số và Cấu trúc thị trường châu Á - Thái Bình Dương (UBS) đánh giá, diễn biến này là bình thường, tâm lý "mua tin đồn, bán tin thật" thường khiến thị trường hưng phấn trước thềm sự kiện rồi nhanh chóng điều chỉnh sau đó. Ông lấy ví dụ, chứng khoán Pakistan từng giảm tới 30% trong 6 tháng đầu sau khi được nâng hạng vào năm 2017.
Đồng quan điểm, tại tọa đàm trực tuyến “Chọn cá mập hay chọn cả đại dương? - Giải mã cuộc đua hiệu suất giữa cổ phiếu riêng lẻ và rổ tích sản”, do CTCP Chứng khoán VPS tổ chức, TS Lê Đức Khánh - Giám đốc Phân tích Chứng khoán VPS cũng nhấn mạnh: "Kỳ vọng nâng hạng và dòng vốn thực tế sau nâng hạng là hai câu chuyện khác nhau". Triển vọng thu hút vốn ngoại không đồng nghĩa mọi cổ phiếu lập tức tăng giá. Theo ông, một bộ phận dòng tiền vẫn đang chờ tín hiệu vĩ mô thuận lợi hơn.
Lý giải việc khối ngoại chưa mặn mà giải ngân, ông Khashayar Surti - Giám đốc Giao dịch Đa tài sản khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại UBS Asset Management cho biết, dòng tiền đầu tư toàn cầu hiện đang bị chi phối mạnh bởi trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu và chip bán dẫn. Do đó, nguồn vốn đang tập trung vào Đài Loan (Trung Quốc) hay Hàn Quốc, trong khi các thị trường chưa được hưởng lợi trực tiếp từ xu hướng này như Việt Nam và một số thị trường ASEAN.
Bên cạnh đó, các yếu tố như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì lãi suất, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ neo cao và căng thẳng leo thang tại Trung Đông đã đẩy tâm lý giới đầu tư toàn cầu vào thế phòng thủ, khiến dòng tiền buộc phải rút khỏi các thị trường cận biên.
Ở góc độ trong nước, TS Lê Đức Khánh nhận định các biến số về tỷ giá, lãi suất và chính sách tiền tệ đang trực tiếp chi phối dòng tiền. Cùng chung quan điểm, ông Barry Weisblatt - Giám đốc Khách hàng Tổ chức SSI cho rằng, ở bối cảnh bình thường, lực cầu nội địa hoàn toàn có thể hấp thụ lượng bán ròng từ dòng vốn ngoại. Mặc dù vậy, sự hấp dẫn của lãi suất tiền gửi đã khiến dòng tiền trong nước dịch chuyển khỏi chứng khoán, đặt thị trường vào thế chịu áp lực cả hai phía.
Dù trong ngắn hạn còn nhiều thử thách, các chuyên gia vẫn khẳng định lợi ích của việc nâng hạng mang giá trị xuyên suốt. Ông Thomas Nguyen - Giám đốc Khối Thị trường toàn cầu SSI nhìn nhận, những cải thiện về cấu trúc thị trường và nỗ lực của Bộ Tài chính là sự thay đổi thực chất, dẫu chưa phản ánh ngay lên bảng điện.
Dự báo về dòng tiền thời gian tới, ông Barry Weisblatt kỳ vọng trong khoảng 6 tháng tiếp theo, áp lực lãi suất huy động có thể hạ nhiệt, mở đường cho dòng tiền nội quay lại kênh chứng khoán.
Các chuyên gia UBS cũng tin tưởng sự hiện diện ngày càng lớn của các quỹ tổ chức quốc tế sẽ dần hình thành một "xương sống" mới cho thị trường.
Dòng tiền quy mô lớn này mang tính định hướng đầu tư dài hạn, sẽ giúp trung hòa tỷ lệ giao dịch cá nhân hiện tại, đưa chứng khoán Việt Nam thoát khỏi những biến động tâm lý ngắn hạn để hướng tới chu kỳ tăng trưởng vững chắc hơn trong tương lai.
