Những vươn cao su bạt ngàn của người dân ở miền Tây xứ Nghệ bị bỏ hoang. Ảnh: Khánh Lương

Trồng thử, chết thật

Huyện miền núi Nghĩa Đàn và thị xã (TX) Thái Hòa là một trong những địa phương trồng cao su sớm và nhiều nhất tại các huyện miền núi ở Nghệ An. Trong đó, Nông trường Tây Hiếu là đơn vị trồng nhiều nhất với diện tích lên đến hơn 500 ha cao su.

Những năm trước, mủ cao su được giá nên rất nhiều hộ dân xóm Nghĩa Hưng, xã Tây Hiếu, TX Thái Hòa và người dân ở xã Nghĩa Sơn, Nghĩa Hồng, Nghĩa Lâm... huyện Nghĩa Đàn đã làm đơn xin khoán đất của các nông trường nơi đây để đầu tư vào trồng cao su với hi vọng đổi đời từ “mỏ” vàng trắng này. Thế nhưng, từ cuối năm 2013 đến nay, giá mủ cao su liên tục rớt, khiến nhiều người dân đang sống nhờ vào cây “vàng trắng” hết sức hoang mang, lo lắng.

Những ngày đầu năm mới, tại xóm Nghĩa Hưng, xã Tây Hiếu, TX Thái Hòa nỗi hoang mang, lo lắng hiện rõ của người dân khi giá thành mủ cao su liên tục bị rớt giá. Ông Nguyễn Trọng Khánh, xóm Trưởng xóm Nghĩa Hưng cho biết: “Xóm có hơn 102 hộ dân, đa số là những công nhân về hưu. Trong đó, có tới trên 70 hộ đã xin khoán đất của Nông trương Tây Hiếu đầu tư vào trồng cao su với diện tích lên đến gần 100ha. Số vốn bỏ ra đều là từ những đồng tiền ít ỏi của lương hưu... nhưng khi trồng xong đã được gần 8 năm khi chuẩn bị thu hoạch, thì hầu hết lại không bán được, vì giá thành rất rẻ. Nhiều hộ dân trong xóm đã bỏ hoang vườn cao su, rồi đi làm thuê kiếm sống”.

Ông Khánh cho biết thêm, gia đình xin nhận khoán 1ha cao su, mua giống về trồng nhưng sau 7 năm, đến nay, thu không đủ bù chi. Hai đứa con của ông đã rời quê đi làm ăn xa, còn vườn cao su tạm thời bỏ hoang không chăm sóc nữa.

Gia đình Nguyễn Xuân Hoàn, trú tại xã Nghĩa Lâm, huyện Nghĩa Đàn cũng nhận khoán gần 1 ha cao su 8 năm nay chia sẻ: Giá mủ xuống thấp, tiền bán không đủ trang trải công chăm sóc, thuê nhân công. Lâu nay tôi cũng như bao người dân vùng này không thu hoạch mủ cao su nữa, nhiều hộ để hoang không chăm sóc, chuyển sang nhiều nghề khác kiếm sống rồi...

Được biết, trước những năm 2005, khi những mô hình vườn cao su được trồng thí điểm, rồi thu hoạch tại địa phương đã tạo nên “cơn sốt”. Nhiều người dân khu vực các nông trường Tây Hiếu, Đông Hiếu, Cờ Đỏ… của huyện Nghĩa Đàn và TX Thái Hòa đều xin được khoán đất để đầu tư vào trồng cao su… Vì thế, khi mủ cao su rớt giá, các hộ dân này không biết phải làm thế nào với mỏ “vàng trắng” của mình.

Bà Nguyễn Thị Hồng - một người dân trồng cao su đã đến mùa thu hoạch nhưng không bán được vì giá thành xuống quá thấp . Ảnh: Khánh Lương

Đếm từng ngày chờ giá mủ tăng lên

Cao su là cây công nghiệp lâu năm, để cho thu hoạch, người dân phải đầu tư chi phí lớn cũng như thời gian chờ đợi cây trưởng thành, có thể thu hoạch mủ từ 10 đến 30 năm tùy vào giống cây, thổ nhưỡng và khí hậu. Khi mới bắt đầu trồng, ai cũng đợi đến ngày thu hoạch để thu hồi vốn, trang trải cuộc sống, nhưng đến lúc thu hoạch thì người dân nơi đây lại tiếp tục chờ… giá.

Gia đình bà Nguyễn Thị Tâm, ở xã Nghĩa Hồng, huyện Nghĩa Đàn đang gặp khó khăn khi lỡ đầu tư hàng trăm triệu đồng vào cao su. “Gia đình trồng cao su được hơn 3 ha. Khi đó, vay được ít tiền từ họ hàng nên mua được 6.000 cây giống. Giá thành mỗi cây 20.000 nghìn đồng. Lúc đầu, khi trồng cao su, gia đình vui lắm, con cái rồi vợ chồng tôi kiên trì hơn 6 năm trời chăm sóc cây chờ ngày thu hoạch. Trớ trêu thay, khi chuẩn bị thu hoạch thì lại bị rớt giá. Vợ chồng tôi cố gắng chờ, ngày nào đó, giá mủ tăng là thu hoạch đồng loạt chứ như năm ngoái, mủ cao su giá thành quá thấp chỉ được 32.000 đồng/kg thì chúng tôi đâu dám thu hoạch...”.

Ông Nguyễn Đức Mậu, Đội trưởng Đội Sản xuất thuộc Nông trường Sông Hiếu 1 cho biết: “Với giá thành quá thấp như hiện nay, chẳng thấm vào đâu so với công sức của người nông dân bỏ ra. Vì thế, nhiều nhà đang đếm từng ngày chờ giá mủ tăng để thu hoạch...”.

Còn ông Trần Văn Thành, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Cà phê - Cao su Nghệ An thì chia sẻ: “Giá mủ cao su lao dốc nên nhiều người dân nhận khoán diện tích trước đây không còn mặn mà với cây cao su nữa. Nhiều người bỏ hoang vườn cao su, có người thì cầm chừng vì tiền công chăm sóc, thu hoạch cao hơn giá bán mủ. Hiện tại, nhiều hộ dân đã chặt cây cao su để trồng cam, họ chặt vì không thể chờ được giá lên”.

Khánh Lương