Ông Trần Hoàng Ngân. Ảnh: Thảo Nguyên

Chuyển biến tích cực

Trong bối cảnh kinh tế thế giới phục hồi chậm, tranh chấp chủ quyền biển đảo trong khu vực Biển Đông ngày càng gay gắt, nhưng đến thời điểm này, tình hình kinh tế - xã hội nước ta đã có chuyển biến tích cực, đạt những kết quả quan trọng trên hầu hết các lĩnh vực. Dự kiến có 13/14 chỉ tiêu kinh tế đạt và vượt kế hoạch.

Đặc biệt, tăng trưởng GDP năm 2015 khả năng sẽ đạt trên 6,5%, cao nhất trong 5 năm qua, vượt kế hoạch đề ra (6,2%). Tốc độ tăng giá tiêu dùng giảm mạnh, từ 18,13% năm 2011 xuống còn khoảng 2% vào năm 2015, thấp nhất trong 15 năm qua. Mặt bằng lãi suất giảm, năm 2015 chỉ bằng 40% so với năm 2011; dư nợ tín dụng tăng 17%, cao nhất kể từ năm 2011.

An sinh xã hội được bảo đảm, phúc lợi xã hội, đời sống nhân dân tiếp tục được cải thiện. Chính sách tiền lương được điều chỉnh đã góp phần giảm bớt khó khăn đối với đời sống của người lao động.

PGS.TS Tài chính Ngân hàng, ĐBQH Trần Hoàng Ngân nhận định, trong năm 2015, giá dầu thô trên thế giới đã giảm rất sâu từ mức 100 USD/thùng xuống chỉ còn khoảng 50 USD/thùng như thời điểm hiện nay đã làm hụt thu lên tới 32.000 tỷ đồng. Như vậy là đã có sự tập trung tất cả nguồn thu và kiểm soát các nguồn chi một cách chặt chẽ.

Hơn nữa, chỉ số ICOR (chỉ số hiệu quả trong đầu tư công) cho thấy đã có sự cải thiện đáng kể bởi tổng vốn đầu tư xã hội năm 2015 chỉ ở mức khoảng 30%, tức là hệ số ICOR chỉ ở mức 5 so với trước đây lên tới 6,5 thậm chí là 8.

“Điều này cũng cho thấy quá trình tái cơ cấu của chúng ta đã đạt được những kết quả nhất định đặc biệt là tái cơ cấu đầu tư công, tái cơ cấu hệ thống ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng”, ĐB Trần Hoàng Ngân phân tích.

Hụt thu ngân sách hơn 30.000 tỷ

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Nguyễn Văn Giàu, nhập siêu đã trở lại sau 3 năm 2012 - 2014 xuất siêu. Bội chi ngân sách Nhà nước (NSNN) dự kiến là 5% GDP không đạt mục tiêu giảm xuống còn 4,5% GDP (bao gồm cả TPCP). Nợ công nằm trong giới hạn cho phép nhưng tăng nhanh trong giai đoạn 2011 - 2015 và áp lực nghĩa vụ trả nợ tăng nhanh; kỷ cương, kỷ luật tài chính chưa nghiêm.

Đáng chú ý, mặc dù tổng thu NSNN năm 2015 ước vượt dự toán 16.400 tỷ đồng, nhưng tăng thu chủ yếu của ngân sách địa phương (khoảng 47.700 tỷ đồng), còn ngân sách Trung ương hụt thu 31.300 tỷ đồng, dẫn đến khó khăn trong cân đối NSNN.

Chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa thắt chặt đã tác động trực tiếp đến doanh nghiệp, số lượng doanh nghiệp ngừng hoạt động, giải thể lớn trong những năm qua là đáng báo động và sẽ tác động tiêu cực trong trung hạn, dài hạn. Số liệu thống kê cho thấy, mặc dù một số doanh nghiệp khó khăn phục hồi hoạt động lại trong thời gian gần đây, nhưng chỉ trong 9 tháng đầu năm, có đến 54.566 doanh nghiệp khó khăn, tương đương cả năm 2011, cả năm 2012.

Tính kế tăng nguồn thu cho tương lai

Để đáp ứng nhu cầu chi NSNN, cơ cấu lại các khoản nợ, Chính phủ đề xuất, phát hành 3 tỷ USD TPCP ra thị trường quốc tế và đa dạng hóa các kỳ hạn TPCP.

“Năm 2015, các khoản TPCP đến hạn vào khoảng 125 nghìn tỷ đồng. Chúng ta đã phát hành TPCP đảo nợ khoản này. Năm 2016 khoản TPCP tiếp tục phát hành đảo nợ khoảng 95 nghìn tỷ đồng. Việc chúng ta đảo nợ là chuyện bình thường vì trong tình huống NSNN năm nào cũng bội chi nhưng các khoản đảo nợ ngày càng giảm. Chúng ta có một lợi thế là việc đảo nợ các khoản trái phiếu (trước đây lãi suất trái phiếu rất cao, giờ đảo nợ với lãi suất thấp) như vậy sẽ mang lại lợi ích cho ngân sách”, ông Trần Hoàng Ngân nói.

Bày tỏ cơ bản tàn thành với đề xuất của Chính phủ, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách Phùng Quốc Hiển cho rằng, việc phát hành trái phiếu ra thị trường quốc tế phải bảo đảm chi phí vay vốn nước ngoài bằng hoặc thấp hơn chi phí vay vốn trong nước để cơ cấu lại nợ Chính phủ và cân nhắc sửa đổi có giới hạn với việc phát hành trái phiếu trong nước.

“Ủy ban Tài chính Ngân sách đề nghị với Quốc hội chỉ cho phép phát hành TPCP từ 3 năm trở lên và khối lượng không quá 30% tổng khối lượng TPCP phát hành, thực hiện trong năm 2015 và 2016”, ông Hiển cho biết.

Các chuyên gia cũng cho rằng, để nền kinh tế “khỏe” trong năm 2016, Chính phủ cần điều hành các chính sách kinh tế linh hoạt hơn; chi NSNN phải triệt để tiết kiệm, cắt giảm những khoản chi không có nguồn đáp ứng, không cho phép chi vượt dự toán.

Cùng với đó, tăng cường quản lý nợ công; thận trọng trong việc tính toán và triển khai các hoạt động vay nợ, nhất là nợ nước ngoài; tập trung tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, đẩy mạnh các giải pháp hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm, hỗ trợ thị trường.

Năng suất lao động Việt Nam chỉ bằng 1/18 Singapore

Tăng trưởng bình quân giai đoạn 2011 - 2015 dự kiến chỉ đạt 5,88%/năm thấp hơn giai đoạn trước và không đạt chỉ tiêu Quốc hội đề ra; chỉ tiêu yếu tố năng suất tổng hợp đóng góp tăng trưởng chỉ ở mức 24 - 25%, năng suất lao động Việt Nam so với một số nước Đông Nam Á như: Singapore chỉ bằng 1/18, Malaysia bằng 1/6,5, Thái Lan bằng 1/2,7.

Tốc độ tăng của khu vực dịch vụ sụt giảm trong hai năm gần đây: Năm 2014 tăng 5,96% và năm 2015 tăng khoảng 6,4% thấp hơn mức 6,56% của năm 2013; chất lượng giảm nghèo chưa thực sự bền vững, hộ nghèo tập trung ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, có huyện, có xã còn hộ nghèo chiếm đến 50%.

Cung cầu trên thị trường lao động vẫn mất cân đối dẫn tới tỷ lệ sinh viên sau tốt nghiệp chưa có việc làm cao, giai đoạn 2010 - 2014 trung bình tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp sau 3 tháng có việc làm chỉ đạt khoảng 60%.

Thảo Nguyên