Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã thực hiện nghi thức đánh cồng, đánh dấu cột mốc chứng khoán Việt Nam chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp theo phân loại của FTSE Russell. Ảnh: UBCKNN

Từ tầm nhìn chiến lược của Nghị quyết 10 đến thực tiễn

Ngày 21/9/2026 đi vào lịch sử tài chính đương đại của Việt Nam khi quyết định nâng hạng thị trường chứng khoán từ cận biên (Frontier Market) lên mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market) của tổ chức xếp hạng quốc tế FTSE Russell chính thức có hiệu lực.

Chỉ vài ngày trước thời khắc này, Hội nghị công bố Việt Nam gia nhập rổ chỉ số toàn cầu FTSE GEIS do Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và FTSE Russell đồng tổ chức tại Hà Nội đã phát đi một thông điệp mạnh mẽ: câu chuyện nâng hạng không còn nằm trên giấy hay trong các vòng đánh giá định kỳ, mà đã chuyển sang giai đoạn thị trường thực sự vận hành trong hệ thống chỉ số mới. 

Sự góp mặt đông đủ của đại diện FTSE Russell, Vanguard, BlackRock, Ngân hàng Thế giới cùng hàng loạt tổ chức tài chính hàng đầu đã cho thấy mức độ quan tâm khổng lồ của dòng tiền thông minh toàn cầu đối với tài sản tài chính Việt Nam.

Bức tranh kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán Việt Nam nửa đầu năm 2026 đã ghi nhận những gam màu sáng với quy mô không ngừng mở rộng. Theo số liệu từ Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, tính đến ngày 30/6/2026, vốn hóa thị trường cổ phiếu đã đạt xấp xỉ 10,8 triệu tỷ đồng, tăng 6% so với thời điểm cuối năm ngoái và tương đương 82,6% GDP ước tính năm 2025. 

Sự bứt phá về "chất" được khẳng định mạnh mẽ khi toàn thị trường hiện sở hữu tới 54 doanh nghiệp đạt quy mô vốn hóa tỷ USD, trong đó có 4 doanh nghiệp xuất sắc vượt mốc 10 tỷ USD. Song song với đó, thị trường trái phiếu niêm yết cũng duy trì sự ổn định khi đạt quy mô khoảng 2,8 triệu tỷ đồng (tương đương 22,1% GDP), qua đó tạo bệ phóng giúp tổng giá trị huy động vốn qua kênh cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp đạt 325,3 nghìn tỷ đồng, đánh dấu mức tăng trưởng ấn tượng 15,83% so với cùng kỳ năm trước.

Tại Hội nghị “Việt Nam chính thức tham gia rổ chỉ số toàn cầu - FTSE Russell Global Equity Index Series” tổ chức ngày 18/9/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định, việc nâng hạng mở ra cơ hội tiếp cận sâu rộng hơn với dòng vốn quốc tế, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chất lượng thị trường và năng lực quản lý, giám sát.

Chính phủ và Bộ Tài chính sẽ tiếp tục triển khai các định hướng phát triển thị trường vốn đến năm 2030, tầm nhìn 2045; nâng cao thanh khoản, hiện đại hóa hạ tầng, tăng cường công cụ quản trị rủi ro, đa dạng hóa sản phẩm và thu hút dòng vốn theo hướng bền vững.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu tại Hội nghị “Việt Nam chính thức tham gia rổ chỉ số toàn cầu - FTSE Russell Global Equity Index Series”. Ảnh: UBCKNN

Sự kiện này hoàn toàn khớp nối và phản ánh tính đúng đắn, kịp thời trong tầm nhìn vĩ mô của Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Văn kiện mang tính lịch sử này đã đặt ra yêu cầu cấp bách phải đẩy nhanh lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán trên cơ sở cải cách thực chất về khả năng tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư ngoại, chất lượng và sự đa dạng nguồn cung hàng hoá, cũng như sự minh bạch thông tin. 

Việc chính thức bước vào sân chơi "mới nổi thứ cấp" tạo ra hành lang pháp lý và kỹ thuật vững chắc để dòng vốn đầu tư quốc tế chảy mạnh vào hệ thống doanh nghiệp niêm yết.

Hơn thế nữa, nó giải quyết trực tiếp một "điểm nghẽn" vĩ mô đã tồn tại nhiều thập kỷ: nền kinh tế phụ thuộc quá lớn vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng. Nghị quyết số 10-NQ/TW đã chỉ định hướng giải quyết triệt để thông qua việc yêu cầu phát triển thị trường vốn trung và dài hạn theo hướng minh bạch, hiện đại, an toàn, bền vững, nhằm mục đích hàng đầu là giảm sự phụ thuộc vào thị trường tín dụng ngắn hạn. Khi dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII) đổ vào thị trường thông qua sự kiện nâng hạng, các doanh nghiệp sẽ có cơ hội vàng để huy động nguồn vốn cổ phần dài hạn, chia sẻ gánh nặng với hệ thống ngân hàng thương mại.

Tâm thế mới của nhà đầu tư

Sự kiện nâng hạng không chỉ tác động vĩ mô mà còn làm thay đổi sâu sắc cấu trúc vi mô và tâm lý của những người trực tiếp tham gia thị trường. Đối với các nhà đầu tư cá nhân vốn chiếm áp đảo trên thị trường chứng khoán trong những năm qua, cột mốc 21/9 mang lại những kỳ vọng lớn lao đi kèm với áp lực phải tự nâng cấp năng lực phân tích. 

Chị N.T. Hương - một nhà đầu tư chứng khoán với hơn 15 năm kinh nghiệm bám sàn tại Hà Nội chia sẻ những cảm nhận chân thực: "Ngay khi quyết định nâng hạng có hiệu lực, dòng tiền ngoại hứa hẹn tăng mạnh thông qua các quỹ ETF thụ động, nhưng 'chất' của thị trường cũng đang bị ép phải thay đổi. Dòng tiền lớn của Vanguard hay BlackRock họ không lướt sóng hay đánh theo tin đồn. Chúng tôi buộc phải học cách đọc hiểu các tiêu chuẩn ESG, soi kỹ sự minh bạch thông tin và chất lượng quản trị của ban lãnh đạo doanh nghiệp, bởi thị trường sắp tới sẽ có sự chi phối lớn của các định chế tài chính quốc tế có kỷ luật thép".

Chị N.T. Hương chia sẻ cảm nghĩ cá nhân khi thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng. Ảnh: B.S

Tâm thế mới của nhà đầu tư cũng chính là bệ phóng để thị trường hướng tới những mục tiêu xa hơn. Việc lọt vào rổ chỉ số FTSE GEIS mới chỉ là điểm khởi đầu, bởi Nghị quyết số 10-NQ/TW đã đặt ra một mệnh lệnh khắt khe hơn: Phấn đấu trước năm 2030, thị trường chứng khoán Việt Nam được tổ chức xếp hạng thị trường MSCI nâng hạng. 

Để đạt được mục tiêu MSCI, hệ thống tài chính sẽ phải tiếp tục trải qua những đợt đại phẫu về thể chế. Nghị quyết yêu cầu phải không ngừng hoàn thiện hạ tầng giao dịch, thanh toán, bù trừ, lưu ký, các công cụ phòng ngừa rủi ro và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư. Đồng thời, mọi quy trình công bố thông tin, chuẩn mực kế toán và quản trị công ty đều phải được thúc đẩy theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế. 

Xa hơn nữa, để dòng vốn ngoại thực sự coi Việt Nam là cứ điểm đầu tư chiến lược, Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu khẩn trương triển khai xây dựng và đưa vào vận hành các Trung tâm tài chính quốc tế, khu vực. Các trung tâm này được kỳ vọng sẽ trở thành "đặc khu tài chính" với thể chế vượt trội, hội tụ tinh hoa tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, để "tổ đại bàng" này thực sự phát huy sức mạnh và giữ chân được dòng vốn tỷ USD, một sân chơi chuẩn mực là chưa đủ. Thị trường đang cần những "hàng hóa" xứng tầm với dòng vốn ngoại đổ vào Việt Nam.

Bài 2: Hàng hóa chất lượng đón vốn ngoại