Bộ Quốc phòng xây dựng dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 164/2018/NĐ-CP ngày 21/12/2018 của Chính phủ về kết hợp quốc phòng với kinh tế - xã hội và kinh tế - xã hội với quốc phòng. Đồ họa: Dương Nguyễn

Chuẩn hóa nguyên tắc minh bạch và cơ chế kiểm soát tài sản, ngân sách công

Yêu cầu bảo đảm tính minh bạch, không phân biệt đối xử được thể chế hóa ngay từ các nguyên tắc chung của dự thảo Nghị định. Tại Điều 4 dự thảo Nghị định, nguyên tắc kết hợp yêu cầu phải đặt dưới sự quản lý tập trung, thống nhất của Nhà nước, bảo đảm tính minh bạch, tuân thủ pháp luật và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.

Đối với các doanh nghiệp quân đội thực hiện nhiệm vụ sản xuất kinh doanh kết hợp quốc phòng, Điều 8 dự thảo Nghị định yêu cầu các hoạt động phải được hạch toán theo đúng quy định pháp luật về kế toán, bảo đảm tách bạch, minh bạch về doanh thu, chi phí, nguồn lực sử dụng và kết quả thực hiện.

Đối với các đơn vị quân đội có tổ chức hoạt động dịch vụ, tăng gia sản xuất, Điều 10 dự thảo Nghị định quy định rõ việc áp dụng cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập, hạch toán riêng các khoản thu, quản lý và sử dụng nguồn thu theo đúng quy định của Nhà nước và Bộ Quốc phòng.

Song song đó, Điều 11 dự thảo Nghị định xác định nguyên tắc quản lý nguồn thu từ hoạt động kết hợp phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, thuế với Nhà nước, phần chênh lệch còn lại được hạch toán, theo dõi chặt chẽ để phục vụ tái đầu tư và nâng cao đời sống bộ đội theo đúng quy định.

Đặc biệt, cơ chế quản lý, kiểm tra, giám sát trực tiếp được quy định chi tiết tại Điều 12 dự thảo Nghị định. Theo điều khoản này, các cơ quan, đơn vị có hoạt động kết hợp quốc phòng với kinh tế - xã hội có trách nhiệm sử dụng ngân sách, tài sản công đúng mục đích; thực hiện công khai, minh bạch về tài chính; chấp hành đầy đủ chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ, báo cáo quyết toán.

Đồng thời, các đơn vị phải chịu sự thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, giám sát của các cơ quan chức năng có thẩm quyền và chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng dịch vụ cũng như kết quả hoạt động. Quy định này được xác định là căn cứ pháp lý quan trọng nhằm phòng ngừa thất thoát, lãng phí, ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật trong việc khai thác tài sản công và ngân sách nhà nước.

Quy định cụ thể trách nhiệm thanh tra, kiểm tra

Dự thảo Nghị định đã phân định cụ thể trách nhiệm thanh tra, kiểm tra giữa Bộ Quốc phòng, các bộ, ngành trung ương và chính quyền địa phương nhằm tránh bỏ sót hoặc chồng chéo thẩm quyền.  

Theo Điều 25 dự thảo Nghị định, Bộ Quốc phòng giữ vai trò chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, thanh tra, giám sát việc thực hiện Nghị định trên phạm vi cả nước, đồng thời xử lý hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý các trường hợp vi phạm.

Ở cấp bộ, ngành liên quan, Điều 26 dự thảo Nghị định quy định trách nhiệm định kỳ hoặc đột xuất kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ kết hợp trong phạm vi chức năng, thẩm quyền được giao và tổng hợp báo cáo Chính phủ.

Tại địa phương, Điều 27 dự thảo Nghị định giao UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm tổ chức kiểm tra, sơ kết, tổng kết; kịp thời phối hợp với cơ quan quân sự kiểm tra, xác minh và xử lý hoặc kiến nghị xử lý các vi phạm ảnh hưởng đến quốc phòng.

Bên cạnh đó, vai trò kiểm tra, giám sát trực tiếp tại địa bàn của lực lượng quân sự được quy định rõ tại Điều 28 và Điều 29 dự thảo Nghị định. Bộ Tư lệnh quân khu và Cơ quan quân sự cấp tỉnh có trách nhiệm phối hợp với cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiểm tra, xác minh và kiến nghị xử lý theo quy định của pháp luật khi phát hiện việc triển khai quy hoạch, dự án phát triển kinh tế - xã hội có nguy cơ ảnh hưởng đến thế trận phòng thủ và an toàn công trình quốc phòng.

Nhằm hỗ trợ công tác giám sát khách quan và công khai, Điều 30 dự thảo Nghị định quy định việc xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, ứng dụng nền tảng số và chia sẻ thông tin liên ngành giữa Bộ Quốc phòng với các bộ, ngành, địa phương.

Đồ họa: Dương Nguyễn

Thanh tra Chính phủ góp ý hoàn thiện dự thảo Nghị định

Trong quá trình tổ chức lấy ý kiến, tham vấn đối với hồ sơ dự thảo Nghị định, Bộ Quốc phòng đã nhận được nhiều ý kiến từ cơ quan, bộ, ngành và địa phương. Trên cơ sở đó, cơ quan chủ trì soạn thảo đã rà soát, tổng hợp và tiếp thu các ý kiến phản biện nhằm hoàn thiện kỹ thuật lập pháp, chuẩn hóa thuật ngữ và bảo đảm tính thống nhất của dự thảo.

Đối với nội dung quy định tại Điều 10 dự thảo Nghị định về hoạt động kết hợp quốc phòng với kinh tế - xã hội của đơn vị quân đội có tổ chức hoạt động dịch vụ, tăng gia sản xuất, Thanh tra Chính phủ đã đưa ra các góp ý cụ thể về mặt kỹ thuật và thuật ngữ.

Tại điểm b khoản 1 Điều 10, Thanh tra Chính phủ đề nghị bổ sung cụm từ "trong lĩnh vực", chỉnh sửa thành "Hoạt động tăng gia sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, làm muối, nuôi trồng, chế biến thủy sản". Đề xuất này được đưa ra nhằm bảo đảm tính chính xác, đồng bộ và phù hợp với quy định giải thích từ ngữ "Tăng gia sản xuất" tại khoản 4 Điều 3 của dự thảo Nghị định.

Bên cạnh đó, đối với quy định tại khoản 2 Điều 10 dự thảo Nghị định, Thanh tra Chính phủ kiến nghị bổ sung cụm từ "hỗ trợ hậu cần - kỹ thuật", chỉnh sửa văn phong thành "Đơn vị quân đội có hoạt động dịch vụ, hỗ trợ hậu cần - kỹ thuật không bao gồm đơn vị quy định tại khoản 3 Điều này thực hiện theo quy định tại các điểm a, điểm b và điểm c khoản 3 Điều 9 Nghị định này". Việc điều chỉnh nội dung viện dẫn này bảo đảm tính tương thích, thống nhất với quy định tại điểm a khoản 1 Điều 10 dự thảo Nghị định.

Trên cơ sở các góp ý của Thanh tra Chính phủ, Bộ Quốc phòng đã tiếp thu toàn bộ nội dung đề xuất và tiến hành chỉnh lý trực tiếp vào hồ sơ dự thảo Nghị định. Việc tiếp thu này góp phần làm rõ phạm vi hoạt động dịch vụ, tăng gia sản xuất của đơn vị quân đội, chuẩn hóa thể thức văn bản và bảo đảm sự đồng bộ trong hệ thống quy phạm pháp luật về quản lý hoạt động kết hợp quốc phòng với kinh tế - xã hội.