Công tác quản lý, sử dụng đất quốc phòng kết hợp phát triển kinh tế được tăng cường chấn chỉnh, bảo đảm đúng quy định pháp luật; cơ bản không phát sinh tình trạng lấn chiếm, sử dụng sai mục đích. Đồ họa: Dương Nguyễn

Những chuyển biến tích cực sau tinh gọn bộ máy

Thực hiện đường lối của Đảng và Nhà nước, công tác kết hợp quốc phòng với kinh tế - xã hội và kinh tế - xã hội với quốc phòng theo Nghị định số 164/2018/NĐ-CP của Chính phủ đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần củng cố thế trận quốc phòng toàn dân gắn với phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh gọn hệ thống chính trị và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền giữa các cơ quan nhà nước đặt ra những thay đổi về thẩm quyền, trách nhiệm trong các lĩnh vực đầu tư, quy hoạch, đất đai, xây dựng; tác động đến cơ chế phối hợp giữa chính quyền địa phương với các cơ quan quân sự trong thực hiện nhiệm vụ kết hợp quốc phòng với phát triển kinh tế - xã hội.

Việc tinh giản các khâu trung gian đã góp phần làm thay đổi phương thức chỉ đạo, điều hành theo hướng trực tiếp, thực chất và sâu sát hơn với thực tiễn cơ sở. Tại các địa phương, UBND cấp tỉnh đã ban hành quy định phân cấp cho cấp xã thực hiện giám sát các công trình lưỡng dụng trên địa bàn, vừa bảo đảm tính chủ động ở cơ sở, vừa duy trì sự kiểm soát chặt chẽ của cơ quan quân sự cấp tỉnh.

Bên cạnh đó, việc ban hành các quy chế phối hợp mới giữa lực lượng quân sự, công an và các sở, ngành chuyên môn đã xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu trong việc cung cấp thông tin và thẩm định các yếu tố nhạy cảm tại khu vực biên giới, địa bàn trọng điểm.

Cùng với việc tổ chức lại bộ máy, công tác kết hợp quốc phòng với kinh tế - xã hội đã đạt nhiều thành tựu trên các lĩnh vực. Hệ thống các khu kinh tế - quốc phòng tiếp tục được củng cố và phát triển, đóng vai trò nòng cốt trong việc ổn định dân cư, giảm nghèo bền vững và củng cố thế trận phòng thủ biên giới.

Các doanh nghiệp quân đội được cơ cấu lại theo hướng nâng cao năng lực quản trị, đóng góp tích cực vào các công trình hạ tầng trọng điểm quốc gia, phát triển công nghệ lõi, viễn thông, đóng tàu và công nghiệp quốc phòng.

Trong công tác quy hoạch, yếu tố quốc phòng đã được chuyển từ tiếp cận “kết hợp” sang “tích hợp ngay từ đầu” trong quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch tỉnh và quy hoạch sử dụng đất, bảo đảm tính thống nhất và lưỡng dụng của kết cấu hạ tầng.

Đồ họa: Dương Nguyễn

Tăng cường kiểm tra, giám sát, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

Để nâng cao hiệu quả kết hợp quốc phòng với kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới, một trong những yêu cầu đặt ra là tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, quản lý chặt chẽ các nguồn lực tài sản công, đất đai quốc phòng và ngân sách đầu tư.

Việc quản lý, sử dụng đất quốc phòng tham gia vào hoạt động lao động sản xuất, xây dựng kinh tế phải tuân thủ nghiêm các quy định của Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn, không để xảy ra tình trạng lấn chiếm, sử dụng sai mục đích, thất thoát hoặc làm ảnh hưởng đến các công trình quân sự và thế trận phòng thủ.

Công tác tham mưu không chỉ dừng ở khâu thẩm định mà chuyển sang tiếp cận theo hướng quản lý rủi ro, kiểm soát từ sớm, từ xa. Việc thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung về các khu vực nhạy cảm quốc phòng và tiêu chí kỹ thuật cho công trình lưỡng dụng sẽ giúp các cơ quan chức năng sàng lọc, kiểm soát dự án một cách minh bạch, khách quan, loại bỏ cơ chế xin - cho và ngăn chặn nguy cơ tham nhũng, tiêu cực.

Bên cạnh đó, việc hoàn thiện cơ chế cho phép các cơ sở nghiên cứu, đơn vị quân đội khai thác, ứng dụng các sản phẩm khoa học công nghệ lưỡng dụng vào đời sống kinh tế - xã hội sẽ trực tiếp giải quyết điểm nghẽn lãng phí nguồn lực tri thức và cơ sở vật chất hiện có, tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Từ những đánh giá về thực trạng và yêu cầu thực tiễn, Bộ Quốc phòng đã kiến nghị Chính phủ cho phép xây dựng và ban hành Nghị định thay thế Nghị định số 164/2018/NĐ-CP. Việc xây dựng Nghị định mới nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành, đồng thời chuẩn hóa khung pháp lý phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy chính quyền địa phương.

Nghị định thay thế được hướng tới việc cụ thể hóa cơ chế lồng ghép, thẩm định và kiểm soát yếu tố quốc phòng trong từng loại hình quy hoạch, chương trình, đề án, dự án phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó sẽ phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm giữa các cấp, các ngành.

Đồng thời, Nghị định mới sẽ bổ sung hành lang pháp lý điều chỉnh các lĩnh vực mới phát sinh như hạ tầng số, công nghệ cao, dữ liệu và hạ tầng lưỡng dụng, bảo đảm duy trì sự cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng kinh tế và yêu cầu củng cố tiềm lực quốc phòng, an ninh quốc gia trong tình hình mới.

Bài 2: Phân định rõ trách nhiệm thanh tra, kiểm tra trong hoạt động kết hợp quốc phòng với kinh tế - xã hội