Hà Nội không xây mới trường đại học trong nội đô, chỉ giữ lại các trường đại học có yếu tố lịch sử, được đầu tư đồng bộ. Ảnh minh hoạ. Nguồn: FBNT

Chiều 24/9, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì cuộc họp nghe báo cáo rà soát tổng thể về nhu cầu phát triển của các trường đại học trên địa bàn Hà Nội. Cùng dự có Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đoàn Trung Kiên.

Quy hoạch 9 khu vực phát triển đại học

Báo cáo tại cuộc họp, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trần Quang Tuyên cho biết, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm xác định cơ cấu ngành, lĩnh vực đào tạo đại học, cao đẳng gắn với tính chất đô thị và định hướng phát triển kinh tế - xã hội của từng phân vùng.

Theo đó, Hà Nội ưu tiên đào tạo các ngành khoa học cơ bản, khoa học công nghệ, khoa học xã hội và nhân văn; các ngành công nghệ cốt lõi như vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), điều hành thông minh, công nghệ cao và kinh tế số.

Tại khu vực Hòa Lạc - Thạch Thất, định hướng thu hút các trường thuộc khối khoa học công nghệ, kỹ thuật cao, kinh tế, tài chính, gắn với hệ sinh thái Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Khu vực đô thị Sơn Tây phát triển các ngành an ninh, quốc phòng, văn hóa, nghệ thuật đặc thù, du lịch và sư phạm.

Khu vực Xuân Mai - Chương Mỹ tập trung các ngành văn hóa, du lịch, y dược, hành chính, sư phạm và lâm nghiệp, gắn với không gian đô thị sinh thái, y tế và nghỉ dưỡng.

Khu vực cực phía Bắc (Sóc Sơn - Cảng Hàng không quốc tế Nội Bài) tập trung đào tạo nguồn nhân lực về kỹ thuật hàng không, logistics và quản trị dịch vụ hỗ trợ hàng không hiện đại.

Tại cực phía Đông (Gia Lâm) và cực phía Nam (Thường Tín - Phú Xuyên), định hướng tập trung nghiên cứu thực nghiệm, đào tạo chuyên sâu về nông nghiệp công nghệ cao và công nghệ sinh học.

Quy hoạch tổng thể Thủ đô xác định, phân bố lại không gian đào tạo, từng bước khắc phục tình trạng quá tải hạ tầng đô thị do tập trung trường học trong khu vực nội đô lịch sử.

Đối với khu vực đô thị trung tâm, nguyên tắc là không đầu tư xây dựng mới cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, trừ trường hợp chuyển đổi các cơ sở buộc phải di dời thành cơ sở đào tạo nghề công nghệ cao.

Các trường đại học có yếu tố lịch sử, đã được đầu tư đồng bộ được giữ lại làm cơ sở 1, đồng thời tái cấu trúc công năng để phát triển các trung tâm đào tạo trình độ cao, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp.

Các hoạt động đào tạo đại trà, cơ sở thực hành quy mô lớn và ký túc xá sinh viên được định hướng chuyển ra ngoài đô thị trung tâm, tại các đô thị đại học tập trung.

Đối với các trường đại học, cao đẳng có diện tích đất nhỏ hẹp, cơ sở vật chất không đáp ứng quy chuẩn đào tạo và ít giá trị lịch sử, quy hoạch định hướng di dời toàn bộ ra các khu đô thị vành đai.

Quỹ đất sau di dời được ưu tiên bàn giao cho thành phố để đầu tư trường mầm non, tiểu học, THCS, các công trình tiện ích công cộng và không gian cây xanh đô thị.

Đối với hệ thống cơ sở ngoài đô thị trung tâm và cơ sở ngoài công lập, thành phố tập trung hóa mạng lưới.

Cụ thể, chuyển các cơ sở giáo dục đại học công lập và nghề nghiệp ra các thành phố trong Thủ đô và các đô thị vành đai, xây dựng các khu/cụm đại học tập trung có hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội dùng chung đồng bộ, hiện đại.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: Viết Thành

Nghiên cứu đầu tư hạ tầng dùng chung giữa các trường

Phát biểu tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Đoàn Trung Kiên cho biết, hiện có nhiều cơ sở giáo dục đại học trực thuộc Bộ và các bộ, ngành có nhu cầu mở rộng không gian đào tạo.

Về nguồn lực đầu tư, theo ông Kiên, trong kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ quan tâm bố trí nguồn vốn cho một số dự án của các trường.

Đối với các công trình hạ tầng dùng chung, ông Kiên đề nghị nghiên cứu phương án đầu tư tập trung để các trường cùng khai thác, sử dụng.

Tại những khu vực hình thành cụm trường đại học như Hòa Lạc, có thể nghiên cứu đầu tư chung các công trình như sân vận động, nhà thi đấu, hệ thống lưu trú, siêu thị, nhà hàng và các hạ tầng phục vụ đô thị.

Liên quan đến nội dung này, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho rằng, tại các khu vực hình thành cụm đại học, nghiên cứu cần nghiên cứu đồng bộ hệ thống giao thông công cộng, nhà ở, ký túc xá, y tế, văn hóa, thể thao, thư viện, phòng thí nghiệm và các trung tâm đổi mới sáng tạo.

Những hạ tầng có thể sử dụng chung cần được tổ chức theo hướng chia sẻ, tránh đầu tư phân tán, trùng lặp.

Theo Chủ tịch Hà Nội, việc phát triển hệ thống cơ sở giáo dục đại học cần được đặt trong tổng thể quy hoạch mới của Thủ đô, theo hướng đa cực, đa trung tâm.

Thành phố đã quy hoạch 9 khu vực phát triển đại học với tổng diện tích khoảng 2.800ha. Do đó, việc bố trí quỹ đất phải gắn với khả năng đầu tư và hiệu quả sử dụng, tránh tình trạng giao đất nhưng chậm triển khai, gây lãng phí nguồn lực.

Chủ tịch Hà Nội cũng nhấn mạnh, đầu tư phát triển các trường đại học phải có lộ trình, phù hợp khả năng cân đối nguồn lực.

Thành phố ủng hộ chủ trương mở rộng, di dời các trường nhưng không thể triển khai đồng loạt khi nguồn lực còn hạn chế.

Cùng với ngân sách Nhà nước, cần nghiên cứu, huy động các nguồn lực xã hội, khuyến khích tư nhân tham gia đầu tư ký túc xá, nhà ở cho sinh viên và các công trình dịch vụ phù hợp.

Đặc biệt, Chủ tịch Hà Nội đề nghị, chuyển từ tư duy mỗi trường đầu tư một hệ thống hạ tầng riêng sang tăng cường dùng chung.

Các trường trong cùng một khu vực có thể sử dụng chung ký túc xá, khu thể thao và các công trình dịch vụ, qua đó giảm chi phí đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và tạo dựng các khu đô thị đại học đồng bộ, hiện đại.