(Thanh tra) - Ngày 5/11, tại Jakarta (Indonesia), hai hồ sơ “Ma nhai núi Non Nước” và “Văn bia Phố Hiến” được ghi danh vào Danh mục Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nâng tổng số di sản tư liệu của Việt Nam được UNESCO ghi danh lên 13 di sản tư liệu.
Tại Kỳ họp toàn thể lần thứ 11 của Ủy ban Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương (MOWCAP), diễn ra từ ngày 2- 6/11/2026 tại Jakarta, Indonesia, hai hồ sơ đề cử của Việt Nam là “Ma nhai núi Non Nước” (Ninh Bình) và “Văn bia Phố Hiến” (Hưng Yên) đã được Uỷ ban nhất trí ghi danh vào Danh mục Ký ức thế giới khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Đây là sự ghi nhận quốc tế đối với những giá trị lịch sử, văn hóa và tư liệu đặc sắc của Việt Nam, đồng thời khẳng định đóng góp của Việt Nam trong bảo tồn, gìn giữ và chia sẻ ký ức chung của khu vực và nhân loại.
Hai di sản tư liệu mới được ghi danh đều là những chứng tích về chiều sâu văn hiến và lịch sử giao lưu của Việt Nam. Ma nhai núi Non Nước gồm 43 văn khắc được khắc trực tiếp trên vách núi, có niên đại từ thế kỷ XIV đến thế kỷ XX, thể hiện bằng chữ Hán, chữ Nôm và chữ Quốc ngữ.
Các tác phẩm bao gồm thơ, văn, bài ký, ngự bút của các bậc quân vương, danh nhân, học giả và thi sĩ qua nhiều thời đại. Tiêu biểu là bài “Dục Thúy sơn Linh Tế tháp ký” của Trương Hán Siêu, được khắc năm 1343.
Văn bia Phố Hiến gồm 41 văn bia chữ Hán và chữ Nôm, có niên đại từ thế kỷ XVII đến đầu thế kỷ XX, hiện được lưu giữ tại các di tích thuộc Khu di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên.
Đây là nguồn tư liệu gốc quý giá phản ánh lịch sử hình thành, phát triển của một thương cảng quốc tế từng giữ vị trí quan trọng trong mạng lưới giao thương của Việt Nam và khu vực.
Hai bộ tư liệu, với những giá trị riêng biệt, góp phần làm phong phú nhận thức về lịch sử và văn hóa châu Á - Thái Bình Dương.
Sự ghi nhận của MOWCAP khẳng định giá trị của các nguồn tư liệu nguyên gốc trong việc nghiên cứu và tái hiện lịch sử, tăng cường hiểu biết giữa các nền văn hóa.
Thông qua hai di sản, Việt Nam đóng góp thêm những bằng chứng lịch sử cụ thể, thể hiện bản sắc, sức sáng tạo và vai trò của mình trong dòng chảy văn hóa, văn minh khu vực.
Trong suốt quá trình xây dựng, hoàn thiện và vận động ghi danh, Bộ Ngoại giao, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam đã đồng hành cùng hai địa phương, hỗ trợ trao đổi chuyên môn, kết nối với các chuyên gia, các cơ quan thuộc UNESCO và MOWCAP; góp phần hoàn thiện căn cứ khoa học, bổ sung tư liệu, làm rõ các giá trị đặc sắc và ý nghĩa khu vực của từng hồ sơ.
Đồng thời, thông qua các kênh đối ngoại tại Paris và trong khu vực, Việt Nam tích cực giới thiệu, trao đổi và vận động sự quan tâm, ủng hộ quốc tế đối với hai đề cử.
Đây là minh chứng cho hiệu quả của việc kết hợp giữa công tác chuyên môn về di sản với hoạt động ngoại giao văn hóa, phát huy sức mạnh tổng hợp của các cơ quan trung ương, địa phương, giới nghiên cứu và mạng lưới đối tác quốc tế.
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn, Chủ tịch Uỷ ban Quốc gia Unesco Việt Nam đề cao vai trò quan trọng của Chương trình Ký ức Thế giới trong việc bảo vệ và phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử toàn cầu.
Ông đồng thời đánh giá cao sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan chức năng và chuyên gia trong nước, quốc tế, đặc biệt là những tâm huyết, nỗ lực bền bỉ của các thế hệ lãnh đạo và nhân dân tỉnh Hưng Yên và Ninh Bình trong bảo vệ di sản.
Ông khẳng định Bộ Ngoại giao, Uỷ ban Quốc gia Unesco Việt Nam luôn đồng hành, phối hợp chặt chẽ cùng các bộ ngành, địa phương trong gìn giữ, phát huy giá trị di sản tư liệu mới ghi danh, hợp tác với UNESCO và các đối tác quốc tế, kết nối nguồn lực, lan tỏa giá trị di sản qua các hoạt động đối ngoại, góp phần nâng cao hình ảnh, vị thế của các địa phương nói riêng và Việt Nam nói chung.
Với hai danh hiệu mới, Việt Nam hiện có 13 di sản tư liệu được ghi danh trong Chương trình Ký ức thế giới của UNESCO, gồm 4 di sản tư liệu thế giới và 9 di sản tư liệu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Kết quả này không chỉ thể hiện sự phong phú, đa dạng của kho tàng di sản tư liệu Việt Nam, mà còn khẳng định những bước tiến trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản, cũng như vai trò ngày càng tích cực, có trách nhiệm của Việt Nam trong hợp tác văn hóa quốc tế.
Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển văn hóa, hội nhập quốc tế và phát huy sức mạnh mềm quốc gia, việc ghi danh hai di sản tiếp tục cho thấy văn hóa và di sản không chỉ là nguồn lực nội sinh cho phát triển, mà còn là cầu nối thúc đẩy đối thoại, hợp tác và tăng cường sự hiểu biết giữa các dân tộc.
Kết quả này góp phần nâng cao vị thế văn hóa Việt Nam, khẳng định vai trò ngày càng chủ động, tích cực của Việt Nam trong các chương trình, hoạt động của UNESCO.
Kỳ họp lần thứ lần thứ 11 Uỷ ban Chương trình Ký ức thế giới Khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (MOWCAP) diễn ra tại Jakarta, Indonesia từ ngày 02-06/11/2026) với sự tham dự của 40/43 quốc gia thành viên.
Đây là cuộc họp định kỳ 2 năm/lần, thảo luận, quyết định các nội dung: Rà soát đánh giá các dự án do MOWCAP triển khai; Báo cáo hoạt động của các Uỷ ban Quốc gia Chương trình Ký ức thế giới; Xét duyệt, ghi danh 24 hồ sơ đề cử danh hiệu Di sản tư liệu khu vực Châu Á - Thái Bình Dương.
