Cán bộ Thanh tra TP Cần Thơ trao đổi chuyên môn, nghiệp vụ, gắn nâng cao năng lực với bản lĩnh, liêm chính trong thực thi công vụ. Ảnh: Phú Đức

Bản lĩnh, liêm chính phải được nâng đỡ bằng năng lực

Nếu văn hóa công vụ tạo nền tảng cho một cơ quan thì chất lượng đội ngũ quyết định nền tảng đó được chuyển hóa thành kết quả như thế nào. Với Thanh tra TP Cần Thơ, xây dựng đội ngũ vì thế không thể chỉ đặt ra yêu cầu về phẩm chất, mà phải đồng thời nâng cao năng lực thực hiện nhiệm vụ.

Đặc thù công việc của cán bộ Thanh tra là phát hiện sai phạm, làm rõ trách nhiệm, bảo vệ cái đúng và kiến nghị xử lý những vấn đề tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích của tổ chức, cá nhân. Bản lĩnh trong trường hợp này không phải khái niệm chung chung, mà là khả năng đứng vững trước sức ép, giữ nguyên tắc khi xử lý vụ việc phức tạp và không để tác động ngoài công vụ làm lệch hướng nhận định chuyên môn.

Liêm chính cũng là giới hạn không thể vượt qua. Người xem xét sai phạm của người khác trước hết phải giữ mình trong chính hành vi công vụ. Không chỉ tránh cám dỗ vật chất, cán bộ còn phải bảo đảm các mối quan hệ, lợi ích, cảm tính hay định kiến không chi phối quá trình thu thập chứng cứ, đánh giá vụ việc và đưa ra kết luận.

Nhưng phẩm chất tốt chưa đủ để tạo nên một cán bộ Thanh tra đáp ứng yêu cầu mới. Hoạt động thanh tra phải nói bằng chứng cứ, số liệu và pháp luật. Bản lĩnh và liêm chính chỉ thực sự tạo ra giá trị khi đi cùng năng lực chuyên môn, tư duy phân tích và khả năng nhận diện đúng bản chất vấn đề.

Từ thực tiễn trực tiếp tham gia các cuộc thanh tra, TS Bùi Tuấn Anh, Trưởng phòng Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực xây dựng, Thanh tra TP Cần Thơ, cho rằng các vụ việc ngày càng đa dạng, hồ sơ nhiều, quan hệ kinh tế, tài chính và quản lý ngày càng phức tạp. Vì vậy, cán bộ không thể chỉ nắm quy trình hoặc dựa vào kinh nghiệm mà phải có khả năng đọc hồ sơ, đối chiếu quy định, phân tích chứng cứ và kết nối những thông tin riêng lẻ để nhận diện bản chất vụ việc.

Theo ông Bùi Tuấn Anh, năng lực chuyên môn phải đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với đạo đức công vụ và tinh thần trách nhiệm. Đạo đức giữ cho cán bộ khách quan, liêm chính, không vụ lợi; trách nhiệm đòi hỏi theo đến cùng vụ việc, không né tránh, không làm qua loa; năng lực chuyên môn là điều kiện để những phẩm chất đó được chuyển hóa thành nhận định, kết luận chính xác, có căn cứ.

Đây cũng là yêu cầu trực tiếp đối với việc xây dựng cán bộ Thanh tra TP Cần Thơ: bản lĩnh để không né tránh, liêm chính để lợi ích không chi phối và năng lực để nhìn đúng bản chất sự việc.

Làm chủ công nghệ để nâng chất lượng thanh tra

Yêu cầu nâng cao năng lực ngày càng rõ khi hoạt động quản lý nhà nước, kinh tế - xã hội và các giao dịch dịch chuyển mạnh lên môi trường số. Dấu vết của một vụ việc không còn chỉ nằm trong những tập hồ sơ giấy. Dữ liệu được hình thành, lưu trữ ở nhiều nguồn và có mối liên hệ phức tạp, đặt ra yêu cầu thay đổi phương pháp làm việc của cán bộ Thanh tra.

Theo TS Bùi Tuấn Anh, chuyển đổi số đang làm thay đổi cả đối tượng và phương pháp thanh tra. Dấu vết của một vụ việc có thể nằm ở nhiều nguồn dữ liệu khác nhau, do đó cán bộ phải từng bước hình thành năng lực khai thác, đối chiếu và phân tích dữ liệu trên môi trường số.

TS Bùi Tuấn Anh trao đổi nghiệp vụ với cán bộ Phòng Thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo lĩnh vực xây dựng, Thanh tra TP Cần Thơ. Ảnh: Thanh tra Cần Thơ cung cấp

Làm chủ công nghệ, tuy nhiên, không đơn thuần là biết sử dụng công cụ. Khai thác và diễn giải dữ liệu vẫn phải đặt trên nền tảng đạo đức công vụ, bảo đảm khách quan và không bị dẫn dắt bởi định kiến hay động cơ cá nhân. Trách nhiệm của cán bộ còn nằm ở việc chủ động đối chiếu nhiều nguồn thông tin, đi đến cùng vấn đề thay vì dừng lại ở kết quả bề mặt.

Từ yêu cầu đó, việc nâng chất đội ngũ Thanh tra TP Cần Thơ cần gắn kiến thức pháp luật, nghiệp vụ thanh tra với kỹ năng số và khả năng phân tích dữ liệu. Kinh nghiệm vẫn cần thiết nhưng phải được kiểm chứng bằng dữ liệu; nhận định phải được nâng thành phân tích; những dấu hiệu riêng lẻ phải được đặt trong mối liên hệ tổng thể để tìm đúng bản chất vụ việc.

Công nghệ không thể thay cán bộ đưa ra kết luận. Nhưng khi phương thức quản lý và dạng thức vi phạm thay đổi, cán bộ không làm chủ công nghệ sẽ khó theo kịp thực tiễn.

Trách nhiệm nâng chất đội ngũ cũng không thể chỉ đặt lên từng cá nhân. Người đứng đầu cơ quan Thanh tra, trưởng đoàn thanh tra phải nêu gương về kỷ luật, công tâm, liêm chính; đồng thời tạo môi trường để cán bộ được đào tạo, cập nhật kiến thức, rèn luyện kỹ năng và trưởng thành qua thực tiễn.

Xây dựng đội ngũ Thanh tra TP Cần Thơ đáp ứng yêu cầu mới vì thế phải giải quyết đồng thời hai vấn đề: giữ vững “cái gốc” về phẩm chất và nâng tầm năng lực nghề nghiệp. Bản lĩnh giúp cán bộ không lùi bước trước sức ép; liêm chính ngăn lợi ích chi phối; chuyên môn giúp nhận diện đúng bản chất; công nghệ tạo thêm công cụ để kiểm chứng, phân tích và làm rõ vấn đề.

Khi phẩm chất và năng lực cùng được nâng lên, mỗi nhận định và kết luận thanh tra mới có cơ sở đứng vững bằng chứng cứ và pháp luật. Đó cũng là con đường trực tiếp để Thanh tra TP Cần Thơ xây dựng đội ngũ “liêm chính, bản lĩnh, trí tuệ, tinh thông”, đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thực tiễn.