Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh chủ trì hội nghị. Ảnh: Thảo Nguyên

Theo Ban chỉ đạo TƯ về Chương trình mục tiêu quốc gia Xây dựng nông thôn mới, thành công lớn nhất trong năm 2013 là các địa phương đã huy động được các nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới. Thực tế số tiền TƯ rót xuống nếu chia đều cho các xã chỉ khoảng 100 triệu/xã, song nguồn lực từ trong dân ủng hộ chương trình đã gấp rất nhiều lần số đó.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) Cao Đức Phát cho biết, tổng nguồn lực đã huy động được hơn 1.672 tỷ đồng (bình quân 334,5 tỷ/huyện), trong đó vốn ngân sách hỗ trợ trực tiếp cho chương trình chỉ chiếm 19,7%. Từ đó, hạ tầng đã có chuyển biến rõ, một số công trình kết nối giữa huyện và xã phát triển. Thu nhập người dân tăng lên (hiện chỉ còn duy nhất huyện Kbang, Gia Lai là có mức thu nhập bình quân dưới chuẩn). 

Theo cố vấn chương trình, nguyên Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Huy Ngọ, từ xã nghèo khó đến miền núi đều chủ động chung sức xây dựng nông thôn mới. Đặc biệt, không chỉ có xã nông thôn mới mà bắt đầu hình thành nhân tố huyện nông thôn mới. 

Ông Ngọ nhấn mạnh, nhờ biết huy động sức dân để lo cho dân nên mới đạt được những kết quả đáng mừng này. Cho nên, tất cả mọi tiêu chí xây dựng nông thôn mới đều phải được thể hiện bằng sự hài lòng người dân, muốn vậy dân phải được đánh giá hiệu quả của Chương trình xây dựng nông thôn mới. 

Cùng với nhiều thành tích đáng mừng, Bộ trưởng Cao Đức Phát cũng bày tỏ lo lắng khi đến nay đã có 93,1% số xã cả nước hoàn thành quy hoạch chung, nhưng nhiều tỉnh chưa điều chỉnh quy hoạch sản xuất cho các huyện nên thiếu căn cứ cho xã xây dựng quy hoạch, đề án theo lợi thế vùng. Không những thế, sau khi quy hoạch xong không có kinh phí cắm mốc chỉ giới nên nhiều nơi vẫn xảy ra tình trạng người dân lấn chiếm xây dựng vào diện tích đã quy hoạch.

Để hạn chế tối đa những khiếm khuyết trong tổ chức thực hiện chương trình, Bộ trưởng Phát đề nghị, phải tin dân, giao việc cho dân. “Nhìn đường xây dựng biết ngay là dân hay doanh nghiệp làm. Dân làm mặt đường rắn đanh, bê tông rất chắc. Còn doanh nghiệp làm thì chỉ vài chiếc xe chạy qua là hỏng đường”, Bộ trưởng Phát nói.

Nguyên Bộ trưởng Lê Huy Ngọ lưu ý, phải phát triển nông thôn mới một cách khoa học chứ không thể đánh giá theo phong trào và đừng huy động kiệt sức dân mà phải tìm cách tạo niềm vui cho dân bằng cách tăng thu nhập cho dân.

Đồng ý kiến, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trần Thị Hà cũng cho rằng nguồn lực trong dân huy động nhiều quá sẽ cạn kiệt, nên đề nghị Nhà nước đầu tư thêm  nguồn lực đối với nông thôn. Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Hữu Trí đề nghị cần tìm cách tiêu thụ nông sản cho nông dân tránh tình trạng được mùa rớt giá. 

Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Văn Ninh khẳng định, với nhiều mô hình, sáng tạo, hiệu quả, tăng thu nhập cho người dân thì rõ ràng chủ trương xây dựng nông thôn mới đã trở thành hiện thực trong thực tiễn. Năm 2014 sẽ có những chính sách tháo gỡ khó khăn về nguồn lực cho xây dựng nông thôn mới với những bước tiến khởi sắc hơn so với 3 năm trước. 

Phó Thủ tướng yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương cần hướng dẫn xã, huyện kích hướng nguồn lực đầu tư để kích thích sản xuất chứ không đầu tư dàn trải; xây dựng nông thôn mới hướng tới sản xuất bền vững, tái cơ cấu ngành nông nghiệp, tăng thu nhập cho người dân. Vì vậy, các Bộ, ngành cần giúp dân tìm đầu ra cho sản phẩm, tạo cơ chế cho doanh nghiệp đầu tư vào nông thôn.

Thảo Nguyên