Bà Trần Lan Hương, Trường Cán bộ Thanh tra chủ nhiệm đề tài khoa học "Nâng cao hiệu quả công tác xử phạt vi phạm hành chính của chính quyền cấp cơ sở"; ảnh: TH

Ngày 7/8, Trường Cán bộ Thanh tra tổ chức hội thảo khoa học nhằm lấy ý kiến hoàn thiện đề tài nghiên cứu về công tác xử phạt vi phạm hành chính của chính quyền cấp cơ sở. Các ý kiến tại hội thảo tập trung phân tích thực trạng, nhận diện những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện và đề xuất nhiều giải pháp nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật trong lĩnh vực này.

Nhận diện những "điểm nghẽn" từ thực tiễn

Theo chủ nhiệm đề tài, cùng với quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, công tác xử phạt vi phạm hành chính của chính quyền cấp cơ sở thời gian qua đã có nhiều chuyển biến tích cực.

Các địa phương từng bước kiện toàn bộ máy, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức thi hành pháp luật; việc ban hành kế hoạch triển khai, phổ biến các quy định mới và tổ chức tập huấn nghiệp vụ được thực hiện tương đối đồng bộ.

Nhiều địa phương cũng đã tăng cường kiểm tra, theo dõi việc thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, góp phần nâng cao tính nghiêm minh của pháp luật và hiệu lực quản lý nhà nước.

Tuy nhiên, kết quả khảo sát của đề tài cho thấy thực tiễn triển khai vẫn còn nhiều khó khăn, nhất là trong bối cảnh tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Việc điều chỉnh về thẩm quyền xử phạt, phân công nhiệm vụ giữa các cơ quan, đơn vị đòi hỏi đội ngũ cán bộ phải nhanh chóng cập nhật quy định mới và thích ứng với phương thức quản lý mới.

Trong khi đó, ở không ít địa phương, năng lực của đội ngũ trực tiếp tham mưu, thực hiện xử phạt vi phạm hành chính chưa đồng đều; nhiều cán bộ còn kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực nên việc nghiên cứu, áp dụng các quy định pháp luật chưa thực sự sâu, ảnh hưởng đến chất lượng tham mưu và tổ chức thực hiện.

Bên cạnh đó, nhiều bất cập phát sinh trong từng khâu của quá trình xử phạt vi phạm hành chính. Từ việc phát hiện, lập biên bản, xác định hành vi vi phạm, xác định thẩm quyền xử phạt đến ban hành quyết định và tổ chức thi hành đều có những vướng mắc nhất định, đặc biệt đối với các vụ việc có tính chất phức tạp hoặc liên quan đến nhiều lĩnh vực quản lý.

Sự phối hợp giữa các cơ quan trong một số trường hợp chưa thật sự chặt chẽ; việc chia sẻ thông tin, khai thác cơ sở dữ liệu phục vụ xử lý vi phạm hành chính còn hạn chế, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả xử lý.

Các đại biểu đánh giá đề tài đã tiếp cận tương đối toàn diện cả về phương diện lý luận và thực tiễn, phản ánh sát tình hình triển khai công tác xử phạt vi phạm hành chính của chính quyền cấp cơ sở trong bối cảnh tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Ảnh: TH

Theo bà Hương, một nguyên nhân quan trọng là hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tuy đã từng bước được hoàn thiện nhưng vẫn còn những quy định thiếu thống nhất hoặc chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn. Cùng với đó, điều kiện bảo đảm cho công tác xử phạt vi phạm hành chính ở cấp cơ sở như cơ sở vật chất, trang thiết bị, ứng dụng công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.

Tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác xử phạt vi phạm hành chính

Trên cơ sở phân tích thực trạng, chủ nhiệm cho rằng việc nâng cao hiệu quả công tác xử phạt vi phạm hành chính của chính quyền cấp cơ sở cần được thực hiện đồng bộ từ hoàn thiện thể chế đến nâng cao năng lực tổ chức thực hiện.

Trước hết, cần tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính theo hướng bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với các luật chuyên ngành và phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Đồng thời, cần làm rõ hơn thẩm quyền, trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan trong quá trình phát hiện, lập hồ sơ, ban hành quyết định và tổ chức thi hành quyết định xử phạt, hạn chế tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót trách nhiệm.

Bên cạnh việc hoàn thiện hành lang pháp lý, đề tài nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức trực tiếp thực hiện nhiệm vụ. Theo đó, các địa phương cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về pháp luật xử lý vi phạm hành chính, kỹ năng áp dụng pháp luật và xử lý các tình huống phát sinh trong thực tiễn.

Cùng với đó, cần xây dựng đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn, bản lĩnh nghề nghiệp và tinh thần trách nhiệm cao, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác quản lý nhà nước ở cơ sở.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý, theo dõi và xử lý vi phạm hành chính. Việc xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu dùng chung; kết nối, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan có liên quan không chỉ góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ mà còn nâng cao tính công khai, minh bạch, hạn chế sai sót trong quá trình áp dụng pháp luật.

Song song với đó, cần tăng cường công tác kiểm tra, hướng dẫn, theo dõi việc thi hành pháp luật, kịp thời phát hiện những bất cập để kiến nghị sửa đổi, bổ sung các quy định chưa phù hợp với thực tiễn.

Các ý kiến tại hội thảo đánh giá đề tài đã tiếp cận tương đối toàn diện cả về phương diện lý luận và thực tiễn, phản ánh sát tình hình triển khai công tác xử phạt vi phạm hành chính của chính quyền cấp cơ sở trong bối cảnh tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Những số liệu, dẫn chứng và phân tích trong đề tài là cơ sở quan trọng để nhận diện những bất cập, từ đó đề xuất các giải pháp có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật trong thời gian tới.

Kết quả hội thảo sẽ là cơ sở để nhóm nghiên cứu tiếp thu, chỉnh sửa, bổ sung và hoàn thiện đề tài trước khi nghiệm thu chính thức. Đồng thời, những kiến nghị, đề xuất được đưa ra cũng được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện chính sách, nâng cao chất lượng quản lý Nhà nước về xử lý vi phạm hành chính, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu lực, hiệu quả trong giai đoạn mới.