(Thanh tra)- Sau vụ cam, bưởi năm 2014, người dân TP Hòa Bình và Thủ đô Hà Nội đua nhau "ôm" tiền lên huyện Cao Phong, huyện Tân Lạc mua đất trồng cam, bưởi. Đồi keo, rừng vầu, nương sắn bị "cạo trọc”, sới tung. Giá đất "leo thang" từng ngày. Hàng trăm ông chủ đang có nguy cơ trở thành người làm thuê ngay trên chính mảnh đất của mình.
Không còn nữa những đồi keo ngút ngàn. Không còn nữa những rừng vầu, nương sắn tầng tầng lớp lớp nơi sườn đồi, lưng núi. Thay vào đó là cảnh những quả đồi bị "cạo trọc", máy ủi, máy xúc ngày đêm cày sới, múc đất, lật đá, biến đất trồng rừng thành đất trồng cam, bưởi. Mỗi ngày có hàng chục xe tải lớn nhỏ, lặc lè chở phân chuồng từ các huyện Thạch Tất, Quốc Oai, Ba Vì của Hà Nội đến Cao Phong, Tân Lạc "đổ" cho các ông chủ vườn cam, bưởi... Đó là những gì mà chúng tôi đã ghi nhận được trên suốt chặng đường từ địa bàn các xã Thu Phong, Tây Phong, Nam Phong, Bắc Phong, Xuân Phong (Cao Phong) đến xã Quy Hậu, Thanh Hối, Đông Lai (Tân Lạc).
Ông Nguyễn Thượng Hiền, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm huyện Cao Phong cho biết: Tính đến cuối tháng 6/2015, toàn huyện Cao Phong có trên 600ha đất lâm nghiệp chuyển sang trồng cây ăn quả, trong đó phần lớn trồng cam, bưởi, chanh, tập trung nhiều ở các xã Thu Phong, Xuân Phong, Bắc Phong, Tây Phong. Có xã, diện tích đất trồng rừng nay chuyển sang trồng cam, bưởi chiếm 30 - 35% tổng diện tích cam, bưởi. Ở xóm Nếp, xóm Bằng, xóm Đồi, xã Tây Phong, nhiều hộ chặt cả rừng keo 1 - 2ha để lấy đất trồng cam hoặc cho thuê, thậm chí bán trao tay cho người khác trồng cam, bưởi. Đây là vấn đề trăn trở đối với lực lượng kiểm lâm và chính quyền từ xã đến huyện.
Tại huyện Tân Lạc, qua số liệu kiểm tra trên địa bàn 17/24 xã cho thấy, diện tích đất trồng rừng (keo) sau khai thác đã chuyển sang trồng cây ăn quả (cam, bưởi, chanh) là 390ha. Xã Quy Hậu là địa phương giáp ranh với huyện Cao Phong nên việc chuyển đổi đất lâm nghiệp sang đất trồng cam, bưởi sôi động nhất. Đặc biệt, các hộ không sử dụng đất mà phần lớn là bán, sang nhượng cho các chủ đầu tư ngoài địa bàn. Phương thức mua bán của các chủ đất rừng rất đơn giản và "kín", bỏ qua thủ tục, nguyên tắc pháp lý là xác nhận của chính quyền xã và cơ quan chức năng. Bên mua, bên bán chỉ cần viết giấy biên nhận giao đất, nhận tiền là xong.
Trao đổi với PV, ông Bùi Văn Hiển, Phó Chủ tịch UBND xã Quy Hậu cho biết: Chính quyền xã đã ra thông báo về các xóm, yêu cầu các hộ không tự chuyển đổi, sang nhượng đất lâm nghiệp khi chưa được phép của cơ quan có thẩm quyền. Không chuyển đổi mục đích sử dụng đất ngoài quy hoạch của địa phương. Tuy nhiên, tình trạng sang nhượng đất vẫn chưa chấm dứt. UBND xã đã có kế hoạch phối hợp với Hạt Kiểm lâm, Phòng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn, kiểm tra tổng thể diện tích đất lâm nghiêp trên địa bàn xã đã chuyển đổi, sang nhượng, làm rõ nguyên nhân và xử lý nghiêm những hộ vi phạm.
Vào thời điểm sau Tết Ất Mùi 2015, giá đất đồi, có độ dốc cao ở xã Quy Hậu lên tới 150 - 200 triệu đồng/ha. Khu đất đồi gần quốc lộ 6, độ dốc thấp có giá 250 - 300 triệu đồng/ha. Nhiều người ôm tiền tìm mua đất, vẫn phải ôm tiền về, vì không có đất mà mua.
Hạt trưởng Nguyễn Thượng Hiền cho rằng, việc người dân san ủi, tạo những đường băng hẹp quanh đồi, núi để trồng cam, bưởi đã phá vỡ kết cấu địa hình, tăng độ xói mòn của đất, mưa lũ sẽ làm sạt lở đồi núi, hệ lụy rất khó lường, nhất là đất đồi, núi có độ dốc cao sẽ gây ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sinh thái của khu dân cư.
Ông Lê Xuân Hà, Phó trưởng Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Cao Phong khẳng định: Tình trạng người dân tự chuyển nhượng đất trồng rừng cho người khác trồng cam, bưởi trên địa bàn huyện là có. Các chủ đầu tư trồng cam, bưởi nghĩ rằng, họ sẽ biến từng tấc đất nơi vạt đồi, sườn núi cằn cỗi thành "tấc vàng". Điều này không dễ, bởi cam, bưởi là loại cây cần lượng nước tưới rất lớn, trong khi đó, địa hình, loại đất đồi lại không giữ được nước. Trước mắt và lâu dài, nguồn sinh thủy sẽ bị cạn kiệt. Những vườn cam, bưởi đem lại bạc tỷ hiện nay, một phần nhờ có rừng keo, rừng vầu, rừng tái sinh ngăn lũ ống, lũ quét và cung cấp nước.
Ngày 20/6/2014, UBND huyện Cao Phong đã có Văn bản số 125 và Văn bản số 321 về việc tăng cường công tác quản lý, sử dụng đất rừng trên địa bàn, nêu rõ: Hiện nay việc san ủi cải tạo đất lâm nghiệp để trồng cây ăn quả có múi diễn ra nhiều nơi, ảnh hưởng xấu đến tình hình quản lý quy hoạch sử dụng đất, nguy cơ gây sạt lở và sự cố môi trường. Đề nghị UBND các xã thực hiện đúng chức trách theo quy định tại Điều 208 Luật Đất đai.
Chỉ đạo là thế, nhưng đồi vẫn bị cạo trọc, cày sới. Đã có trường hợp chủ đầu tư mua đất đồi, cho máy ủi lên "làm vườn" cam, lấn cả vào đất khu nghĩa địa, đụng chạm đến mồ mả của dân. Hàng trăm người dân đã phản đối, bao vây chủ vườn cam và giữ máy móc, gây ách tắc giao thông nhiều giờ trên quốc lộ 6, thuộc địa bàn thị trấn Cao Phong. Cũng từ việc các chủ hộ tự chuyển nhượng đất lâm nghiệp đã gây tranh chấp đất đai, phát sinh khiếu kiện.
Vì phá rừng keo lấy đất cho thuê và bán, không ít gia đình lâm vào cảnh hết đất sản xuất, phải đi làm thuê cho chủ vườn cam, bưởi, làm thuê ngay trên mảnh đất của mình!
Hồng Bài
