Một trang viên đã rào cổng, cỏ dại mọc đầy. Ảnh: Thế Lữ

5, 7 năm về trước, người Hà Nội tìm về những vùng đất vệ tinh cách Hà Nội 30 đến 40 km để mua đất làm điền trang. Người nhiều tiền thì mua đất đẹp, đất rộng có ao hồ, có suối, cận đường giao thông. Người ít tiền thì mua đất hẹp, kém các lợi thế kể trên. Ở họ có chung một mục đích: Mua đất để đầu cơ. Trong lúc chờ đất đẻ ra tiền, thì phải xây dựng điền trang thành nơi nghỉ dưỡng cuối tuần để tăng giá trị cho đất.

Nhu cầu làm điền trang đã đánh thức vùng “đất ngủ” lâu nay ở Sóc Sơn, Ba Vì, Sơn Tây, Quốc Oai, Xuân Mai... (Hà Nội) và Lương Sơn, Kỳ Sơn... (Hòa Bình). Ở các xã Minh Trí, Minh Phú (Sóc Sơn, Hà Nội) có đến cả nghìn điền trang lớn nhỏ từ 1.000 m2 đến hàng chục vạn m2. Tiếp đến, các xã: Hòa Sơn, Nhuận Trạch (Lương Sơn, Hòa Bình), thị trấn Xuân Mai số lượng điền trang nhiều không kém.

Trong đó, phải kể đến các điền trang ở Sóc Sơn (Hà Nội) như: Việt phủ Thành Chương, Văn Lang quán... Ngoài ra, hầu hết các điền trang từ nhỏ đến lớn đều được các chủ đất xây bờ rào bằng gạch từ thô sơ đến kiên cố. Nhiều điền trang rộng lớn được trồng đến cả hàng ngàn cây ăn quả, nuôi thả hàng ngàn con gà hoặc thu hoạch đến cả vài tấn cá mỗi năm. Những quy mô điền trang như thế đã tạo ra hàng chục lao động cho bà con địa phương. Những người mua đất làm điền trang sớm thì lãi to, vì trước năm 2005 giá đất chỉ 5 - 7 triệu đồng/sào. Đến năm 2010 giá chuyển nhượng lên đến 200 - 300 triệu đồng/sào. Đặc biệt thời kỳ rộ lên Hà Nội có quy hoạch trục tâm linh Hồ Tây - Ba Vì thì vùng đất ở các xã dưới chân núi Ba Vì như: Yên Bài, Vân Hòa, Gò Sống có giá chuyển nhượng từ 100 - 300 triệu đồng/sào.

Nếu như trước năm 2011 vào những ngày cuối tuần, trên các nẻo đường lên Sơn Tây, Sóc Sơn, Ba Vì, Xuân Mai, Lương Sơn... dập dìu các loại xe du lịch gia đình. Cả nhà lên trang viên đoàn tụ nghỉ ngơi, theo đó là bạn bè, đồng nghiệp, đồng môn, đồng hương... cũng được mời lên để thăm thú. Thời đó, điền trang là một trong các tiêu chí để đánh giá một người thành đạt. Các bữa tiệc đoàn viên trong điền trang với nguyên liệu hầu hết là của “nhà trồng được” như gà thả vườn, lợn lửng chạy bộ, cá chép đỏ đuôi, rau sạch...

Gần đây, nhiều người đã quên thói quen về điền trang cuối tuần. Hoạt động trồng cây, nuôi con trong các trang viên lớn cũng chỉ khoán lại cho một số người địa phương hoặc giao cho họ quản lý và trả công bằng chính nguồn thu từ các nguồn lợi trong vườn. Đó là những trang viên đã có quy mô đầu tư tương đối bài bản. Còn những trang viên nhỏ thì cửa đóng then cài, cổng chính ra vào cũng xây bịt kín, không người trông coi, cỏ dại mọc um tùm, trang viên như một vườn hoang. Nhiều người dân ở Lương Sơn, Sóc Sơn, Ba Vì, nơi có nhiều trang viên cho biết: Các chủ đất Hà Nội hầu hết đã giao lại cho các nhà thân quen ở địa phương quản lý.

Nguyên nhân chủ yếu là do cơn bão khủng hoảng tài chính bắt đầu thổi từ cuối năm 2010 đến nay khiến mọi thứ trở nên khó khăn, đặc biệt là thị trường bất động sản đóng băng. Người ta phải lo toan, đối mặt với nhiều thứ nghiệt ngã… nhất là phải thắt chặt chi tiêu. Vì thế, các chuyến xe thư giãn về điền trang thưa dần. Nhiều điền trang trở nên hoang lạnh.

Thế Lữ