Nguồn cung nhà ở cho thuê tại TPHCM vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế. Ảnh minh họa: Cảnh Nhật

Nhu cầu an cư ngày càng cấp thiết

TPHCM là địa phương thu hút đông đảo người lao động từ các tỉnh, thành trong cả nước đến sinh sống và làm việc. Tuy nhiên, thu nhập của phần lớn công nhân, người lao động vẫn còn hạn chế, trong khi giá nhà ở thương mại ngày càng vượt xa khả năng chi trả.

Theo khảo sát của Liên đoàn Lao động TPHCM, hiện có khoảng 33.520 trường hợp có nhu cầu tiếp cận nhà ở, trong đó 3.181 trường hợp có nhu cầu thuê và 30.339 trường hợp có nhu cầu thuê mua.

Điều này cho thấy phần lớn người lao động không chỉ cần chỗ ở tạm thời mà còn có nhu cầu ổn định cuộc sống lâu dài, gắn bó với TP. Đây cũng là tín hiệu yêu cầu phát triển nhà ở cho công nhân không chỉ mang tính trước mắt mà cần được nhìn nhận như một chiến lược phát triển nguồn nhân lực lâu dài của TPHCM.

Thực tế, phần lớn công nhân, người lao động đang sinh sống trong các khu nhà trọ có diện tích nhỏ, điều kiện sinh hoạt còn hạn chế.

Những khu nhà trọ này nhiều nơi chưa bảo đảm đầy đủ yêu cầu về vệ sinh môi trường, phòng cháy, chữa cháy, an ninh trật tự, thiếu không gian sinh hoạt cộng đồng, trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế và các thiết chế văn hóa phục vụ nhu cầu đời sống lâu dài của người lao động.

Anh Đỗ Duy Hưng (40 tuổi), nhân viên một công ty ở phường Tân Tạo, TPHCM cho biết, gia đình 4 người đang sống trong căn phòng trọ khoảng 25m². Với thu nhập khoảng 17 triệu đồng/tháng của hai vợ chồng, riêng tiền thuê nhà và điện nước đã chiếm hơn 20% tổng thu nhập.

Theo anh Hưng, điều khiến gia đình trăn trở nhất không phải là diện tích chật hẹp mà là cảm giác thiếu ổn định. Giá thuê nhà có thể tăng, trong khi khả năng mua nhà gần như nằm ngoài tầm với.

“Chúng tôi không dám nghĩ đến chuyện sở hữu căn hộ ở thành phố. Điều mong muốn nhất là có những căn hộ cho thuê với giá phù hợp, môi trường sống an toàn, gần nơi làm việc để có thể yên tâm gắn bó lâu dài và chăm lo cho các con”, anh Hưng nói.

Câu chuyện của gia đình anh Hưng phản ánh thực trạng chung của nhiều lao động đang lựa chọn gắn bó với TPHCM nhưng chưa có điều kiện tiếp cận nhà ở phù hợp với khả năng tài chính.

Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) cho biết, kết quả khảo sát của Viện Nghiên cứu phát triển TP và Sở Xây dựng trước đây cho thấy có đến 60% công nhân lao động nhập cư có nhu cầu thuê nhà thay vì mua nhà. Nhiều người lao động chỉ làm việc tại TPHCM trong khoảng 10 - 12 năm trước khi trở về quê hương, do đó nhu cầu thuê nhà ở với chi phí phù hợp là rất lớn.

Sau hợp nhất, TPHCM có khoảng 974.000 người có nhu cầu mua, thuê hoặc thuê mua nhà ở xã hội. Trong khi đó, kết quả phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2021 - 2025 mới đạt 17.902 căn hộ. Giai đoạn 2026 - 2030, TPHCM đặt mục tiêu phát triển thêm 181.498 căn nhà ở xã hội, song khoảng cách giữa nhu cầu và nguồn cung vẫn còn rất lớn.

Nguồn cung còn quá ít

Mặc dù nhu cầu rất lớn nhưng nguồn cung nhà ở cho thuê hiện nay vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế. Nhiều năm qua, cơ cấu sản phẩm nhà ở trên thị trường chủ yếu tập trung vào mục tiêu sở hữu, trong khi nhà ở cho thuê chưa được quan tâm tương xứng.

Một dự án nhà ở xã hội tại TPHCM. Ảnh: Cảnh Nhật

Trên thực tế, số lượng dự án nhà ở xã hội cho thuê còn quá ít, chưa đáp ứng được nhu cầu thuê nhà của đông đảo người thu nhập thấp. Do đó, nhiều công nhân lao động nhập cư và người thu nhập thấp chỉ còn lựa chọn duy nhất là thuê phòng trọ tại các khu nhà trọ do cá nhân đầu tư kinh doanh.

Chị Nguyễn Thị Huỳnh Mai (43 tuổi), nhân viên bán hàng tại phường Bình Đông cho rằng, nhiều gia đình lao động hiện nay không còn quá đặt nặng mục tiêu sở hữu nhà ở bằng mọi giá.

Theo chị Mai, nếu có các dự án nhà ở cho thuê với mức giá phù hợp, hạ tầng đồng bộ, gần nơi làm việc và trường học cho con, người lao động hoàn toàn có thể lựa chọn thuê nhà lâu dài để giảm áp lực tài chính.

“Điều chúng tôi cần là một nơi ở ổn định để an tâm làm việc và chăm lo cho gia đình”, chị Mai nói.

Theo Liên đoàn Lao động TPHCM, để xây dựng lực lượng lao động ổn định, có chất lượng, gắn bó lâu dài với doanh nghiệp và TPHCM, một trong những vấn đề có ý nghĩa nền tảng hiện nay chính là bảo đảm điều kiện sống, đặc biệt là vấn đề nhà ở cho công nhân, người lao động.

Thực tế cho thấy, bài toán nhà ở cho thuê không chỉ liên quan đến chỗ ở của người lao động mà còn tác động trực tiếp đến khả năng giữ chân nhân lực, ổn định quan hệ lao động và sức cạnh tranh của nền kinh tế đô thị.

Trong bối cảnh giá nhà tiếp tục neo ở mức cao và khả năng sở hữu nhà của phần lớn người lao động còn hạn chế, nhà ở cho thuê đang dần trở thành một cấu phần quan trọng của chính sách an sinh đô thị.

Để đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của người dân, TPHCM không chỉ cần tăng nguồn cung mà còn phải giải quyết hàng loạt điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, quỹ đất và nguồn lực đầu tư.

Bài 2: Tháo gỡ điểm nghẽn, tăng nguồn cung