Với các cơ chế đặc thù mang tính đột phá, Nghị quyết số 260/2025/QH15 mở ra dư địa phát triển mới cho Thành phố Hồ Chí Minh trong thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng và nâng cao năng lực cạnh tranh. Ảnh: Chu Tuấn

Việc hình thành Khu thương mại tự do, mở rộng danh mục dự án ưu tiên và cải cách mạnh thủ tục đầu tư, Nghị quyết 260 của Quốc hội năm 2025 đã tạo hành lang pháp lý mới để TPHCM nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút dòng vốn chất lượng cao. Cơ chế này đang được TPHCM hiện thực hóa bằng hành động cụ thể.

Khu thương mại tự do và các cơ chế đột phá tạo dư địa phát triển mới

Tại Nghị quyết 260 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 98 năm 2023 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TPHCM ban hành hồi giữa tháng 12/2025, điểm nhấn quan trọng là bổ sung quy định về thành lập Khu thương mại tự do TPHCM - khu vực thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội nhằm thu hút tài chính, thương mại, dịch vụ chất lượng cao và hoạt động nghiên cứu – phát triển (R&D), qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế của TP.

Khu thương mại tự do được tổ chức theo mô hình linh hoạt, gồm các khu chức năng như sản xuất, cảng, logistics và thương mại - dịch vụ; do UBND TP quyết định thành lập và Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP trực tiếp quản lý. Các khu chức năng trong Khu thương mại tự do đáp ứng điều kiện khu phi thuế quan được áp dụng cơ chế giám sát hải quan theo quy định, bảo đảm thông thoáng gắn với kiểm soát rủi ro.

Doanh nghiệp đầu tư mới trong các ngành, lĩnh vực ưu tiên như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm R&D, vật liệu mới, hạ tầng số… được áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 20 năm, miễn thuế 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.

Cùng với đó, chuyên gia, nhà khoa học, nhân lực chất lượng cao làm việc tại đây được giảm 50% thuế thu nhập cá nhân trong 10 năm.

Khu thương mại tự do sẽ được tổ chức theo mô hình linh hoạt, bao gồm các khu chức năng như khu sản xuất, khu cảng, hậu cần cảng, trung tâm logistics và khu thương mại – dịch vụ. Trong ảnh là một cảng biển nằm trong khu vực cảng biển Cái Mép. Ảnh: Mạnh Khá

Một cải cách đáng chú ý là việc cắt giảm mạnh thủ tục tiền kiểm. Nhà đầu tư nước ngoài khi thành lập tổ chức kinh tế trong Khu thương mại tự do không phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi thành lập; đồng thời được hưởng cơ chế ưu tiên về hải quan và miễn kiểm tra chuyên ngành với hàng hóa đã có chứng nhận quốc tế.

Cùng với quyết nghị thành lập Khu thương mại tự do, Quốc hội đồng ý mở rộng đáng kể danh mục dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược, tập trung vào các dự án hạ tầng và kinh tế quy mô lớn như tổ hợp giải trí - nghỉ dưỡng, cụm y tế chuyên sâu, cải tạo kênh rạch, xử lý rác thải, bến cảng và trung tâm logistics.

Đáng chú ý, các dự án hạ tầng tại Côn Đảo lần đầu được đưa vào danh mục ưu tiên với chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp ưu đãi trong suốt vòng đời dự án.

Để bảo đảm chất lượng nhà đầu tư, nghị quyết quy định rõ các điều kiện về vốn chủ sở hữu, tiến độ giải ngân và hạn chế chuyển nhượng dự án trong thời gian thực hiện, qua đó hướng tới thu hút các nhà đầu tư có năng lực tài chính và cam kết dài hạn.

Nghị quyết số 260 của Quốc hội cũng tạo dư địa mới trong công tác quy hoạch và phát triển đô thị theo mô hình TOD. TPHCM được lập một quy hoạch tổng thể tích hợp, đồng thời giữ lại 100% nguồn thu từ khai thác quỹ đất khu vực TOD để tái đầu tư cho hạ tầng giao thông, hình thành cơ chế “giá trị đất đai quay trở lại đầu tư hạ tầng”, góp phần bảo đảm tính bền vững của quá trình phát triển…

 Chủ động triển khai, không để "độ trễ chính sách"

Ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết số 260, TPHCM đã nhanh chóng triển khai các bước chuẩn bị cần thiết nhằm sớm đưa các cơ chế đặc thù vào thực tiễn.

Lãnh đạo TP này yêu cầu các sở, ngành, địa phương rà soát toàn diện những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp của nghị quyết, tập trung vào đầu tư công, đất đai, tài chính – ngân sách, quy hoạch đô thị và hạ tầng, với mục tiêu xuyên suốt là không để xảy ra "độ trễ chính sách".

Tinh thần chủ động này được cụ thể hóa tại Kỳ họp thứ 7 (kỳ họp chuyên đề) của HĐND TPHCM diễn ra vào cuối tháng 12/2025. Tại kỳ họp này, HĐND TP đã xem xét và thông qua nhiều nội dung quan trọng nhằm tạo hành lang pháp lý cho việc triển khai Nghị quyết 260, trong đó có các nghị quyết liên quan đến sử dụng ngân sách địa phương cho công tác bồi thường, tái định cư gắn với phát triển đô thị theo mô hình TOD; chủ trương giao cơ quan chủ quản đối với các dự án hạ tầng giao thông liên vùng và một số dự án trọng điểm khác.

HĐND TP cũng quyết định nhiều vấn đề có tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước như bảng giá đất, danh mục các dự án đầu tư công trọng điểm và liên vùng, quy trình đầu tư dự án đường sắt đô thị, danh mục khu đất dự kiến thực hiện các dự án thí điểm…

Tại đặc khu Côn Đảo, Nghị quyết bổ sung một số dự án ưu tiên đầu tư với những chính sách thuế rất hấp dẫn, nhiều ưu đãi. Ảnh: Chu Tuấn

Chủ tịch HĐND TP Võ Văn Minh khi phát biểu tại kỳ họp đã nhấn mạnh yêu cầu các cơ quan chức năng khẩn trương triển khai các nghị quyết đã được thông qua, đặc biệt là Nghị quyết 260 và Nghị quyết 98 của Quốc hội, với tinh thần phân công rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ nguồn lực và rõ kết quả đầu ra; đồng thời kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình tổ chức thực hiện...

Ngay sau kỳ họp, vào những ngày cuối cùng của năm 2025, UBND TP đã ban hành quyết định về kế hoạch phân công chuẩn bị triển khai Nghị quyết số 260.

Kế hoạch này xác định rõ các nhóm nhiệm vụ trọng tâm, từ hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách; chuẩn bị các điều kiện để thu hút nhà đầu tư chiến lược; phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD); đến việc hình thành và phát triển Khu thương mại tự do của TP.

UBND TPHCM đồng thời yêu cầu đề cao trách nhiệm người đứng đầu, bảo đảm triển khai nghị quyết theo phương châm “5 thật, 7 dám, 6 rõ”, qua đó hiện thực hóa đầy đủ các cơ chế đặc thù mà Quốc hội đã trao cho TPHCM.