Toàn cảnh phiên họp. Ảnh: Đình Hiệp

Ngày 5/5, UBND TP Hà Nội cùng Ban Chỉ đạo, Tổ công tác xây dựng mô hình "Xã, phường xã hội chủ nghĩa" giai đoạn 2026-2030 đã họp, xem xét dự thảo Đề án thí điểm mô hình này trên địa bàn Thủ đô.

Thực hiện kết luận của Ban Thường vụ Thành ủy và chỉ đạo của UBND TP, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị, chuyên gia, nhà khoa học xây dựng, hoàn thiện dự thảo Đề án triển khai thí điểm mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa”.

Theo dự thảo, “xã, phường xã hội chủ nghĩa” được xác định là mô hình tổ chức phát triển và quản trị tích hợp ở cấp cơ sở, trong đó, chính quyền không chỉ thực hiện chức năng hành chính, mà trực tiếp chuyển hóa các mục tiêu, giá trị của chủ nghĩa xã hội thành kết quả phát triển cụ thể trên địa bàn.

Mô hình hướng tới tổ chức lại không gian phát triển, tái cấu trúc các hoạt động kinh tế - xã hội, đổi mới phương thức quản trị, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội, phát triển văn hóa, con người và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân.

Đáng chú ý, mức độ cải thiện chất lượng sống, sự hài lòng và hạnh phúc của người dân được xác định là thước đo tổng hợp, quan trọng nhất.

Dự thảo Đề án gồm 65 trang, chia thành 3 phần chính và 5 phụ lục, trong đó xây dựng hệ thống tiêu chí, công cụ quản trị có thể đo lường, đánh giá và kiểm chứng trong thực tiễn.

Trên cơ sở cụ thể hóa các đặc trưng của xã hội chủ nghĩa vào điều kiện Thủ đô, Đề án xác định 8 nội dung cốt lõi gồm: Xây dựng hệ thống chính trị cơ sở; phát triển hạ tầng và không gian sống thông minh; phát triển kinh tế; bảo đảm an sinh xã hội; phát triển văn hóa, con người; xây dựng môi trường; bảo đảm quốc phòng - an ninh; thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Hệ thống tiêu chí được thiết kế theo hướng lượng hóa, đo đếm được, với tổng số 54 tiêu chí, bao trùm các lĩnh vực từ kinh tế, việc làm, thu nhập, hạ tầng, y tế, giáo dục, môi trường đến chuyển đổi số và mức độ tham gia của người dân.

Ngoài các tiêu chí cụ thể, Đề án bổ sung hai tiêu chí tổng hợp quan trọng là chỉ số hạnh phúc và mức độ hài lòng chung của người dân.

Về phương án triển khai, Đề án đề xuất lựa chọn địa bàn thí điểm trên cơ sở các tiêu chí như: Tính đại diện, khả năng tổ chức lại không gian phát triển, điều kiện hạ tầng, năng lực hệ thống chính trị, mức độ sẵn sàng đổi mới và khả năng lan tỏa.

Đề án cũng đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực, bao gồm nguồn ngân sách Nhà nước và nguồn lực xã hội hóa; đồng thời, xác định rõ cơ chế phối hợp giữa các cấp, ngành.

Dự kiến, danh mục triển khai gồm 19 dự án cụ thể gắn với các lĩnh vực trọng tâm, như hạ tầng, chuyển đổi số, phát triển kinh tế, an sinh xã hội và môi trường.

Để bảo đảm tính khả thi, UBND TP được đề xuất giao các sở, ngành và địa phương được lựa chọn thí điểm xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết, kèm theo khái toán kinh phí, làm cơ sở bố trí nguồn lực phù hợp.

Mục tiêu của Đề án là tổ chức xây dựng mô hình thí điểm nhằm kiểm nghiệm, tổng kết thực tiễn phát triển của Hà Nội theo định hướng xã hội chủ nghĩa, qua đó, hoàn thiện cơ chế, chính sách để nhân rộng trên toàn TP Hà Nội.

Hiện, UBND TP đang xem xét, cho ý kiến chỉ đạo đối với các nội dung quan trọng như lựa chọn địa bàn thí điểm, hoàn thiện bộ tiêu chí, cơ chế đặc thù và lộ trình triển khai.

Theo Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng, việc nghiên cứu xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” là một hướng đi mới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô trong bối cảnh mới.

Ông cho biết, Hà Nội hiện có nhiều điều kiện thuận lợi để triển khai thí điểm, khi hệ thống cơ chế, chính sách ngày càng hoàn thiện, đặc biệt là các định hướng lớn từ Trung ương, các quy định mới về phát triển Thủ đô, cùng với quy hoạch dài hạn đã được thông qua.

Về phương án triển khai, Chủ tịch UBND TP Hà Nội nhấn mạnh yêu cầu xây dựng mô hình phải gắn với thực tiễn phát triển của địa bàn, trong đó đặc biệt chú trọng yếu tố sinh kế của người dân.

“Mô hình không chỉ là nơi cư trú, mà phải là không gian phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm người dân có thể sinh sống, làm việc, tạo thu nhập ngay tại địa bàn, đồng thời, có sự kết nối với các khu vực khác”, Chủ tịch UBND TP Hà Nội nêu rõ.