Sở hữu bờ biển dài, vùng gió ổn định và quỹ đất ven biển rộng, Cà Mau có điều kiện thuận lợi để phát triển điện gió, điện khí và các loại hình năng lượng sạch. Ảnh: Chu Tuấn

Kinh tế biển - mở không gian phát triển từ lợi thế cực Nam

Với ba mặt giáp biển, hệ sinh thái rừng ngập mặn rộng lớn và vị trí địa lý đặc biệt ở cực Nam Tổ quốc, Cà Mau từ lâu đã được xác định là một trong những địa phương có tiềm năng nổi trội về kinh tế biển. Năm 2025, tiềm năng ấy không chỉ tiếp tục được khai thác theo chiều rộng, mà đang từng bước được nâng lên thành không gian phát triển chiến lược, gắn với tư duy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và liên kết vùng.

Trên nền tảng truyền thống là thủy sản, Cà Mau tiếp tục khẳng định vai trò “thủ phủ tôm” của cả nước, đồng thời chuyển mạnh từ mô hình khai thác sang nuôi trồng bền vững. Các mô hình tôm – lúa, tôm sinh thái, nuôi biển công nghệ cao không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mà còn góp phần bảo vệ môi trường, giữ gìn hệ sinh thái ven biển và sinh kế lâu dài cho người dân. Đây chính là sự thay đổi căn bản trong tư duy phát triển kinh tế biển của địa phương: Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng, mà coi bảo tồn là nền tảng cho phát triển bền vững.

Công trường dự án cầu đường vượt biển hơn 18 km ra đảo Hòn Khoai đang khẩn trương thi công. Ảnh: A.X

Năm 2025 ghi dấu nhiều bước tiến mới trong việc hiện thực hóa những công trình hạ tầng chiến lược kết nối không gian biển – đảo, mở rộng dư địa phát triển kinh tế. Điểm sáng nổi bật nhất là dự án cầu vượt biển dài hơn 18 km kết nối đất liền Cà Mau với đảo Hòn Khoai đang được thi công tích cực, với mục tiêu hoàn thành vào năm 2028. Khi đưa vào sử dụng, đây sẽ là công trình cầu vượt biển dài nhất Việt Nam và nằm trong top đầu khu vực, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thông, logistics và du lịch biển đảo tại cực Nam Tổ quốc.

Song hành với đó là Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai đang được triển khai xây dựng trên đảo Hòn Khoai với quy mô hiện đại, công suất tiếp nhận tàu đến 250.000 DWT, định hướng trở thành cảng nước sâu chiến lược, kết nối các tuyến vận tải biển quốc tế. Khi cảng và cầu vượt biển đi vào hoạt động, hệ thống hạ tầng chiến lược này sẽ kiến tạo một “trục động lực” mới cho kinh tế biển Cà Mau, thúc đẩy giao thương, xuất khẩu và liên kết vùng sâu rộng hơn.

Nhìn từ thực tiễn địa phương ven biển, Bí thư Đảng ủy xã Đất Mũi Kiều Minh Tiếng cho biết, đối với tuyến đường kết nối từ đất liền vào Cảng biển tổng hợp Hòn Khoai và hệ thống cảng biển nước sâu sẽ là “đòn bẩy” để Cà Mau nói chung, Đất Mũi nói riêng trở thành cửa ngõ giao thương quốc tế, thúc đẩy xuất khẩu và hội nhập kinh tế…

Theo Bí thư Đảng ủy xã Đất Mũi Kiều Minh Tiếng, khi các dự án trọng điểm này đi vào hoạt động, vùng đất cực Nam sẽ không hề là “nơi tận cùng”, mà chính là “điểm mở đầu”, “điểm tiên phong”, và là “địa đầu cực Nam Tổ quốc” trong chiến lược phát triển kinh tế biển quốc gia cũng như quốc phòng an ninh.

Từ không gian kinh tế biển đang được mở rộng bằng hạ tầng chiến lược đến những dự án năng lượng sạch vươn mình ngoài khơi xa, có thể thấy Cà Mau đang từng bước hiện thực hóa tư duy phát triển mới: Lấy biển làm nền tảng, lấy chuyển đổi xanh làm động lực. Hai lĩnh vực tưởng chừng riêng biệt ấy thực chất đang bổ trợ, gắn kết chặt chẽ, tạo thành trục phát triển xuyên suốt, giúp địa phương không chỉ khai thác hiệu quả lợi thế tự nhiên, mà còn chủ động hòa nhịp vào dòng chảy đổi mới, phát triển bền vững của đất nước trong năm 2025 và những năm tiếp theo.

Năm 2025 ghi dấu bước chuyển quan trọng trong hành trình phát triển của Cà Mau - mảnh đất nơi Tổ quốc vươn ra biển lớn. Ảnh: Chu Tuấn

Năng lượng tái tạo - từ lợi thế tự nhiên đến trụ cột tăng trưởng xanh

Nếu kinh tế biển mở ra không gian phát triển mới cho Cà Mau thì năng lượng tái tạo chính là lĩnh vực đưa địa phương này tham gia sâu hơn vào những chiến lược lớn của quốc gia. Năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi Cà Mau không chỉ được nhìn nhận đơn thuần là “vùng tiềm năng”, mà đang từng bước khẳng định vai trò điểm đến chiến lược trong bản đồ năng lượng Việt Nam.

Sở hữu bờ biển dài, vùng gió ổn định và quỹ đất ven biển rộng, Cà Mau có điều kiện thuận lợi để phát triển điện gió, điện khí và các loại hình năng lượng sạch. Trong những năm gần đây, hàng loạt dự án năng lượng tái tạo đã và đang được nghiên cứu, triển khai, góp phần hình thành diện mạo mới cho vùng ven biển. Không chỉ tạo ra nguồn điện phục vụ phát triển kinh tế – xã hội, các dự án này còn mang lại hiệu ứng lan tỏa rõ nét về việc làm, hạ tầng và thu ngân sách.

Đáng chú ý, Cà Mau không phát triển năng lượng tái tạo theo cách manh mún, mà gắn chặt với định hướng chuyển đổi năng lượng xanh, bền vững, phù hợp với cam kết giảm phát thải và mục tiêu tăng trưởng xanh của cả nước. Điện gió ven biển, điện gió ngoài khơi, cùng với các dự án điện khí được xem là những trụ cột quan trọng, giúp địa phương vừa khai thác hiệu quả lợi thế tự nhiên, vừa đảm bảo an ninh năng lượng trong dài hạn. Tỉnh Cà Mau cũng đang phối hợp các bộ, ngành sẵn sàng xuất khẩu điện từ điện gió ngoài khơi với công suất lên đến 12.000 - 15.000MW, tùy theo điều kiện kỹ thuật và pháp lý. Ðây là bước tiến vượt bậc, đưa Cà Mau vào nhóm những địa phương đi đầu cả nước về năng lượng tái tạo.

Phát triển năng lượng tái tạo không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là cơ hội chiến lược để tỉnh Cà Mau bứt phá, trở thành trung tâm năng lượng xanh của cả nước và khu vực. Ảnh: Chu Tuấn

Ở tầm nhìn xa hơn, năng lượng tái tạo còn đóng vai trò kích hoạt chuỗi giá trị kinh tế mới cho Cà Mau. Việc hình thành các trung tâm năng lượng kéo theo nhu cầu phát triển hạ tầng truyền tải, logistics, dịch vụ kỹ thuật, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây chính là nền tảng để Cà Mau không chỉ là nơi sản xuất năng lượng, mà từng bước tham gia sâu vào chuỗi cung ứng và dịch vụ năng lượng của khu vực.

Giám đốc Sở Công thương tỉnh Cà Mau Nguyễn Chí Thiện cho biết, phát triển năng lượng tái tạo không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là cơ hội chiến lược để tỉnh Cà Mau bứt phá, trở thành trung tâm năng lượng xanh của cả nước và khu vực. Việc gắn kết phát triển năng lượng tái tạo với chiến lược xuất khẩu điện sẽ góp phần đa dạng hóa nguồn thu, bảo vệ môi trường, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và hội nhập quốc tế sâu rộng. Mỗi tua-bin gió trên vùng biển Bạc Liêu, Cà Mau, mỗi tấm pin mặt trời trên mái nhà, trên đầm tôm của Hòa Bình, Gành Hào, U Minh, Năm Căn, Đất Mũi không chỉ tạo ra dòng điện, mà còn thắp sáng niềm tin, khát vọng và sức sống mới cho mảnh đất Cà Mau.

Năm 2025 với những dấu ấn rõ nét về kinh tế biển và năng lượng tái tạo, Cà Mau đang cho thấy một diện mạo mới: Chủ động, tự tin và giàu khát vọng vươn lên. Từ vùng đất địa đầu cực Nam từng được nhìn nhận là “xa trung tâm”, Cà Mau hôm nay đang từng bước trở thành điểm kết nối quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế biển và chuyển đổi năng lượng xanh của quốc gia. Những công trình hạ tầng mang tầm chiến lược, những cánh quạt gió vươn ra khơi xa và tư duy phát triển bền vững đang tạo nền tảng vững chắc để địa phương này bước vào năm 2026 với vị thế mới. Trong dòng chảy đổi mới của đất nước, Cà Mau không chỉ hòa nhịp, mà đang đóng góp ngày càng rõ nét bằng chính lợi thế riêng có của mình, vì mục tiêu phát triển xanh, bền vững và thịnh vượng chung của Việt Nam.