“Cụt vốn” vì lãi cao

 Giám đốc một DN cơ khí tại Hà Nội cho biết, mỗi tháng phải è cổ trả xấp xỉ 70 triệu đồng tiền lãi cho khoản vay 4 tỉ đồng từ đầu năm 2010 (lãi suất có thời điểm lên đến 24%/năm). Theo giám đốc này, lúc đó xưởng có được hợp đồng cung cấp thanh nẹp với số lượng khá lớn nên bắt buộc phải mở rộng nhà xưởng và đầu tư thêm một ít máy dập. Giao hàng được chừng 3 hợp đồng thì thị trường nội địa bắt đầu suy giảm, lượng đặt hàng ngày một ít. Cty đã “co” lại sản xuất, hiện chỉ còn khoảng 20 công nhân cầm cự qua ngày. “Dù Cty tôi nằm trong diện DN nhỏ và vừa có khả năng được tiếp cận mức trần lãi suất cho vay 15%/năm như quy định, nhưng NH vẫn chưa xem xét hạ lãi suất. Nợ cũ không được khoanh, vay mới không được, cứ đà “ăn cụt” vào vốn này chẳng mấy chốc DN phá sản”, vị này nói.

Giám đốc một Cty bất động sản cũng cho biết: Khi triển khai dự án cách đây 3 năm, DN được NH cam kết khoản tín dụng 500 tỉ đồng. Nhưng khi giải ngân được hơn 150 tỉ đồng thì NH từ chối cho vay tiếp. Lãi suất cho khoản giải ngân trước đó cứ nâng dần lên, hiện ở mức 22%/năm. Không có vốn tiếp tục triển khai dự án, khách hàng thấy dự án không đúng tiến độ nên từ chối đóng tiền tiếp. “Dự án đang dở dang, không thu được tiền, DN còn phải è cổ ra đóng lãi suất cao, lấy đâu phương án kinh doanh tốt như NH đòi hỏi để xem xét các khoản vay mới...”, vị này bức xúc.

 Với khách hàng cá nhân, dù vay sản xuất - kinh doanh hay tiêu dùng cũng khó để thuyết phục NH hạ lãi suất nợ cũ. Bà Nguyễn Thị H, kinh doanh tại chợ Đồng Xuân - Hà Nội than vãn: Sau gần 2 tháng chật vật làm thủ tục mới được một NHTM cổ phần cho vay 1,2 tỷ đồng với lãi suất 21%/năm, chưa kể các khoản phí của NH đặt ra và “lót tay” cho “cò tín dụng” cũng ngốn khoảng 70 triệu đồng. Tính từ tháng 4/2011 đến nay, riêng trả lãi NH đã hơn 300 triệu đồng, trong khi hàng bán ra ế ẩm, lãi kinh doanh không đủ tiền thuế, tiền sạp hàng… buộc phải vay mượn để trả lãi NH. Đầu tháng 8/2012, NH mới giảm lãi cũ xuống 16,65%, chứ không phải dưới 15% như NHNN yêu cầu.

NH hành xử độc quyền

Theo phân tích của các chuyên gia kinh tế, hiện các NH vẫn đang nhìn nhau và nhìn vào động thái xử lý của NHNN. Nhiều lý do mà các NHTM đưa ra để không xem xét nợ cũ cho khách hàng chưa thật thuyết phục, thiếu trách nhiệm và mang nặng cách hành xử độc quyền.

Nếu NH nào cho rằng, do lãi suất đầu vào cao nên chưa chịu giảm thì chỉ là ngụy biện. Vì mức lãi suất tiền gửi cao ở mức 14%/năm hầu như NH chỉ nhận trong thời gian ngắn hạn và tối đa chỉ 3 tháng. Đến nay, những hợp đồng đó hầu như đã được tất toán hoàn toàn. Như vậy, lãi suất đầu vào cao nhất hiện nay chỉ ở mức 9 - 11%/năm.

Với tình hình DN khó khăn như hiện nay mà NH vẫn để mức chênh lệch đầu vào và đầu ra 7 - 8%, thậm chí 10% là không thể chấp nhận được. Nhiều NH còn để lãi suất cao 24%/năm và cố định dài hạn cho đến khi tất toán khoản vay đối với khách hàng cá nhân vay tiêu dùng tín chấp tiền lương, thu nhập.

Các NH cho rằng, chênh lệch đầu vào đầu ra lớn, nhưng phải chi phí nhiều để bảo toàn vốn, nên lợi nhuận giảm. Trên thực tế, cả khách hàng và nền kinh tế đều phải gánh hộ NH những chi phí rủi ro mà NH tạo ra như: Nợ xấu từ các khoản sở hữu chéo; nhiều khoản tiền lớn bị thất thoát do nhân viên, cán bộ NH “rút ruột” hoặc móc nối với kẻ xấu để lừa đảo tiền NH; những khoản chi phí không chính thức (“lót tay” để giữ quan hệ làm ăn với cổ đông, khách hàng, quan chức)…

Hiện, các NH đang chào mời khách hàng mới, nhất là khách hàng vay cá nhân với lãi suất chỉ 12 - 14%, nhưng đến kỳ đáo hạn thì NH tự tăng lên với đủ lý do. Khách hàng khi đã “vào rọ”, tài sản nhà đất đã thế chấp (sổ đỏ) đến hạn nếu không trả được nợ thì NH xiết nợ, phát mại dù khoản tiền vay chỉ bằng 1/10 giá trị ngôi nhà. Đáng nói là, NH cho vay khách hàng mới vay thì lãi suất thấp, nhưng không giảm lãi suất xuống 15% cho khách hàng cũ.

NHNN đã có chủ trương về giảm lãi nợ cũ thì nên kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc thực hiện để cứu DN, chặn đà suy giảm kinh tế. Nên đưa lãi suất huy động về mức 7 - 8%, bởi CPI đã giảm thấp, khoảng cách lãi suất thực dương là rất rộng. Đồng thời, cần quy định thống nhất biên độ - chênh lệch lãi suất giữa huy động và cho vay hợp lý (3 - 4%) để lãi suất vận hành theo thị trường, tránh sự can thiệp hành chính, các NHTM không thể lợi dụng “cơ chế thỏa thuận” đẩy lãi suất lên cao phi lý.

Minh Phong