Cục trưởng Nguyễn Thị Hương phát biểu tại Lễ ra quân Tổng điều tra kinh tế năm 2026. Ảnh: NSO

Sự vào cuộc quyết liệt của hệ thống chính trị

Tổng điều tra kinh tế năm 2026 là một trong ba cuộc tổng điều tra thống kê quốc gia có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Để chuẩn bị cho sự kiện này, ngay từ cuối năm 2025, Ban Chỉ đạo (BCĐ) các cấp từ Trung ương đến địa phương đã được thành lập và đi vào hoạt động ổn định.

Tại các thành phố lớn như Hà Nội và Hải Phòng, công tác chỉ đạo được triển khai xuyên suốt. Tại Hà Nội, UBND thành phố đã ban hành đầy đủ các kế hoạch từ rà soát bảng kê đến tuyên truyền và giám sát.

Với quy mô chiếm khoảng 5,7% tổng số đơn vị điều tra cả nước (gần 370 nghìn đơn vị trong giai đoạn 1), Hà Nội đã huy động hơn 5.000 điều tra viên tham gia thu thập thông tin.

Tương tự, tại Hải Phòng, nơi được chọn tổ chức Lễ ra quân cấp Trung ương, sự vào cuộc của chính quyền địa phương và Cục Thống kê đã tạo ra khí thế thi đua sôi nổi, đảm bảo cuộc điều tra được triển khai đồng bộ và chuyên nghiệp.

Không chỉ ở các đô thị lớn, tại các tỉnh miền núi như Thái Nguyên, Lai Châu, Sơn La, sự chuẩn bị cũng không kém phần chu đáo. Đoàn công tác của Cục Thống kê đã trực tiếp làm việc với UBND các tỉnh để tháo gỡ khó khăn về nhân lực và địa hình.

Tại Lai Châu, BCĐ tỉnh đã tổ chức 7 lớp tập huấn nghiệp vụ cho gần 100 điều tra viên và giám sát viên để đảm bảo nắm vững kỹ thuật nghiệp vụ trước khi xuống địa bàn.

Cuộc Tổng điều tra kinh tế năm 2026 được chia làm hai giai đoạn rõ rệt để tối ưu hóa nguồn lực và chất lượng dữ liệu:

Giai đoạn 1 (từ 5/1 đến 31/3/2026), tập trung thu thập thông tin từ các cơ sở sản xuất kinh doanh cá thể phi nông nghiệp, tổ hợp tác và các cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng.

Giai đoạn 2 (từ 1/4 đến 31/8/2026), thu thập thông tin từ khối doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp, hiệp hội và các tổ chức phi chính phủ.

Những nỗ lực từ cơ sở

Một trong những điểm nhấn của cuộc Tổng điều tra lần này là sự ứng dụng mạnh mẽ của công nghệ thông tin. Các địa phương như Cần Thơ, Hà Nội hay Sơn La đều triệt để áp dụng phần mềm CAPI (thu thập dữ liệu bằng thiết bị điện tử cầm tay) và điều tra trực tuyến.

Đặc biệt, theo ghi nhận tại Sơn La, đây là lần đầu tiên trí tuệ nhân tạo (AI) được đưa vào hỗ trợ mã hóa ngành kinh tế, kết hợp với sử dụng bản đồ số và dữ liệu vệ tinh để nâng cao độ chính xác.

Việc "số hóa" toàn diện giúp rút ngắn thời gian xử lý, giảm thiểu sai sót do yếu tố con người và tăng cường tính bảo mật thông tin.

Đoàn chỉ đạo giám sát Tổng điều tra thực hiện giám sát thu thập thông tin tại hộ. Ảnh: NSO

Để có được những con số "biết nói", vai trò của đội ngũ điều tra viên tại cơ sở là cực kỳ quan trọng. Tại quận Tây Hồ (Hà Nội), các điều tra viên phải linh hoạt lựa chọn thời điểm tiếp cận phù hợp với từng hộ kinh doanh, đặc biệt là trong bối cảnh giáp Tết Nguyên đán khi hoạt động mua bán vô cùng bận rộn. Các tổ trưởng dân phố, công an phường cũng sát cánh cùng đoàn điều tra để hỗ trợ tiếp cận những địa bàn khó khăn hoặc các hộ kinh doanh có tâm lý e ngại.

Tại thành phố Cần Thơ, các xã, phường đã lập các nhóm Zalo trực tuyến để theo dõi tiến độ hàng ngày. Bất kỳ vướng mắc phát sinh về nghiệp vụ hay khó khăn trong việc phối hợp với các cơ sở kinh doanh đều được BCĐ cấp xã xử lý tức thời. Điều này đảm bảo dữ liệu thu về luôn được làm sạch và cập nhật đúng tiến độ "đúng, đủ, sạch, sống".

Tháo gỡ khó khăn và mục tiêu hướng tới

Mặc dù chuẩn bị kỹ lưỡng, thực tế triển khai vẫn đối mặt với không ít thách thức. Tại Thái Nguyên, khó khăn chủ yếu nằm ở việc lập danh sách các đơn vị điều tra nhỏ lẻ, hoạt động đa ngành hoặc thay đổi địa điểm liên tục. Một bộ phận chủ cơ sở kinh doanh vẫn chưa nhận thức đầy đủ trách nhiệm cung cấp thông tin, dẫn đến việc tiếp cận còn chậm.

Trước thực trạng đó, bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê nhấn mạnh, sự phối hợp chặt chẽ, trách nhiệm và tinh thần cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời của các cơ sở kinh tế là yếu tố then chốt quyết định chất lượng và hiệu quả của Tổng điều tra kinh tế năm 2026.

Bà đề nghị các cấp, các ngành và lực lượng tham gia Tổng điều tra thực hiện nghiêm túc phương án điều tra; bảo đảm thu thập thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời; tuân thủ đúng quy trình, quy định nghiệp vụ; đồng thời tăng cường công tác phối hợp, giám sát và truyền thông nhằm tạo sự đồng thuận, ủng hộ của cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các đơn vị cung cấp thông tin.

Tổng điều tra kinh tế năm 2026 là một nhiệm vụ chính trị trọng tâm. Với sự chuẩn bị bài bản, tinh thần trách nhiệm cao của đội ngũ điều tra viên và sự hỗ trợ đắc lực từ công nghệ, chúng ta tin tưởng rằng cuộc Tổng điều tra sẽ thành công tốt đẹp.

Những con số thu thập được từ đợt ra quân lần này sẽ là "la bàn" quan trọng giúp Đảng, Nhà nước và chính quyền các địa phương hoạch định các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, hướng tới một Việt Nam phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.