Cục trưởng Nguyễn Thị Hương phát biểu tại Lễ ra quân. Ảnh: NSO

Tổng điều tra kinh tế năm 2026 không chỉ là một hoạt động thống kê định kỳ 5 năm một lần, mà là cuộc rà soát tổng thể được thực hiện theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Cuộc điều tra hướng tới việc thu thập thông tin của tất cả các thực thể đang đóng góp vào dòng chảy kinh tế đất nước, từ các tập đoàn, tổng công ty lớn, doanh nghiệp, hợp tác xã đến các hộ kinh doanh cá thể, đơn vị sự nghiệp, hiệp hội và cả các cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng.

Mục tiêu cốt lõi của cuộc tổng điều tra lần này tập trung vào ba trụ cột chính.

Thứ nhất, đánh giá sự phát triển về số lượng, quy mô lao động và kết quả sản xuất kinh doanh của các cơ sở kinh tế. Đặc biệt, lần này ngành thống kê chú trọng đo lường mức độ ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số – một chỉ số sống còn của doanh nghiệp trong kỷ nguyên 4.0. 

Thứ hai, dữ liệu thu thập được sẽ là căn cứ quan trọng để biên soạn các chỉ tiêu thống kê quốc gia, đặc biệt là GDP và GRDP của các địa phương. Thứ ba, kết quả điều tra sẽ giúp xây dựng cơ sở dữ liệu nền tảng, phục vụ việc chuyển đổi năm gốc so sánh và làm dàn mẫu cho các cuộc điều tra chọn mẫu những năm tiếp theo.

Lần đầu tiên "số hóa" mạnh mẽ và toàn diện

Điểm khác biệt lớn nhất và cũng là dấu ấn đậm nét của tổng điều tra kinh tế 2026 chính là tinh thần "số hóa mạnh mẽ". Phát biểu tại lễ ra quân, bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê, nhấn mạnh rằng cuộc điều tra diễn ra trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh đổi mới mô hình tăng trưởng. Do đó, phương pháp tiếp cận cũng phải thay đổi để thích ứng.

Thay vì dựa hoàn toàn vào việc ghi chép thủ công như trước, cuộc điều tra năm 2026 triển khai song song hai hình thức hiện đại: phiếu điều tra điện tử (CAPI) trên thiết bị di động và Webform để doanh nghiệp tự kê khai trực tuyến. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ giúp đẩy nhanh tiến độ thu thập dữ liệu mà còn hạn chế tối đa sai sót do yếu tố con người, đảm bảo tính minh bạch và trung thực của thông tin.

Hơn thế nữa, ngành Thống kê đã đẩy mạnh khai thác dữ liệu hành chính từ các bộ, ngành liên quan để đối chiếu và làm sạch dữ liệu. Cách làm này giúp giảm bớt gánh nặng khai báo cho doanh nghiệp, đồng thời hướng tới xây dựng một hệ thống thống kê hiện đại, hội nhập quốc tế.

Tầm nhìn cho "Kỷ nguyên vươn mình"

Hải Phòng – một trong những đầu tàu kinh tế của cả nước – được chọn là nơi tổ chức lễ ra quân. Tại buổi lễ, ông Lê Trung Kiên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng khẳng định, tổng điều tra kinh tế năm 2026 không chỉ là nhiệm vụ thống kê thuần túy mà còn là nhiệm vụ quan trọng, là cơ sở để thành phố nhìn nhận lại cơ cấu kinh tế, năng lực cạnh tranh và phân bố các cơ sở sản xuất trên địa bàn. Từ đó, chính quyền mới có thể đưa ra những quyết sách đúng đắn về đầu tư và quy hoạch.

Để cuộc tổng điều tra đạt kết quả chính xác nhất, sự phối hợp giữa các sở, ban, ngành và sự đồng thuận của cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh là yếu tố tiên quyết. Ban chỉ đạo các cấp được yêu cầu phải bám sát kế hoạch, kiểm tra giám sát chặt chẽ và kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh tại cơ sở.

Tổng điều tra kinh tế 2026 diễn ra vào thời điểm Việt Nam đang đứng trước những vận hội mới. Việc nắm bắt chính xác "tọa độ" của nền kinh tế qua các con số thống kê chất lượng cao sẽ giúp Chính phủ hoạch định chính sách vĩ mô sát thực tiễn hơn.

Dữ liệu từ cuộc điều tra này sẽ "quét" qua mọi ngõ ngách của nền kinh tế, từ những tập đoàn đa quốc gia cho đến những hộ kinh doanh nhỏ lẻ trong các ngõ phố. Tất cả sẽ tạo nên một bức tranh toàn cảnh minh bạch, giúp nhận diện rõ những điểm nghẽn cũng như những động lực tăng trưởng mới.

Kết quả của cuộc tổng điều tra kinh tế 2026 không chỉ phục vụ cho các nhà quản lý mà còn là nguồn tài liệu quý giá cho các nhà đầu tư, các nhà nghiên cứu và chính các doanh nghiệp để tự soi chiếu và tìm kiếm cơ hội phát triển. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và quyết tâm số hóa, chúng ta có quyền kỳ vọng vào một cuộc "tổng kiểm kê" thành công, tạo đà cho nền kinh tế Việt Nam vững bước vào kỷ nguyên mới.