Công tác tiếp nhận, phân loại và giải quyết tố cáo trong quân đội được triển khai quyết liệt, góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương và phòng chống tham nhũng, tiêu cực. Đồ họa: Dương Nguyễn

Dấu ấn qua 6 năm thực thi và bài học từ 3.198 đơn tố cáo

Ngay sau khi Nghị định số 28/2019/NĐ-CP có hiệu lực, Bộ Quốc phòng đã khẩn trương chỉ đạo Thanh tra Bộ và các cơ quan, đơn vị tổ chức quán triệt, tuyên truyền sâu rộng giáo dục pháp luật về tố cáo.

Tại Báo cáo tổng kết thi hành Nghị định số 28/2019/NĐ-CP, Bộ Quốc phòng cho biết, từ năm 2019 đến nay, các cơ quan, đơn vị trong toàn quân đã tổ chức, quán triệt tuyên truyền, giáo dục pháp luật về tố cáo. Theo đó, đã tổ chức được 393 chuyên đề về luật tố cáo cho hơn 2,8 triệu lượt cán bộ, nhân viên, chiến sĩ (đạt 95,82%), và 460 chuyên đề phổ biến văn bản pháp luật khác cho hơn 4 triệu lượt người (đạt 99,81%).

Hoạt động nêu trên đã nâng cao trách nhiệm, nhận thức đầy đủ quyền, nghĩa vụ về tố cáo và giải quyết tố cáo trong quân đội; từ đó, tỷ lệ đơn thư tố cáo, nhất là tố cáo không đúng sự thật, mạo tên, giấu tên, vượt cấp giảm dần theo các năm. Đặc biệt, không để xảy ra vi phạm quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước trong giải quyết tố cáo.

Theo thống kê trong kỳ tổng kết, các cơ quan, đơn vị trong toàn quân đã tiếp nhận tổng cộng 3.198 đơn tố cáo, trong đó 814 đơn thuộc thẩm quyền (chiếm 25,45%), 1.865 đơn không thuộc thẩm quyền (chiếm 58,32%), 519 đơn lưu do không đủ điều kiện xử lý (chiếm 16,22%).

Trong số 814 đơn thuộc thẩm quyền, các cơ quan, đơn vị trong toàn quân đã thụ lý, giải quyết 805 đơn (đạt tỷ lệ 98,89%), 9 đơn được người tố cáo xin rút nội dung tố cáo.

Trong số các đơn tố cáo đã được thụ lý, giải quyết, có 65 đơn tố cáo đúng, chiếm 8%; 262 đơn tố cáo đúng một phần, chiếm 32,54%; 476 đơn tố cáo sai, chiếm 59,13%. Ngoài ra, có 2 đơn/2 vụ việc chưa được giải quyết do người tố cáo đề nghị hoãn xử lý trong thời gian dịch Covid-19 diễn ra, nhưng sau đó không tiếp tục phản hồi hoặc liên hệ lại.

Đồ họa: Dương Nguyễn

Đáng chú ý, các đơn tố cáo thuộc thẩm quyền đều được các cơ quan, đơn vị xem xét, thụ lý, tổ chức xác minh và ban hành kết luận theo đúng trình tự, thời hạn quy định. Nội dung kết luận bảo đảm khách quan, chính xác, xác định rõ đối tượng, hành vi, tính chất, mức độ và hậu quả vi phạm, làm căn cứ để xử lý phù hợp đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.

Kết luận nội dung tố cáo và quyết định xử lý hành vi vi phạm bị tố cáo được các cơ quan, đơn vị công khai theo quy định. Các kiến nghị xử lý đối với tập thể, cá nhân sai phạm được triển khai thực hiện nghiêm túc, bảo đảm “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.

Những điểm mới cốt lõi trong dự thảo Nghị định sửa đổi

Bên cạnh những kết quả tích cực, thực tiễn áp dụng Nghị định 28/2019/NĐ-CP đã bộc lộ những “khoảng trống” tạo ra các "điểm nghẽn" trong quá trình quản lý và xử lý đơn cần sớm tháo gỡ.

Để khắc phục các vướng mắc phát sinh từ thực tiễn và đảm bảo sự đồng bộ với các luật mới được Quốc hội thông qua, Bộ Quốc phòng đã xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 28/2019/NĐ-CP với việc mở rộng đối tượng áp dụng, phân định lại thẩm quyền tương thích với mô hình tổ chức mới và siết chặt quy trình theo dõi thực thi kết luận nội dung tố cáo…

Bổ sung công chức quốc phòng, lao động hợp đồng vào phạm vi điều chỉnh

Một trong những nội dung sửa đổi trọng tâm lần này là việc chính thức bổ sung nhóm đối tượng "công chức quốc phòng, lao động hợp đồng" vào phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của pháp luật về tố cáo trong Quân đội.

Báo cáo tổng kết nêu rõ thực trạng hiện nay có khoảng 20.000 nhân sự thuộc nhóm này đang làm việc tại các cơ quan, tổ chức trực thuộc Bộ Quốc phòng theo các chính sách thu hút nhân tài tại Nghị định số 363/2025/NĐ-CP và Nghị định số 52/2025/NĐ-CP.

Tuy nhiên, Nghị định số 28/2019/NĐ-CP hiện hành lại chưa có quy định điều chỉnh đối với nhóm đối tượng này, dẫn đến những khó khăn, vướng mắc lớn trong thực tiễn quản lý và giải quyết tố cáo. Để khắc phục khoảng trống pháp lý đó, dự thảo Nghị định đã sửa đổi, bổ sung trực tiếp nhóm đối tượng này vào các Điều 1, Điều 2, Điều 5, Điều 6 và Điều 14.

Sự điều chỉnh này nhằm đảm bảo tuân thủ nguyên tắc "Mọi người có quyền khiếu nại, tố cáo" được hiến định tại khoản 1 Điều 30 Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi năm 2025), đồng thời tương thích với các cam kết tại Công ước Quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR) mà Việt Nam là thành viên. Việc luật hóa nội dung này sẽ đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật và đáp ứng đúng yêu cầu thực tiễn giải quyết tố cáo trong quân đội Nhân dân hiện nay.

Đồng bộ thẩm quyền với bộ máy “tinh, gọn, mạnh”

Việc sửa đổi quy định về thẩm quyền giải quyết tố cáo là yêu cầu thiết yếu nhằm tương thích với quá trình cơ cấu lại tổ chức quân đội theo hướng "tinh, gọn, mạnh". Cụ thể, thực hiện các quyết định của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, nhiều đầu mối cơ quan đã được giải thể hoặc tổ chức lại, điển hình như việc giải thể Ban chỉ huy Quân sự cấp huyện để thành lập Ban chỉ huy Phòng thủ khu vực, hay giải thể Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng cấp tỉnh để lập Ban chỉ huy trực thuộc Bộ chỉ huy Quân sự cấp tỉnh.

Sự thay đổi này khiến quy định tại Nghị định 28 hiện hành trở nên vướng mắc trong thực tiễn xác định người có thẩm quyền xử lý đơn thư. Để khắc phục, cơ quan soạn thảo đã sửa đổi Điều 6, bãi bỏ các chức danh cũ và giao trực tiếp thẩm quyền cho các chức danh mới bao gồm Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy Phòng thủ khu vực, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng và Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự xã, phường, đặc khu.

Đồng thời, dự thảo bổ sung khoản 7 và 8 vào Điều 5 để phân định thẩm quyền đối với các vụ việc phức tạp liên quan đến nhóm quân nhân ở nhiều đơn vị khác nhau hoặc có người bị tố cáo là chỉ huy.

Đặc biệt, dự thảo bổ sung khoản 9 Điều 5, trao thẩm quyền cho Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định cơ quan giải quyết đối với các tình huống chưa được phân cấp, đảm bảo sự thống nhất với Luật số 136/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo.

Đồ họa: Dương Nguyễn

Siết trách nhiệm, tăng hiệu lực theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận nội dung tố cáo

Dự thảo bổ sung khoản 4 vào Điều 17, theo đó quy định người có thẩm quyền giải quyết tố cáo phải có trách nhiệm theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận nội dung tố cáo. Nhiệm vụ này có thể do người có thẩm quyền trực tiếp thực hiện hoặc giao cho cơ quan thanh tra cùng cấp, cơ quan tham mưu để giải quyết việc theo dõi, đôn đốc.

Đây là nội dung mới quy định về thẩm quyền theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận nội dung tố cáo của người giải quyết tố cáo. Do đó, cần được cụ thể hóa tại Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 28/2019/NĐ-CP để đảm bảo thống nhất với Luật.

Qua đó, việc điều chỉnh sẽ giúp hoàn thiện cơ chế pháp lý, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước, đồng thời duy trì kỷ luật, kỷ cương và tăng cường sức mạnh của Quân đội Nhân dân.

Những nội dung mới của dự thảo, từ mở rộng đối tượng áp dụng, điều chỉnh thẩm quyền theo mô hình tổ chức mới, đến tăng cường trách nhiệm theo dõi thực hiện kết luận nội dung tố cáo, cho thấy quyết tâm siết chặt kỷ luật, nâng cao hiệu lực quản lý và bảo đảm không để xảy ra khoảng trống pháp lý trong quân đội.