Người dân địa phương băn khoăn vì Dự án Khu dân cư Nghĩa Hòa 2 kéo dài nhiều năm chưa được triển khai. Ảnh: Song Việt

Dự án Khu dân cư Nghĩa Hòa 2 tại xã Hàm Tân, tỉnh Lâm Đồng được cấp giấy chứng nhận đầu tư từ năm 2009 với kỳ vọng hình thành một khu dân cư đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, đáp ứng nhu cầu nhà ở và tạo động lực phát triển đô thị khu vực. Tuy nhiên, sau hơn 16 năm, dự án vẫn chưa được giao đất để triển khai do nhiều vướng mắc kéo dài, chủ yếu liên quan đến công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng với chủ đầu tư. Qua thanh tra, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng chỉ rõ những tồn tại, hạn chế và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan và kiến nghị nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ "nút thắt" để dự án được triển khai, tránh lãng phí nguồn lực đất đai.

Dự án ách tắc hơn 16 năm vì vướng mặt bằng

Theo Kết luận số 39/KL-TTr ngày 9/6/2026 của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng, Dự án Khu dân cư Nghĩa Hòa 2 do Công ty Cổ phần Tư vấn thiết kế Xây dựng - Dịch vụ - Thương mại Toàn Kiến Phát (Công ty Toàn Kiến Phát) làm chủ đầu tư được UBND tỉnh Bình Thuận (cũ) cấp giấy chứng nhận đầu tư ngày 17/4/2009.

Dự án có quy mô khoảng 14,522ha với khoảng 595 căn nhà, cùng các hạng mục nhà trẻ, công viên, giao thông và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, tổng vốn đầu tư hơn 90,7 tỷ đồng. Theo giấy chứng nhận đầu tư, thời gian thực hiện chỉ 12 tháng kể từ khi hoàn tất các thủ tục đầu tư.

Thanh tra tỉnh Lâm Đồng đánh giá, việc chấp thuận chủ trương đầu tư và cấp giấy chứng nhận đầu tư được thực hiện đúng quy định pháp luật tại thời điểm năm 2009. Dự án cũng phù hợp với quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và chương trình phát triển nhà ở của địa phương.

Tuy nhiên, sau hơn 16 năm, dự án vẫn chưa được giao đất, cho thuê đất hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất để triển khai. Nguyên nhân chủ yếu được Thanh tra tỉnh Lâm Đồng xác định là công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng kéo dài nhiều năm chưa hoàn thành, khiến toàn bộ dự án rơi vào tình trạng đình trệ. Việc chậm triển khai không chỉ khiến dự án chưa thể tạo nguồn thu từ đất cho ngân sách Nhà nước mà còn dẫn đến nguy cơ lãng phí nguồn lực đất đai, ảnh hưởng đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Thanh tra tỉnh Lâm Đồng cũng chỉ ra trách nhiệm của chủ đầu tư khi chưa thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo hoạt động đầu tư theo quy định của Luật Đầu tư các năm 2014, 2020 và 2025; chưa chủ động phối hợp với cơ quan quản lý để kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai.

Bên cạnh đó, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bình Thuận trước đây (nay là Sở Tài chính tỉnh Lâm Đồng) chưa thường xuyên theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá tiến độ thực hiện dự án; chưa chủ động tham mưu cấp có thẩm quyền xử lý những vướng mắc phát sinh.

UBND thị trấn Tân Nghĩa trước đây, nay là UBND xã Hàm Tân, được xác định có trách nhiệm phối hợp trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng dự án. Ảnh: Song Việt

Chỉ rõ trách nhiệm của nhiều cơ quan, đơn vị

Theo kết luận của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng, năm 2009, UBND huyện Hàm Tân (cũ) phê duyệt phương án tổng thể bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với hơn 145.524m² đất, trong đó có hơn 138.201m² của 25 hộ dân cần thực hiện bồi thường. Sau khi UBND tỉnh Bình Thuận (cũ) ban hành quyết định thu hồi đất, Công ty Toàn Kiến Phát đã ký hợp đồng với Ban Bồi thường giải tỏa huyện Hàm Tân (cũ) và tạm ứng 1,8 tỷ đồng phục vụ công tác bồi thường.

Tuy nhiên, kết quả thực hiện rất hạn chế. Đến thời điểm thanh tra, mới chỉ có 13/25 hộ được bồi thường với diện tích hơn 31.292m², tương đương khoảng 23% diện tích phải thu hồi. Khoảng 106.908m², chiếm tới 77% diện tích cần giải phóng mặt bằng vẫn chưa hoàn thành.

Thanh tra tỉnh Lâm Đồng cho rằng, ngoài nguyên nhân khách quan là một số hộ dân chưa hợp tác trong đo đạc, kiểm đếm và bàn giao mặt bằng, nguyên nhân chủ quan xuất phát từ việc UBND huyện Hàm Tân (cũ), Ban Bồi thường giải tỏa huyện Hàm Tân (nay là Ban Phát triển quỹ đất Hàm Tân), UBND thị trấn Tân Nghĩa (nay là UBND xã Hàm Tân) chưa quyết liệt trong tổ chức thực hiện công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Thanh tra tỉnh Lâm Đồng xác định, trách nhiệm chính thuộc UBND huyện Hàm Tân (cũ) và Ban Bồi thường giải tỏa huyện Hàm Tân (cũ); trách nhiệm phối hợp thuộc UBND thị trấn Tân Nghĩa (cũ) và Công ty Toàn Kiến Phát trong suốt giai đoạn từ năm 2010 đến nay. Việc UBND huyện Hàm Tân (cũ) sử dụng một phần diện tích thuộc dự án để xây dựng Trường Mầm non Hàm Tân chưa phù hợp với quy định của Luật Đất đai năm 2003.

Một tồn tại khác là công tác quản lý quỹ đất sau thu hồi còn lỏng lẻo. Trên phần diện tích hơn 132.222m² chưa bàn giao cho chủ đầu tư, người dân vẫn tiếp tục sản xuất, tập kết vật liệu xây dựng; thậm chí có trường hợp tự ý xây dựng mới hai sân bóng đá cỏ nhân tạo sau thời điểm đất đã bị thu hồi và sau khi quy hoạch chi tiết 1/500 được phê duyệt.

Thanh tra tỉnh Lâm Đồng cho rằng, UBND thị trấn Tân Nghĩa (cũ), các cơ quan chuyên môn và đơn vị làm công tác bồi thường chưa kịp thời kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi này, dẫn đến tình trạng sử dụng đất không đúng hiện trạng pháp lý.

Khoảng 77% diện tích đất của các hộ dân trong phạm vi dự án chưa hoàn thành bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng. Ảnh: Song Việt

Kiến nghị rà soát toàn diện để khơi thông dự án

Để tháo gỡ những "nút thắt" kéo dài, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo Công ty Toàn Kiến Phát thực hiện đầy đủ trách nhiệm của nhà đầu tư theo quy định của pháp luật; khẩn trương rà soát, hoàn thiện toàn bộ hồ sơ pháp lý dự án, thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo đầu tư và chủ động phối hợp với các sở, ngành, địa phương nhằm xử lý dứt điểm các khó khăn, vướng mắc.

Đồng thời, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng kiến nghị UBND tỉnh giao Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Xây dựng, UBND xã Hàm Tân cùng các cơ quan liên quan rà soát toàn diện hồ sơ pháp lý, đánh giá sự cần thiết, tính khả thi, hiệu quả đầu tư cũng như năng lực của nhà đầu tư để tham mưu hướng xử lý đúng quy định pháp luật.

Đối với phần diện tích chồng lấn giữa dự án và Trường Mầm non Hàm Tân, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng kiến nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND xã Hàm Tân tham mưu UBND tỉnh xử lý dứt điểm, bảo đảm thống nhất hồ sơ quản lý đất đai và hiện trạng sử dụng đất.

Thanh tra tỉnh Lâm Đồng cũng kiến nghị Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh chỉ đạo Chi nhánh Trung tâm Phát triển quỹ đất số 1 và Ban Phát triển quỹ đất Hàm Tân rà soát, hoàn thiện toàn bộ hồ sơ bồi thường, xác định chính xác diện tích đã bồi thường, diện tích đã thu hồi và diện tích còn vướng mắc để tiếp tục giải quyết theo quy định.

Song song với đó là tăng cường quản lý phần đất đã thu hồi; kịp thời phát hiện, xử lý hoặc đề xuất xử lý các trường hợp lấn chiếm, sử dụng đất sai quy định trong phạm vi dự án.

Đối với UBND xã Hàm Tân, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng kiến nghị tăng cường quản lý Nhà nước về đất đai tại khu vực dự án; rà soát toàn bộ hồ sơ địa chính, hồ sơ thu hồi đất, hồ sơ bồi thường và hiện trạng sử dụng đất; phối hợp với các cơ quan chuyên môn đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, đồng thời tuyên truyền, vận động người dân chấp hành chủ trương thu hồi đất.

Ngoài các giải pháp chuyên môn, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng còn kiến nghị UBND tỉnh và các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức kiểm điểm trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân để xảy ra những tồn tại, hạn chế trong quá trình triển khai dự án.

Các kiến nghị của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở để các cơ quan chức năng rà soát toàn diện hồ sơ pháp lý, giải quyết dứt điểm những tồn tại kéo dài nhiều năm, qua đó khơi thông Dự án Khu dân cư Nghĩa Hòa 2, tránh tiếp tục lãng phí nguồn lực đất đai và tạo động lực phát triển đô thị, kinh tế - xã hội tại xã Hàm Tân trong thời gian tới.