Thanh tra tỉnh Lâm Đồng chỉ rõ nhiều tồn tại tại dự án Thủy điện La Ngâu. Trong ảnh: Trụ sở Thanh tra tỉnh Lâm Đồng. Ảnh: Vũ Linh

Theo Kết luận thanh tra số 43/KL-TTr của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng, dự án thủy điện La Ngâu tại xã Đồng Kho và xã La Dạ do Công ty Cổ phần Thủy điện La Ngâu làm chủ đầu tư, được UBND tỉnh Bình Thuận trước đây cấp Giấy chứng nhận đầu tư số 48121000129 ngày 10/1/2008 và cấp thay đổi lần thứ nhất ngày 13/5/2009.

Dự án có mục tiêu đầu tư xây dựng, kinh doanh thủy điện với công suất 46MW và tổng vốn đầu tư 1.040 tỷ đồng. Mặc dù diện tích sử dụng đất ghi trên Giấy chứng nhận đầu tư là 334,3 ha, nhưng trên thực tế triển khai, dự án đã hoàn thành công tác thu hồi, bồi thường, giải phóng mặt bằng và được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với 100% diện tích thực hiện dự án là 351,62 ha. Con số này bao gồm diện tích đất được Nhà nước giao (hơn 2,29 triệu m²) và cho thuê (hơn 1,21 triệu m²), được thực hiện qua 3 giai đoạn từ năm 2008 đến năm 2014. Dự án có thời hạn hoạt động 50 năm, từng dự kiến triển khai xây dựng từ năm 2008 và đưa vào hoạt động cuối năm 2009

Chồng lấn giữa hai quy hoạch ngành quốc gia

Thanh tra tỉnh ghi nhận trong quá trình triển khai dự án, UBND tỉnh Bình Thuận cũ, các sở, ngành, địa phương và Công ty Cổ phần Thủy điện La Ngâu đã tích cực thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng; thu hồi, giao và cho thuê đất; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án.

Đến nay, công tác thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, ký hợp đồng thuê đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với toàn bộ diện tích thực hiện dự án đã hoàn thành; không phát sinh khiếu nại, tố cáo. UBND tỉnh Bình Thuận cũ cùng các sở, ban, ngành cũng đã triển khai nhiều hoạt động đôn đốc, tháo gỡ khó khăn do chồng lấn quy hoạch giữa dự án thủy điện La Ngâu và dự án hồ La Ngà 3 theo các chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ.

Tuy nhiên, Thanh tra tỉnh Lâm Đồng xác định Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bình Thuận cũ đã tham mưu UBND tỉnh cấp giấy chứng nhận đầu tư khi tình trạng chồng lấn quy hoạch chưa được giải quyết dứt điểm. Tại thời điểm đó, dự án thủy điện La Ngâu phù hợp với Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2006-2015, có xét đến năm 2025, nhưng không phù hợp với Quy hoạch thủy lợi lưu vực sông La Ngà được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phê duyệt năm 2006. Theo quy hoạch thủy lợi, công trình thủy điện La Ngâu nằm hoàn toàn trong phạm vi lòng hồ La Ngà 3 và dự kiến sẽ bị ngập khi hồ này được xây dựng.

Thanh tra tỉnh cũng chỉ ra rằng khi tham mưu cấp giấy chứng nhận đầu tư, Sở Kế hoạch và Đầu tư chưa xem xét, đánh giá đầy đủ tính khả thi về thời gian tồn tại, hiệu quả đầu tư, khả năng hoàn thành mục tiêu và khả năng thu hồi vốn của nhà đầu tư theo yêu cầu thẩm tra dự án.

Đáng chú ý, cơ quan tham mưu đã viện dẫn ý kiến của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn theo hướng chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm, chấp nhận rủi ro khi công trình La Ngà 3 được đầu tư xây dựng. Thanh tra tỉnh kết luận việc xem đây là một ràng buộc đối với nhà đầu tư để tham mưu cấp giấy chứng nhận đầu tư là không phù hợp với quan điểm xuyên suốt của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.

Trách nhiệm chính đối với những hạn chế trong việc tham mưu cấp giấy chứng nhận đầu tư lần đầu được xác định thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bình Thuận cũ trong thời kỳ từ tháng 12/2007 đến tháng 1/2008.

Vướng mắc kéo dài, chưa được xử lý dứt điểm

Sau khi được cấp giấy chứng nhận đầu tư, Công ty Cổ phần Thủy điện La Ngâu đã triển khai các thủ tục pháp lý; phối hợp với chính quyền địa phương thực hiện thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; xây dựng một số hạng mục và thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước bằng nguồn vốn của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, từ năm 2010, dự án phải tạm dừng triển khai do vướng chồng lấn với quy hoạch hồ La Ngà 3. Đến thời điểm thanh tra, dự án chậm 16 năm so với tiến độ ghi trong giấy chứng nhận đầu tư.

Thanh tra tỉnh nhận định việc dự án phải tạm dừng kéo dài đã gây thiệt hại lớn cho nhà đầu tư và cản trở sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Theo trình bày của UBND xã Đồng Kho, tình trạng chồng lấn quy hoạch còn khiến nhiều công trình, dự án thuộc các chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn gặp khó khăn khi triển khai.

Năm 2022, UBND tỉnh Bình Thuận cũ thành lập Tổ công tác để nghiên cứu, tham mưu giải quyết dứt điểm các vướng mắc liên quan đến dự án. Tuy nhiên, Sở Kế hoạch và Đầu tư với vai trò cơ quan chủ trì cùng các sở, ngành thành viên chưa chủ động nghiên cứu, phối hợp và tham mưu đầy đủ các giải pháp xử lý đến kết quả cuối cùng, khiến vướng mắc tiếp tục kéo dài.

Thanh tra tỉnh xác định đây là trách nhiệm của Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bình Thuận cũ cùng các sở, ngành liên quan trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao tại Quyết định số 2769/QĐ-UBND ngày 28/12/2022.

Theo kết luận thanh tra, dự án đã kéo dài 16 năm chưa hoàn thành do chồng lấn giữa quy hoạch phát triển điện lực quốc gia và quy hoạch thủy lợi đối với hồ La Ngà 3 do các cơ quan Trung ương phê duyệt. Vì vậy, dự án không thuộc trường hợp áp dụng cơ chế đặc thù để tháo gỡ theo Nghị quyết số 29/2026/QH16 ngày 24/4/2026.

Tiếp tục nghiên cứu phương án xử lý

Thanh tra tỉnh kiến nghị UBND tỉnh yêu cầu Công ty Cổ phần Thủy điện La Ngâu tiếp tục phối hợp với Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng thủy lợi 7 thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu, đề xuất phương án xử lý theo Thông báo số 49/TB-SCT ngày 15/4/2026 của Sở Công Thương.

Sở Công Thương được giao tiếp tục đôn đốc doanh nghiệp nghiên cứu, đề xuất phương án; tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh xem xét, chỉ đạo. Trường
hợp doanh nghiệp không đề xuất được phương án khả thi, Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với Sở Công Thương, Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan tham mưu UBND tỉnh kiến nghị Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét, xác định quy hoạch được tiếp tục thực hiện và quy hoạch phải điều chỉnh theo Luật Quy hoạch.

Sở Tài chính đồng thời được giao tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân liên quan đến những tồn tại, hạn chế thuộc thẩm quyền trong việc tham mưu cấp giấy chứng nhận đầu tư cho dự án.

Sở Nội vụ có trách nhiệm tham mưu UBND tỉnh tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với các tập thể, cá nhân thuộc thẩm quyền quản lý của UBND tỉnh; đối với trường hợp không thuộc thẩm quyền, tham mưu chỉ đạo cơ quan có thẩm quyền tổ chức kiểm điểm, xử lý theo quy định.