Thanh tra tỉnh Gia Lai chỉ ra nhiều sai phạm trong quản lý rừng phòng hộ Phù Mỹ. Ảnh: Nguyễn Gia.

Dấu hỏi lớn về hơn 1.570 ha đất lâm nghiệp chưa có sổ

Thanh tra tỉnh Gia Lai vừa ban hành Kết luận thanh tra số 26/KL-TTT ngày 10/8/2026 về việc chấp hành chính sách, pháp luật trong công tác quản lý tài chính, quản lý đất đai và quản lý, bảo vệ rừng tại Ban Quản lý rừng phòng hộ Phù Mỹ (nay thuộc Ban Quản lý rừng phòng hộ Gia Lai), thời kỳ 2021 - 2025.

Ban Quản lý rừng phòng hộ Phù Mỹ đã chấm dứt hoạt động trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và được tổ chức lại thành Trạm bảo vệ rừng số 2, thuộc Ban Quản lý rừng phòng hộ Gia Lai. Gia đoạn 2021 - 2025, Ban Quản lý rừng phòng hộ Phù Mỹ chưa thực hiện đầy đủ việc đăng ký biến động đất đai, chỉnh lý hồ sơ địa chính và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích đất lâm nghiệp đã có biến động theo các quyết định của cơ quan có thẩm quyền. Đơn vị cũng chưa chủ động phối hợp với các cơ quan chuyên môn để hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất đai.

Đến thời điểm thanh tra, đơn vị còn hơn 1.570 ha đất lâm nghiệp chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Trong số này, hơn 888 ha rừng tự nhiên và hơn 682 ha rừng trồng thuộc Dự án JICA2. Việc chậm hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất đai ảnh hưởng đến công tác quản lý đất lâm nghiệp, quản lý tài sản công, đồng thời gây khó khăn trong việc thực hiện quyền, trách nhiệm của chủ rừng theo quy định.

Đối với công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, Thanh tra tỉnh Gia Lai chỉ ra rằng, Ban Quản lý chưa thường xuyên rà soát, cập nhật hiện trạng rừng; chưa kịp thời tham mưu điều chỉnh phương án quản lý rừng bền vững sau khi diện tích rừng có biến động. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu số trong quản lý, theo dõi diễn biến rừng cũng chưa hiệu quả.

Trong tổng số hơn 270 ha rừng trồng sản xuất do Ban Quản lý rừng phòng hộ Phù Mỹ quản lý, chỉ hơn 127 ha có hồ sơ trồng rừng. Còn hơn 142 ha không có hồ sơ lâm sinh, không xác định được nguồn gốc đầu tư, thời gian trồng, nguồn vốn đầu tư và quá trình quản lý. Việc không lưu giữ đầy đủ hồ sơ quản lý rừng ảnh hưởng đến công tác quản lý tài sản nhà nước, xác định nguồn gốc tài sản và xây dựng phương án quản lý, sử dụng rừng.

Ngoài ra, hơn 301 ha rừng trồng nằm ngoài quy hoạch 3 loại rừng nhưng chưa được Ban Quản lý rừng phòng hộ Phù Mỹ rà soát, xây dựng phương án quản lý, sử dụng hoặc đề xuất cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định.

Thanh tra tỉnh Gia Lai phát hiện hơn 1.570 ha đất lâm nghiệp tại Ban Quản lý rừng phòng hộ Phù Mỹ chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Ảnh: Nguyễn Gia.

Nhiều diện tích rừng chưa được xử lý theo hồ sơ, quy định

Thanh tra tỉnh Gia Lai khẳng định, Ban Quản lý rừng phòng hộ Phù Mỹ quản lý hơn 2.434 ha rừng trồng phòng hộ được đầu tư từ nhiều chương trình, dự án. Trong đó, hơn 231 ha thuộc Chương trình 327; hơn 1.591 ha thuộc Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng (Dự án 661); hơn 457 ha thuộc Dự án JICA2; hơn 154 ha được đầu tư từ các nguồn vốn bảo vệ và phát triển rừng, nguồn vốn tái đầu tư sau khai thác và nguồn vốn trồng rừng thay thế.

Mặc dù việc đầu tư trồng rừng đã hoàn thành từ nhiều giai đoạn, nhưng Ban Quản lý chưa tổ chức rà soát, đánh giá tổng thể kết quả đầu tư; chưa thực hiện thanh lý các hợp đồng giao khoán hoặc tham mưu cơ quan có thẩm quyền xử lý đối với các hợp đồng đã hết thời hạn. Đơn vị cũng chưa xây dựng phương án quản lý đối với diện tích rừng sau đầu tư.

Thanh tra tỉnh Gia Lai còn phát hiện nhiều hộ nhận khoán tiếp tục quản lý, sử dụng diện tích rừng và tự ý chuyển đổi loài cây trồng từ điều, muồng đen, keo lá tràm sang trồng cây keo lai mà chưa được cơ quan có thẩm quyền xem xét, cho phép theo quy định.

Đối với rừng sau khai thác, trong giai đoạn 2007-2024, Ban Quản lý rừng phòng hộ Phù Mỹ đã khai thác hơn 812 ha rừng trồng thuộc Dự án 661, gồm hơn 712 ha khai thác chính và hơn 99 ha khai thác tỉa thưa. Diện tích sau khai thác được phục hồi theo giải pháp lâm sinh nhưng không lập hồ sơ trồng rừng để theo dõi.

Việc trồng lại, phục hồi rừng không bảo đảm cơ cấu loài cây theo hồ sơ thiết kế và không duy trì tỷ lệ cây bản địa theo Quyết định số 4857/QĐ-UBND ngày 27/12/2017 của UBND tỉnh Bình Định cũ. Điều này làm giảm chức năng phòng hộ và không đạt mục tiêu đầu tư của các chương trình, dự án.

Nhiều diện tích rừng phòng hộ Phù Mỹ chưa có đầy đủ hồ sơ trồng rừng theo quy định. Ảnh: Nguyễn Gia

Đối với các diện tích rừng trồng thuộc Chương trình 327, Dự án 661 và các dự án khác chưa khai thác, Ban Quản lý rừng phòng hộ Phù Mỹ chưa có đầy đủ các hồ sơ trồng rừng, nghiệm thu, quản lý rừng và các tài liệu liên quan. Nhiều diện tích rừng chưa đủ cơ sở để lập hồ sơ khai thác theo quy định.

Kết quả kiểm tra thực địa cũng cho thấy, hơn 279 ha rừng phòng hộ không bảo đảm mật độ cây bản địa theo hồ sơ thiết kế; hơn 3,9 ha chưa thực hiện trồng dặm, bổ sung cây bản địa sau khai thác tỉa thưa theo thiết kế được phê duyệt.

Tại một số diện tích đất quy hoạch rừng phòng hộ đầu nguồn đã bị người dân lấn chiếm để trồng cây keo lai, với tổng diện tích 15,48 ha. Ban Quản lý rừng phòng hộ Phù Mỹ chưa kịp thời phát hiện, lập hồ sơ xử lý, xác định đầy đủ đối tượng vi phạm và áp dụng các biện pháp ngăn chặn, thu hồi diện tích bị lấn chiếm theo quy định.

Sau bão số 13 (KALMAEGI) năm 2025, Ban Quản lý xác định hơn 686 ha rừng bị thiệt hại do cây gãy, đổ, nghiêng, bật gốc ở nhiều mức độ khác nhau. Tuy nhiên, đến thời điểm thanh tra, đơn vị chưa xây dựng phương án khai thác tận thu, phục hồi hoặc trồng lại diện tích rừng bị thiệt hại để trình cơ quan có thẩm quyền theo quy định.

Việc đầu tư trồng cây keo lai, lập hợp đồng giao khoán và tổ chức khai thác rừng tại một số khu vực chưa bảo đảm đầy đủ các quy định có liên quan. Số tiền thu được từ khai thác rừng được cơ quan có chức năng xác định là hơn 239 triệu đồng và đã có kiến nghị xử lý theo quy định.

Thanh tra tỉnh Gia Lai kết luận Ban Quản lý rừng phòng hộ Phù Mỹ chưa xây dựng phương án quản lý đối với diện tích rừng sau đầu tư. Ảnh: Nguyễn Gia

Nhiều sai phạm về tài chính, bỏ ngỏ kết luận thanh tra

Trong quản lý kinh phí khoán bảo vệ rừng, Ban Quản lý rừng phòng hộ Phù Mỹ ký hợp đồng giao khoán với 66 hộ gia đình có diện tích nhận khoán vượt hạn mức theo quy định; đồng thời thanh toán thừa kinh phí khoán bảo vệ rừng phi lao 23.776.000 đồng.

Bên cạnh đó, đơn vị chưa chủ động rà soát, sửa đổi, bổ sung các hợp đồng giao khoán để phù hợp với Luật Lâm nghiệp năm 2017 và các văn bản hướng dẫn thi hành; chưa kịp thời báo cáo cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền để được hướng dẫn về cơ chế phân chia tỷ lệ hưởng lợi từ khai thác rừng trồng phòng hộ.

Việc thực hiện các kết luận thanh tra trước đây cũng chưa đầy đủ. Ban Quản lý chưa thu hồi, nộp ngân sách Nhà nước hơn 638 triệu đồng theo Kết luận số 01/KL-UBND ngày 23/6/2025 của UBND huyện Phù Mỹ cũ; chưa thu hồi, nộp vào tài khoản tạm giữ của cơ quan thanh tra hơn 4,7 triệu đồng theo Kết luận số 05/KL-UBND ngày 10/9/2024.

Đơn vị cũng chưa hoàn thành hồ sơ giao khoán đối với 42,22 ha rừng phòng hộ tại khoảnh 5, tiểu khu 181; chưa hủy bỏ các hợp đồng giao khoán không đúng quy định theo kiến nghị của các kết luận thanh tra. Tổng số tiền chưa thực hiện thu hồi theo các kết luận thanh tra là hơn 643 triệu đồng.

Theo Thanh tra tỉnh Gia Lai, những khuyết điểm, tồn tại nêu trên thuộc trách nhiệm của Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Phù Mỹ qua các thời kỳ, các Phó Giám đốc phụ trách lĩnh vực, trưởng các phòng chuyên môn, viên chức được giao tham mưu, tổ chức thực hiện nhiệm vụ và các cá nhân có liên quan.

UBND huyện Phù Mỹ cũ là cơ quan trực tiếp quản lý Ban Quản lý rừng phòng hộ Phù Mỹ, chịu trách nhiệm chỉ đạo, kiểm tra, giám sát, nhưng chưa thường xuyên kiểm tra, đôn đốc việc chấp hành quy định về quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, quản lý đất lâm nghiệp và thực hiện các kết luận thanh tra. UBND huyện Phù Mỹ cũ chưa kịp thời chỉ đạo xử lý, khắc phục dứt điểm các tồn tại, hạn chế đã được phát hiện, để một số tồn tại, khuyết điểm kéo dài qua nhiều năm.

Bài 2: Phải thu hồi tiền và xử lý trách nhiệm