Sau hơn một thập kỷ kể từ khi được phê duyệt, Dự án Hạ tầng kỹ thuật Khu tái định cư tổ 6, khu vực 1, phường Thủy Xuân vẫn chỉ là khu đất um tùm cây cỏ với hàng trăm lăng, mộ chưa được di dời. Ảnh: Minh Tân

“Đội vốn” gấp đôi

Thanh tra TP Huế vừa ban hành Kết luận thanh tra (KLTT) số 1486/KL-TTr ngày 17/6/2026 về Dự án Hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư tổ 6, khu vực 1, phường Thủy Xuân (gọi tắt là Dự án).

Dự án do Trung tâm Phát triển quỹ đất (PTQĐ) - Sở Tài nguyên và Môi trường làm chủ đầu tư. Đến ngày 5/8/2025, Dự án được bàn giao cho Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng (BQL DA ĐTXD) khu vực 1 làm chủ đầu tư.

Theo KLTT, Dự án được UBND tỉnh Thừa Thiên Huế phê duyệt năm 2014 với tổng mức đầu tư 34,25 tỷ đồng. Sau hai lần điều chỉnh vào các năm 2016 và 2024, tổng mức đầu tư tăng lên 69,1 tỷ đồng, cao hơn gấp đôi so với ban đầu.

Thanh tra TP Huế xác định, ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, chủ đầu tư, đơn vị tư vấn và các cơ quan tham mưu đã để xảy ra nhiều vi phạm, thiếu sót, làm ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ và hiệu quả đầu tư của dự án.

Công ty Cổ phần Kiến trúc và Hạ tầng KONSEPT - đơn vị tư vấn lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư và lập dự án khảo sát hiện trạng không đầy đủ, dẫn đến khái toán chi phí bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng (GPMB) không sát thực tế.

Hồ sơ không xác định đầy đủ số lượng lăng, mộ, nhà cửa, đất ở và đất nông nghiệp bị ảnh hưởng. Khi triển khai, số lượng mộ đất tăng từ 200 lên 700 ngôi, mộ xây từ 200 lên 408 ngôi, lăng xây từ 283 lên 430 lăng, đồng thời phát sinh 613 mộ vô chủ, làm chi phí bồi thường tăng mạnh và buộc dự án phải điều chỉnh tổng mức đầu tư.

Khu đất quy hoạch dự án hiện vẫn còn nhiều diện tích chưa hoàn thành công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Ảnh: Minh Tân

Không chỉ vậy, báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư do KONSEPT lập còn thiếu hàng loạt nội dung theo quy định như không ghi ngày lập hồ sơ, không có xác nhận của cơ quan chuẩn bị đầu tư, không giải trình nguyên nhân tăng tổng mức đầu tư, chưa đánh giá khả năng cân đối nguồn vốn, hiệu quả đầu tư và thiếu các phương án về phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ môi trường, đấu nối hạ tầng kỹ thuật, huy động vốn.

Theo KLTT, trách nhiệm đối với các tồn tại này thuộc đơn vị tư vấn, chủ đầu tư và các cơ quan tham mưu trong từng giai đoạn.

Đáng chú ý, việc điều chỉnh chủ trương đầu tư và điều chỉnh dự án chưa bảo đảm quy định của Luật Đầu tư công, Luật Xây dựng; một số nội dung không thuộc trường hợp được phép điều chỉnh nhưng vẫn được trình, thẩm định và phê duyệt. Trách nhiệm được xác định thuộc chủ đầu tư, đơn vị tư vấn, Sở Kế hoạch và Đầu tư (nay là Sở Tài chính) và các đơn vị liên quan.

Trong quá trình thực hiện, dự án tiếp tục để xảy ra nhiều vi phạm. Kết luận thanh tra xác định 3/4 gói thầu không thực hiện thương thảo hợp đồng theo quy định; nhiều hợp đồng thiếu điều khoản bắt buộc, không xác định rõ loại giá hợp đồng, có gói thầu chậm gần một năm. Ngoài ra, hồ sơ nghiệm thu khảo sát thiếu căn cứ pháp lý, thành phần nghiệm thu chưa đầy đủ; cả 4 gói thầu đều thiếu giấy đề nghị thanh toán của nhà thầu. Trách nhiệm thuộc Trung tâm PTQĐ, đơn vị tư vấn và các cá nhân liên quan.

Đối với công tác bố trí vốn, Thanh tra TP Huế xác định Sở Kế hoạch và Đầu tư (nay là Sở Tài chính) đã tham mưu bố trí kế hoạch đầu tư công trung hạn khi chưa xác định đầy đủ nguồn vốn và khả năng cân đối vốn theo quy định của Luật Đầu tư công. Dự án thuộc nhóm C nhưng thời gian bố trí vốn kéo dài vượt quy định; kế hoạch vốn trung hạn và kế hoạch vốn hằng năm cũng không bảo đảm thống nhất.

Đến thời điểm thanh tra, dự án được bố trí khoảng hơn 40,7 tỷ đồng, nhưng mới giải ngân hơn 16,3 tỷ đồng, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ bồi thường, GPMB và triển khai đầu tư.

Nguyên nhân chủ quan là chủ yếu

Theo Thanh tra TP Huế, chuỗi vi phạm từ giai đoạn khảo sát, lập dự án, điều chỉnh chủ trương đầu tư, bố trí vốn đến tổ chức thực hiện đã trở thành nguyên nhân trực tiếp khiến dự án kéo dài hơn 10 năm.

Một trong những nút thắt lớn nhất là công tác GPMB. Mặc dù tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ đã được phê duyệt hơn 22,84 tỷ đồng, nhưng đến thời điểm thanh tra mới chi trả khoảng 15,26 tỷ đồng. Phần kinh phí còn lại chưa được chi trả khiến nhiều hộ dân và các trường hợp liên quan đến lăng, mộ chưa bàn giao mặt bằng để triển khai xây dựng hạ tầng.

Qua kiểm tra hồ sơ, Thanh tra phát hiện nhiều trường hợp đã nhận tiền bồi thường nhưng hồ sơ không có biên bản bàn giao mặt bằng giữa người dân với Trung tâm PTQĐ, thiếu xác nhận của chính quyền địa phương theo quy định.

Nhiều khu vực đã hoàn thành di dời lăng, mộ từ nhiều năm trước, nhưng Dự án Hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư tổ 6, khu vực 1 vẫn "án binh bất động". Ảnh: Minh Tân

Đặc biệt, việc bàn giao hồ sơ giữa Trung tâm PTQĐ và BQL DA ĐTXD khu vực 1 còn nhiều bất cập. Nhiều hồ sơ chỉ còn bản photocopy, thiếu bản chính, thiếu chứng từ kế toán và không có sơ đồ thể hiện phần diện tích đã giải phóng mặt bằng, chưa giải phóng mặt bằng.

Theo báo cáo của BQL DA ĐTXD khu vực 1, việc tiếp nhận dự án chủ yếu thực hiện trên hồ sơ giấy, không kiểm đếm ngoài thực địa. Do đó, đơn vị không xác định được chính xác số lượng lăng, mộ đã bồi thường, chưa bồi thường hoặc phát sinh, cũng như phạm vi diện tích đã hoàn thành giải phóng mặt bằng, gây nhiều khó khăn cho việc tiếp tục triển khai dự án.

Thanh tra cũng chỉ rõ, việc không bố trí đủ nguồn vốn để chi trả bồi thường trong giai đoạn 2015-2020 khiến nhiều phương án bồi thường dù đã được phê duyệt nhưng không thể thực hiện kịp thời. Khi nguồn vốn được bố trí, giá đất, giá tài sản và chi phí di dời mồ mả đã thay đổi, nhiều hộ dân không đồng ý nhận tiền theo đơn giá cũ, làm công tác GPMB tiếp tục bế tắc.

Ngoài ra, dự án hiện vẫn còn nhiều khó khăn như hồ sơ pháp lý chưa hoàn thiện; hồ sơ lưu trữ thiếu bản gốc, thiếu chữ ký và con dấu; chưa hoàn thành thẩm duyệt phòng cháy, chữa cháy; chưa có các văn bản thỏa thuận đấu nối hạ tầng kỹ thuật; chưa quyết toán chi phí chuẩn bị đầu tư.

Đến thời điểm thanh tra vẫn còn 33 trường hợp chưa hoàn thành GPMB, gồm 26 trường hợp liên quan đến lăng, mộ và 7 hộ dân bị ảnh hưởng về đất.

Theo Thanh tra TP Huế, những tồn tại này cho thấy nguyên nhân khiến dự án kéo dài không xuất phát từ yếu tố khách quan, mà chủ yếu do những hạn chế trong công tác khảo sát, lập dự án, bố trí nguồn lực và tổ chức thực hiện của các cơ quan, đơn vị liên quan.

Bài 2: Rà soát hồ sơ, xem xét chuyển cơ quan điều tra nếu có dấu hiệu vi phạm