(Thanh tra) - Qua thanh tra việc chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp thành đất ở và tách thửa trên địa bàn xã Bình Mỹ, Thanh tra TPHCM chỉ ra nhiều hạn chế trong công tác quản lý, giải quyết hồ sơ đất đai.
Từ ngày 1/7/2025, xã Bình Mỹ được thành lập trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của các xã Bình Mỹ, Hòa Phú và Trung An (thuộc huyện Củ Chi cũ). Tại Kết luận thanh tra số 76/KL-TTTP-P9 ngày 23/9/2026 về việc chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp thành đất ở và tách thửa trên địa bàn xã Bình Mỹ, Thanh tra TPHCM nêu, trong thời hạn thanh tra, có 444 hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp thành đất ở, gồm xã Hòa Phú 123 hồ sơ, xã Bình Mỹ 164 hồ sơ và xã Trung An 157 hồ sơ. Trong đó, giai đoạn từ ngày 1/1/2024 đến ngày 30/6/2025 có 436 hồ sơ.
Đối với thủ tục tách thửa, tổng số hồ sơ đã tiếp nhận và giải quyết là 190 hồ sơ, gồm xã Hòa Phú 11 hồ sơ, xã Bình Mỹ 154 hồ sơ và xã Trung An 25 hồ sơ, trong đó 181 hồ sơ thuộc giai đoạn từ ngày 1/1/2024 đến ngày 30/6/2025.
Từ ngày 1/7/2025, UBND xã Bình Mỹ và Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai số 19 (trước 1/7/2025 là Văn phòng đăng ký đất đai huyện Củ Chi) đã có nhiều cố gắng trong tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính và quản lý dữ liệu đất đai. Tuy nhiên, quá trình tổ chức thực hiện vẫn còn những hạn chế, thiếu sót cần được chấn chỉnh, khắc phục.
Một trong những hạn chế được Thanh tra TPHCM chỉ ra là công tác quản lý dữ liệu, thống kê và lưu trữ hồ sơ địa chính chưa chặt chẽ.
Cụ thể, Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai số 19 cung cấp số liệu ban đầu là 256 hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất, chênh lệch lớn so với thực tế 444 hồ sơ.
Theo kết luận, nguyên nhân do quá trình chuyển đổi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và luân chuyển nhân sự, Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai số 19 và UBND xã Bình Mỹ chưa thực hiện nghiêm công tác bàn giao hồ sơ. UBND xã Bình Mỹ cũng chưa có cơ chế phối hợp chặt chẽ, chưa thực hiện đối chiếu số liệu định kỳ với cơ quan thuế và Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai số 19, dẫn đến tình trạng các cơ quan quản lý không kiểm soát được số lượng hồ sơ đang giải quyết và lưu trữ trên địa bàn.
Thanh tra TPHCM cũng chỉ ra công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị chưa sâu sát; chưa kịp thời chấn chỉnh thiếu sót trong tiếp nhận, thụ lý, thẩm định và kiểm soát nội bộ, dẫn đến sai sót lặp lại ở nhiều hồ sơ.
Đáng chú ý, việc lập kế hoạch sử dụng đất năm 2024 của huyện Củ Chi (cũ) thực hiện chậm trễ, đến tháng 6/2024 mới được phê duyệt, chưa khắc phục những hạn chế, tồn tại đã được Thanh tra TPHCM chỉ ra tại Kết luận thanh tra số 08/KL-TTTP-P3 ngày 15/6/2020.
Trong công tác chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp thành đất ở, kết luận thanh tra xác định có 10 hồ sơ giải quyết trễ hạn thuộc thẩm quyền của UBND huyện Củ Chi (cũ); 16 hồ sơ có trình tự thời gian giải quyết không phù hợp do tiến hành kiểm tra nội nghiệp trước thời điểm người dân nộp đơn xin chuyển mục đích.
Hồ sơ địa chính cũng phát sinh nhiều thiếu sót về thành phần và kiểm soát nghiệp vụ, gồm: 2 hồ sơ thiếu giấy tiếp nhận và hẹn trả kết quả; 11 hồ sơ sai lệch thông tin hiện trạng, bản đồ, diện tích; 2 hồ sơ thiếu biên bản kiểm tra, xác minh thực địa; 9 hồ sơ thiếu biên bản thẩm định nhu cầu sử dụng đất và 11 hồ sơ thiếu tờ khai thực hiện nghĩa vụ tài chính; 37 hồ sơ thiếu ký nhận hoặc giao nhận không đầy đủ giữa các bộ phận; 20 hồ sơ thiếu chữ ký của người nộp hoặc thiếu cập nhật thời gian giải quyết…
Những thiếu sót này vi phạm quy định tại Điều 6 Thông tư số 30/2014/TT-BTNMT ngày 2/6/2014 của Bộ Tài nguyên và Môi trường, đồng thời không tuân thủ các quy trình nội bộ giải quyết thủ tục hành chính đã được ban hành.
Đáng chú ý, qua thanh tra, Thanh tra TPHCM phát hiện 3 hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất không phù hợp quy hoạch tại thời điểm giải quyết. Trong đó, 1 hồ sơ không có quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị được duyệt; 2 hồ sơ có một phần diện tích nằm trên quy hoạch đường giao thông công cộng.
Đối với hạn mức chuyển mục đích sử dụng đất, cơ quan chuyên môn đã tham mưu cho phép chuyển mục đích vượt hạn mức đối với 1 hồ sơ thuộc khu vực quy hoạch đất thổ vườn với diện tích 500m², trong khi tỷ lệ cho phép tối đa là 30%.
Kết luận thanh tra cũng chỉ ra việc thiếu kiểm tra hiện trạng đã dẫn đến giải quyết 2 hồ sơ có công trình xây dựng tồn tại trên đất nông nghiệp trước thời điểm người dân nộp đơn xin chuyển mục đích sử dụng đất.
Đối với công tác tách thửa, các hạn chế được chỉ ra liên quan đến lưu trữ, kiểm soát hồ sơ, giải quyết trễ hạn, sai sót thông tin thẩm định, giải quyết tách thửa dưới hạn mức và áp dụng 2 quy trình thủ tục không đúng quy định.
Bên cạnh đó, công tác quản lý hạ tầng, quản lý Nhà nước về đất đai để phục vụ quản lý trên địa bàn cũng còn những hạn chế cần được khắc phục.
Thanh tra TPHCM xác định trách nhiệm đối với các thiếu sót thuộc về lãnh đạo UBND huyện Củ Chi (cũ), Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Củ Chi, Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện Củ Chi, Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai số 19, UBND xã Bình Mỹ và các tổ chức, cá nhân có liên quan theo từng thời kỳ phát sinh vụ việc.
Do UBND huyện Củ Chi đã kết thúc hoạt động từ ngày 1/7/2025, Chánh Thanh tra TPHCM kiến nghị Chủ tịch UBND TPHCM chỉ đạo Chủ tịch UBND xã Bình Mỹ và Giám đốc Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai số 19 tổ chức kiểm điểm đối với những hạn chế, thiếu sót đã được chỉ ra.
Đồng thời, rà soát, xem xét xử lý đối với các hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất có vi phạm và các vi phạm khác (nếu có) được nêu tại kết luận thanh tra.
UBND xã Bình Mỹ được yêu cầu chấn chỉnh công tác lưu trữ, bàn giao hồ sơ; tăng cường theo dõi, giám sát để kiểm soát hồ sơ phát sinh trên địa bàn; thực hiện nghiêm quy định pháp luật về đất đai, xây dựng.
Địa phương cần phối hợp chặt chẽ với các cơ quan có thẩm quyền kiểm tra hiện trạng thực tế khu đất, đối chiếu quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hằng năm, hạn mức chuyển mục đích và điều kiện diện tích tách thửa tối thiểu trước khi tham mưu giải quyết hồ sơ cho người dân.
Đối với Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai số 19, Thanh tra TPHCM yêu cầu kiểm điểm trách nhiệm; chấn chỉnh ngay công tác bàn giao, lưu trữ và kiểm soát hồ sơ; xây dựng cơ chế kiểm soát, đối chiếu số lượng hồ sơ sau khi cập nhật biến động, khắc phục rủi ro khi chỉ phụ thuộc vào phần mềm VBDLIS và hệ thống một cửa.
Đơn vị phải chấm dứt việc áp dụng 2 quy trình thủ tục không đúng quy định, bảo đảm thành phần hồ sơ, trình tự giải quyết theo quy định pháp luật và quy trình nội bộ đã ban hành.
Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát trách nhiệm người đứng đầu các bộ phận trong thụ lý, thẩm định, kiểm soát thủ tục hành chính; nghiêm túc chấn chỉnh tình trạng giải quyết trễ hạn và thực hiện việc ban hành văn bản xin lỗi người dân đối với các trường hợp trễ hạn theo quy định.
Thanh tra TPHCM cũng yêu cầu Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai số 19 khẩn trương rà soát, cập nhật đầy đủ hồ sơ địa chính đối với các phần diện tích đất người dân đã hiến làm đường giao thông; tăng cường quản lý hạ tầng, bảo đảm các tiêu chí về phòng cháy, chữa cháy, hệ thống cấp thoát nước, điện theo quy định.
