(Thanh tra) - Giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp nhấn mạnh đề xuất tăng mức tiền đặt trước từ 20% đến 50% đối với đấu giá đất ở nhằm ngăn chặn bỏ cọc, thao túng thị trường. Dự thảo luật trao quyền linh hoạt cho người có tài sản đấu giá quyết định căn cứ tình hình thực tế.
Chiều 3/11, Quốc hội thảo luận dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Một trong những nội dung mới quan trọng là dự thảo luật quy định nâng tỷ lệ tiền đặt trước lên mức từ 20% đến 50% giá khởi điểm trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân.
Dự thảo luật bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng “bỏ cọc”, nhằm góp phần khắc phục tình trạng tham gia đấu giá nhằm mục đích trục lợi, gây ảnh hưởng xấu đến thị trường bất động sản.
Nhìn nhận dự thảo có nhiều biện pháp nhằm ngăn chặn thao túng của “quân xanh quân đỏ”, song đại biểu Lê Thanh Hoàn (Thanh Hóa) cho rằng nếu chỉ nâng tỷ lệ tiền đặt trước và chế tài cấm tham gia đấu giá thì mới xử lý được “phần ngọn”.
Theo đại biểu, gốc rễ của "căn bệnh trả giá cao rồi bỏ cọc nằm ở sự mơ hồ trong việc xác định thời điểm giao kết hợp đồng bán tài sản đấu giá”.
“Nhiều người tham gia đấu giá hiện nay vẫn giữ tư duy coi việc trúng đấu giá chỉ là bước đệm hay là lựa chọn tùy nghi: thích thì mua, không thích thì chấp nhận bỏ cọc”, ông Hoàn phát biểu.
Dẫn kinh nghiệm một số nước, ông Hoàn đề nghị dự thảo quy định theo hướng: Người trúng đấu giá được coi là đã giao kết hợp đồng mua bán tài sản đấu giá kể từ thời điểm đấu giá viên công bố người trúng đấu giá. Kể từ thời điểm này, các quyền và nghĩa vụ theo hợp đồng có hiệu lực đối với các bên theo quy định của pháp luật dân sự.
Trường hợp người trúng đấu giá không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ thanh toán tiền theo thời hạn quy định, người có tài sản đấu giá có quyền áp dụng các biện pháp buộc thực hiện nghĩa vụ theo quy định của Luật Dân sự hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng mua bán tài sản đấu giá để tổ chức đấu giá lại và yêu cầu bồi thường thiệt hại.
Đại biểu Hoàn cũng đề nghị quy định trường hợp người trúng đấu giá bỏ cọc dẫn đến đấu giá lại, nếu giá trúng lần sau thấp hơn giá trúng lần trước, người vi phạm có nghĩa vụ bồi thường toàn bộ tiền chênh lệch còn thiếu cộng với chi phí tổ chức bán đấu giá lại.
Đồng tình với biện pháp ngăn chặn tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc, song đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Tây Ninh) băn khoăn mức tiền đặt trước như trên có thể tạo ra rào cản tài chính rất lớn.
Thêm nữa, theo đại biểu, biên độ từ 20-50% khá rộng, nếu thiếu tiêu chí cụ thể sẽ dẫn đến áp dụng thiếu thống nhất. Do đó, bà Dung cho rằng nên quy định mức đặt trước như hiện hành và chỉ áp dụng mức cao hơn khi có căn cứ về tính chất, giá trị tài sản, nguy cơ bỏ cọc.
Đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) cho biết dự thảo luật quy định nghiêm cấm hành vi thông đồng, móc nối để dìm giá, nâng giá, làm sai lệch kết quả đấu giá.
Để ngăn ngừa hiệu quả, theo đại biểu Huy, cần làm rõ hơn trách nhiệm của đấu giá viên và tổ chức hành nghề đấu giá.
Ông đề nghị khi phát hiện dấu hiệu thông đồng, móc nối, dìm giá, nâng giá hoặc các hành vi khác có nguy cơ làm sai lệch kết quả đấu giá thì đấu giá viên phải kịp thời lập biên bản, bảo toàn thông tin, tài liệu liên quan và báo cáo tổ chức hành nghề đấu giá để xử lý hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền.
Tổ chức hành nghề đấu giá tiếp nhận, xử lý thông tin do đấu giá viên báo cáo, chủ động phối hợp với cơ quan có thẩm quyền để xác minh dấu hiệu vi phạm.
“Khó khăn lớn nhất trong xử lý thông đồng, dìm giá là hành vi thỏa thuận thường diễn ra trước phiên đấu giá hoặc ngoài phạm vi quan sát trực tiếp của đấu giá viên. Nếu chỉ căn cứ vào diễn biến trả giá tại phiên đấu giá có thể bỏ sót hành vi vi phạm, nhất là khi các bên đã thống nhất cách thức ứng xử để che giấu thông đồng”, đại biểu đoàn Hưng Yên nói.
Ông Huy để nghị Chính phủ quy định chi tiết về nội dung xử lý dấu hiệu bất thường.
Giải trình cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết thời gian qua, dư luận bức xúc trước hiện tượng một số cá nhân, tổ chức tham gia đấu giá quyền sử dụng đất, quyền khai thác khoáng sản có hành vi thông đồng, dìm giá, thổi giá lên rất cao rồi bỏ cọc nhằm tạo mặt bằng giá ảo để trục lợi.
Theo Bộ trưởng, dự thảo luật đã siết chặt điều kiện tham gia đấu giá theo hướng không cho phép những người có mối quan hệ thân thích (cha mẹ, vợ chồng, con, anh chị em ruột...) cùng tham gia đấu giá một tài sản; các công ty mẹ, công ty con trong cùng một tập đoàn không được cùng tham gia.
Dự thảo cũng bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm đối với người trúng đấu giá mà vi phạm nghĩa vụ thanh toán hoặc có hành vi gian lận, phá hoại cuộc đấu giá.
Về mức tiền đặt trước từ 20-50% đối với đấu giá quyền sử dụng đất, Bộ trưởng nêu rõ người có nhu cầu ở thực sự thì họ sẽ chuẩn bị tài chính tương ứng. Nếu không trúng đấu giá, tiền đặt trước được hoàn trả nhanh chóng.
Bộ trưởng Bộ Tư pháp cũng nêu rõ dự thảo quy định trao quyền linh hoạt cho người có tài sản đấu giá quyết định căn cứ theo tình hình thực tế của từng địa phương, từng thời điểm, “chứ không phải lúc nào cũng áp dụng mức tối đa 50%”.
