(Thanh tra) - Theo đại biểu Quốc hội, việc xác định thẩm quyền của Chủ tịch cấp xã trong trưng mua tài sản cần gắn với tính cấp bách; đồng thời phải quy định rõ trách nhiệm báo cáo, phối hợp kiểm tra, giám sát sau khi ban hành quyết định.
Sáng 3/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). Một trong những vấn đề được đại biểu quan tâm là thẩm quyền quyết định trưng mua tài sản của Chủ tịch UBND cấp xã.
Theo dự thảo luật, Chủ tịch UBND cấp xã được quyền quyết định trưng mua tài sản thuộc địa bàn quản lý để phục vụ trực tiếp công tác phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn, với điều kiện cấp trung ương, cấp tỉnh không trực tiếp tiếp cận hoặc chưa trực tiếp tiếp cận địa bàn.
Tán thành việc giao thẩm quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã, song đại biểu Quốc hội Hoàng Quốc Khánh (Lai Châu) cho rằng quy định kèm theo điều kiện nêu trên còn chưa rõ ràng, khó áp dụng trong thực tiễn và có thể hạn chế tính chủ động của chính quyền cơ sở.
Ông đặt vấn đề khi xảy ra thiên tai, giao thông bị chia cắt nhưng thông tin liên lạc vẫn thông suốt, cấp tỉnh có thể chỉ đạo, điều hành từ xa. Trường hợp này có được coi là đã tiếp cận địa bàn hay không?
Nếu không quy định rõ, theo đại biểu, Chủ tịch UBND cấp xã sẽ gặp khó khăn trong việc xác định thời điểm mình có thẩm quyền quyết định trưng mua tài sản.
Mặt khác, trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã là cấp chính quyền trực tiếp quản lý địa bàn, gần dân, sát dân và thường là lực lượng đầu tiên xử lý các tình huống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn.
“Phương châm "4 tại chỗ" đòi hỏi phải có chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện, vật tư tại chỗ và hậu cần tại chỗ. Để thực hiện tốt phương châm này, người đứng đầu chính quyền cơ sở cần được trao đủ thẩm quyền để chủ động huy động các nguồn lực khi cần thiết”, ông Khánh nói.
Đại biểu đoàn Lai Châu đề nghị giao Chủ tịch UBND cấp xã chủ động quyết định trưng mua tài sản thuộc địa bàn quản lý trong trường hợp thực sự cần thiết, nhằm phục vụ trực tiếp công tác phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn và chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình.
Cùng mối quan tâm, đại biểu Quốc hội Đào Chí Nghĩa (Cần Thơ) cho rằng cần tiếp tục làm rõ thẩm quyền và trách nhiệm phối hợp giữa các cấp, nhất là đối với những tài sản có giá trị lớn, liên quan đến nhiều địa bàn hoặc trong các tình huống khẩn cấp đòi hỏi phải có quyết định ngay lập tức.
Theo ông, đối với cấp xã, cần làm rõ cơ chế xử lý trong trường hợp cấp tỉnh hoặc cơ quan Trung ương đã tiếp cận địa bàn nhưng chưa thể kịp thời đưa ra quyết định giải quyết, trong khi yêu cầu cứu nạn, cứu hộ, phòng, chống thiên tai, dịch bệnh không thể trì hoãn.
Ông Nghĩa cho rằng việc xác định thẩm quyền của cấp xã cần gắn với tính cấp bách của tình huống, phạm vi tài sản và địa bàn quản lý; đồng thời phải quy định rõ trách nhiệm báo cáo ngay, phối hợp kiểm tra, giám sát sau khi ban hành quyết định.
“Cần quy định rõ trách nhiệm thông báo, lập hồ sơ khi chủ sở hữu vắng mặt, mất tích, đã chết hoặc chưa xác định được người quản lý, bảo đảm quyền nhận tiền trưng mua của chủ sở hữu hoặc người thừa kế hợp pháp. Việc gửi quyết định của UBND cấp xã không đồng nghĩa là đã hoàn thành nghĩa vụ thông báo cho người có tài sản”, đại biểu Nghĩa góp ý.
Nêu thực tiễn công tác phòng, chống thiên tai, ứng phó sự cố, thảm họa, đại biểu Quốc hội Ngô Nam Cường (Nghệ An) nhấn mạnh đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn dân, trong đó lực lượng quân đội, công an, dân quân tự vệ cùng các lực lượng xung kích, chuyên nhiệm giữ vai trò nòng cốt.
Điều này, theo đại biểu, đòi hỏi phải chủ động chuẩn bị và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tại địa bàn, đồng thời kết hợp với lực lượng chi viện từ bên ngoài.
Tuy nhiên, trong những tình huống xảy ra sạt lở, chia cắt giao thông, mất điện và cô lập thông tin liên lạc, công tác cứu hộ, cứu nạn không thể chờ đến khi giao thông và thông tin liên lạc được khôi phục mới triển khai.
Từ thực tế trên, ông Cường đề nghị chỉnh lý khoản 2 Điều 24 theo hướng trong tình huống thực sự cấp bách, khi đã có quyết định trưng dụng theo quy định của luật, cho phép tổ chức tiếp nhận và sử dụng tài sản mà không phải chờ chủ sở hữu hoặc người quản lý trực tiếp bàn giao.
“Trong tình huống khẩn cấp, để bảo đảm an toàn tính mạng của người dân, thủ tục có thể linh hoạt, nhưng thẩm quyền phải rõ ràng, trách nhiệm phải được xác định cụ thể và quyền về tài sản của người dân, doanh nghiệp phải luôn được bảo vệ trong mọi tình huống”, ông Cường nêu quan điểm.
Phát biểu giải trình sau đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh mục đích xây dựng luật là quy định rõ những điều kiện, bối cảnh, thẩm quyền, quy trình và đặc biệt là quy định rõ các hình thức, mức bồi thường thiệt hại của tổ chức và cá nhân có tài sản được trưng mua, trưng dụng.
Về thẩm quyền của cấp xã, một lần nữa, Bộ trưởng khẳng định cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu và nghiên cứu đầy đủ các ý kiến đóng góp để chỉnh lý dự thảo luật trước khi trình Quốc hội thông qua.
“Chúng tôi sẽ phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm tra để làm sao Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản này phù hợp với điều kiện thực tiễn”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói.
