(Thanh tra) - Qua 6 năm triển khai Nghị quyết 96/2019/QH14, Thanh tra tỉnh Phú Thọ đã phát hiện hàng trăm tỷ đồng sai phạm, chuyển nhiều vụ việc sang cơ quan điều tra, nâng cao tỷ lệ thu hồi tài sản và từng bước siết chặt kỷ cương, phòng ngừa tội phạm ngay từ cơ sở.
Báo cáo tổng kết thực tiễn thi hành Nghị quyết 96/2019/QH14 của Quốc hội về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác thi hành án của Thanh tra tỉnh Phú Thọ cho thấy, giai đoạn 2020–2025, công tác thanh tra đã được triển khai đồng bộ, bám sát các lĩnh vực nhạy cảm như đất đai, đầu tư công, tài chính ngân sách và an sinh xã hội.
Chỉ tính riêng qua thanh tra hành chính, mỗi năm ngành Thanh tra tỉnh đều phát hiện sai phạm hàng chục tỷ đồng sai phạm. Trong đó: Năm 2021 phát hiện sai phạm trên 27,6 tỷ đồng; năm 2021 là thời điểm nổi bật khi phát hiện tới hơn 44,5 tỷ đồng sai phạm kinh tế, cùng nhiều vi phạm nghiêm trọng liên quan đến hơn 146.000 m² đất.
Đến năm 2023, công tác thanh tra không chỉ dừng ở phát hiện mà đã chuyển mạnh sang nâng cao hiệu quả xử lý sau thanh tra, với kiến nghị thu hồi hơn 16,7 tỷ đồng, đã thu về ngân sách Nhà nước hơn 14,1 tỷ đồng, đạt tỷ lệ thu hồi tới 84%. Đây là bước tiến quan trọng, khẳng định tính thực thi của các kết luận thanh tra.
Giai đoạn 2024–2025, thanh tra tập trung vào các dự án đầu tư công, đấu thầu và mua sắm thiết bị, qua đó tiếp tục phát hiện hàng chục tỷ đồng sai phạm mỗi năm (năm 2024 phát hiện hơn 25,1 tỷ đồng, năm 2025 phát hiện hơn 21 tỷ đồng và 10.932 m² đất), đồng thời xử phạt hàng trăm trường hợp vi phạm hành chính.
Đáng chú ý, xu hướng vi phạm đã có sự chuyển dịch rõ nét, từ các lỗi kỹ thuật, sai sót kế toán sang hành vi cố ý làm trái, trục lợi ngân sách, đặc biệt trong lĩnh vực đấu thầu, quản lý đất đai và đầu tư công. Thủ đoạn ngày càng tinh vi, có tổ chức, gây khó khăn cho công tác phát hiện và xử lý.
Một điểm nhấn quan trọng trong thực thi Nghị quyết 96 là việc Thanh tra tỉnh Phú Thọ chủ động phát hiện dấu hiệu tội phạm và chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra, thể hiện rõ quan điểm “không có vùng cấm”.
Nhiều vụ việc điển hình đã được xử lý nghiêm, như sai phạm tại Trạm Y tế xã Phù Ninh (năm 2020) với hành vi lập khống hồ sơ để chiếm đoạt ngân sách; vụ việc tại các xã Xuân Quang, Bắc Sơn (huyện Tam Nông cũ) liên quan đến cán bộ xã lợi dụng chức vụ chiếm đoạt tiền đất; hay sai phạm trong các dự án hỗ trợ tại Chi cục Thủy sản (năm 2024); vụ án tại Trung tâm Đăng kiểm xe cơ giới 1901V và sai phạm tại UBND huyện Phù Ninh (2024).
Đặc biệt, năm 2024, toàn tỉnh đã khởi tố 19 vụ án với 44 bị can liên quan đến tội phạm kinh tế, tham nhũng và chức vụ, cho thấy hiệu quả rõ nét của cơ chế phối hợp giữa thanh tra và công an.
Song song với đó, công tác thu hồi tài sản tham nhũng được xác định là tiêu chí then chốt. Nếu năm 2020 tỷ lệ thu hồi mới đạt 43% thì đến năm 2023 đã đạt mức kỷ lục 84% và tiếp tục duy trì ổn định ở mức cao trong các năm sau.
Kết quả này đến từ việc áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp như phong tỏa tài khoản, kê biên tài sản ngay trong quá trình thanh tra, phối hợp chặt chẽ với cơ quan điều tra và thi hành án.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy không ít khó khăn, nhất là tình trạng đối tượng vi phạm tìm cách tẩu tán tài sản, chuyển nhượng cho người thân hoặc thế chấp trước khi bị xử lý. Đây vẫn là thách thức lớn trong nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản.
Bên cạnh xử lý sai phạm, Thanh tra tỉnh Phú Thọ đặc biệt chú trọng công tác phòng ngừa thông qua thanh tra chuyên ngành, kiểm soát nội bộ và giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Trong giai đoạn 2020–2025, hàng nghìn cuộc thanh tra, kiểm tra chuyên ngành đã được triển khai trên các lĩnh vực như môi trường, xây dựng, y tế, giao thông, an toàn thực phẩm… Qua đó, hàng nghìn quyết định xử phạt vi phạm hành chính được ban hành, góp phần ngăn chặn vi phạm từ sớm.
Công tác phòng, chống tham nhũng trong nội bộ ngành cũng được thực hiện nghiêm túc. Thanh tra tỉnh đã triển khai thanh tra trách nhiệm tại nhiều đơn vị, thực hiện luân chuyển 100% cán bộ ở vị trí nhạy cảm và kiểm soát chặt chẽ việc kê khai tài sản, thu nhập.
Đáng chú ý, trong toàn bộ giai đoạn báo cáo, không có cán bộ thanh tra nào bị xử lý kỷ luật do hành vi tiêu cực, qua đó góp phần củng cố uy tín của ngành.
Cùng với đó, công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo được chú trọng. Năm 2025, toàn tỉnh đã tiếp hơn 5.400 lượt công dân, với tỷ lệ giải quyết đơn thư đạt trên 85%.
Nhiều vụ việc có dấu hiệu tội phạm đã được phát hiện từ chính đơn thư tố cáo của người dân, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai và tài chính ở cấp cơ sở. Điều này cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của người dân trong giám sát quyền lực và phát hiện sai phạm.
Đánh giá chung, Thanh tra tỉnh Phú Thọ đã triển khai hiệu quả Nghị quyết 96, góp phần quan trọng vào việc phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật tại địa phương.
Hoạt động thanh tra đã chuyển từ bị động sang chủ động, từ xử lý vi phạm sang kết hợp chặt chẽ giữa phát hiện, phòng ngừa và răn đe. Cơ chế phối hợp liên ngành ngày càng chặt chẽ, giúp nâng cao hiệu quả điều tra, truy tố và thi hành án.
Từ thực tiễn triển khai, ngành Thanh tra rút ra nhiều bài học quan trọng như: Phải phối hợp liên ngành từ sớm; ưu tiên thu hồi tài sản ngay trong quá trình thanh tra; khai thác hiệu quả nguồn tin từ Nhân dân; đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, bản lĩnh.
Trong thời gian tới, Thanh tra tỉnh kiến nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế pháp lý, đặc biệt là tăng thẩm quyền cho Trưởng đoàn thanh tra trong áp dụng các biện pháp khẩn cấp như phong tỏa tài khoản, nhằm nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản và ngăn chặn sai phạm kịp thời.
Những kết quả đạt được trong 6 năm qua không chỉ góp phần siết chặt kỷ cương hành chính mà còn tạo nền tảng quan trọng để xây dựng bộ máy chính quyền minh bạch, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới./.
