(Thanh tra) - Thanh tra Chính phủ đã ban hành Thông báo số 1067/TB-TTCP, ngày 16/4/2026 về Kết luận thanh tra chuyên đề về công tác quản lý thăm dò, khảo sát, quy hoạch, cấp phép, khai thác, vận chuyển đối với các mỏ vật liệu xây dựng tại tỉnh Phú Thọ. Nhiều vi phạm, hạn chế, thiếu sót đã được chỉ ra, đồng thời Thanh tra Chính phủ kiến nghị Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh Phú Thọ chấn chỉnh, xử lý nghiêm.
Theo Thông báo kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ, tỉnh Phú Thọ là địa bàn có tiềm năng lớn về khoáng sản làm vật liệu xây dựng với hơn 300 điểm mỏ và điểm khoáng sản các loại với trữ lượng lớn… Đây là nguồn lực quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Trong thời kỳ thanh tra, UBND tỉnh Phú Thọ đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, điều hành trong lĩnh vực khoáng sản; tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt và triển khai quy hoạch; thực hiện đấu giá quyền khai thác khoáng sản với 31 điểm mỏ, thu về ngân sách hơn 887,5 tỷ đồng; đồng thời tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm...
Tuy nhiên, Thanh tra Chính phủ xác định trong công tác quản lý, UBND tỉnh Phú Thọ còn để có một số vi phạm, hạn chế, thiếu sót.
Thanh tra Chính phủ chỉ rõ những vi phạm trong công tác lập, thẩm định, phê duyệt, công bố, tổ chức thực hiện quy hoạch, quy hoạch điều chỉnh, khoanh định khu vực khoáng sản.
Trong đó, năm 2019 UBND tỉnh ban hành quyết định điều chỉnh, bổ sung quy hoạch thăm dò, khai thác, sử dụng khoáng sản nhưng không trình HĐND tỉnh thông qua trước khi phê duyệt.
Ngoài ra, có 18 khu vực được bổ sung vào quy hoạch chưa đảm bảo đầy đủ căn cứ theo quy định của Luật Khoáng sản năm 2010. Đáng lưu ý, một số mỏ khoáng sản chưa được cập nhật vào bản đồ phương án thăm dò, khai thác, sử dụng khoáng sản thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Công tác công khai quy hoạch cũng không được thực hiện đầy đủ. UBND tỉnh chưa tổ chức công khai các nội dung điều chỉnh, bổ sung quy hoạch; chưa thực hiện việc công bố tại trụ sở cơ quan lập quy hoạch đối với các khu vực cấm, tạm cấm hoạt động khoáng sản.
Bên cạnh đó, UBND tỉnh thực hiện không đúng quy định trong việc khoanh định khu vực không đấu giá khi chỉ căn cứ vào đề nghị của chủ đầu tư và không có hồ sơ, tài liệu minh chứng khu vực đáp ứng điều kiện. Tại các quyết định phê duyệt khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản đã giao cơ quan chức năng đăng tải thông tin trên trang thông tin điện tử tỉnh Phú Thọ nhưng thực tế không thực hiện.
Trong công tác đấu giá quyền khai thác khoáng sản, UBND tỉnh chậm phê duyệt kế hoạch đấu giá. Đặc biệt, có trường hợp doanh nghiệp trúng đấu giá không thực hiện nghĩa vụ nộp tiền theo quy định nhưng không bị hủy kết quả, vẫn được cấp phép khai thác.
Ngoài ra, còn việc quy định về số tiền và tiến độ nộp tiền trúng đấu giá trong một số trường hợp chưa phù hợp với quy định liên ngành, gây khó khăn cho doanh nghiệp trúng đấu giá.
Thanh tra Chính phủ chỉ rõ, công tác khảo sát, thăm dò và cấp phép khai thác khoáng sản tại Phú Thọ tồn tại nhiều vi phạm đáng chú ý.
Trong đó, UBND tỉnh đã cấp 55 giấy phép thăm dò nhưng không thực hiện công khai thông tin theo quy định trên trang thông tin điện tử, hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và Báo Đấu thầu khi nhận được hồ sơ của tổ chức, cá nhân đầu tiên có nhu cầu thăm dò và khi tổ chức, cá nhân được lựa chọn cấp giấy phép thăm dò ở khu vực không đấu giá.
Ngoài ra, việc lựa chọn tổ chức thăm dò tại một số mỏ cát không đúng quy định khi chủ yếu dựa trên văn bản đề nghị của doanh nghiệp, không thực hiện công khai lựa chọn tổ chức thực hiện thăm dò. Đồng thời, việc chấp thuận cho các đơn vị thăm dò khoáng sản dẫn đến khi không trúng đấu giá, các đơn vị này không hợp tác, gây khó khăn cho đơn vị trúng đấu giá trong việc thỏa thuận để hoàn trả kinh phí thăm dò, làm chậm thời gian cấp phép khai thác của đơn vị trúng đấu giá.
Một vi phạm đáng chú ý khác là việc chia nhỏ 1 điểm mỏ cát (thuộc phường Minh Nông, TP Việt Trì) thành 3 điểm mỏ để cấp phép thăm dò và khai thác.
Trong cấp phép khai thác, nhiều giấy phép không đầy đủ nội dung theo quy định; giấy phép không quy định rõ các nội dung phải thực hiện trước khi khai thác.
Ở khâu quản lý đất đai, Thanh tra phát hiện 16 điểm mỏ chưa được giao đất, cho thuê đất nhưng đã tiến hành khai thác. Thậm chí, có trường hợp cơ quan chức năng bàn giao đất trên thực địa khi chưa ký hợp đồng thuê đất.
Trong hoạt động khai thác thực tế, nhiều doanh nghiệp không tuân thủ thiết kế mỏ được phê duyệt như khai thác sai chiều cao tầng, góc nghiêng; không duy trì mốc giới; không lắp đặt trạm cân để kiểm soát sản lượng khoáng sản đưa ra khỏi mỏ.
Ngoài ra, tình trạng chưa thực hiện hoặc chậm thực hiện thủ tục đóng cửa mỏ, cải tạo phục hồi môi trường còn phổ biến; việc lưu giữ hồ sơ, tài liệu tại một số mỏ chưa đầy đủ, ảnh hưởng đến công tác kiểm tra, giám sát.
Tình trạng vi phạm trong hoạt động vận chuyển khoáng sản còn nhiều, kể cả vi phạm tại khu vực kho hàng, bến bãi, điểm tập kết khoáng sản, thể hiện qua kết quả kiểm tra, xử lý vi phạm của các cơ quan chức năng của tỉnh.
Bên cạnh các sai phạm trong quy hoạch và khai thác, vận chuyển, Thanh tra chỉ ra việc kê khai thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường còn bất cập. Nhiều doanh nghiệp kê khai gộp nhiều mỏ vào một tờ khai, gây khó khăn cho việc xác định sản lượng khai thác thực tế của từng mỏ.
Đáng chú ý, vẫn còn số tiền hơn 45,4 tỷ đồng từ 43 doanh nghiệp khai thác mỏ chưa được thu nộp ngân sách Nhà nước.
Ngoài ra, UBND tỉnh còn chậm ban hành quy định về tỷ lệ quy đổi từ khoáng sản thành phẩm sang khoáng sản nguyên khai để làm căn cứ tính phí bảo vệ môi trường; chậm phê duyệt đề án đóng cửa mỏ đối với một số dự án đã hết hiệu lực giấy phép; chưa kịp thời đôn đốc thực hiện cải tạo, phục hồi môi trường.
Mặc dù công tác thanh tra, kiểm tra đã phát hiện nhiều vi phạm, song việc xử lý một số vụ việc chưa triệt để, chưa xử lý dứt điểm.
Từ những vi phạm, hạn chế nêu trên, Thanh tra Chính phủ xác định trách nhiệm thuộc UBND tỉnh Phú Thọ, lãnh đạo UBND tỉnh phụ trách lĩnh vực qua các thời kỳ, cùng các sở, ngành, địa phương và doanh nghiệp liên quan.
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND tỉnh tổ chức kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan; xem xét xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý. Trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, cần chuyển cơ quan điều tra để xử lý theo quy định.
Đối với UBND tỉnh Phú Thọ, Thanh tra Chính phủ yêu cầu khẩn trương rút kinh nghiệm, chấn chỉnh và khắc phục các vi phạm trong toàn bộ quy trình quản lý khoáng sản từ quy hoạch, cấp phép đến khai thác và vận chuyển…
Đặc biệt, UBND tỉnh phải khẩn trương thu hồi số tiền hơn 45,4 tỷ đồng về ngân sách; xử lý các trường hợp chậm nộp; rà soát việc thực hiện nghĩa vụ tài chính trong đấu giá và cấp phép khai thác.
Đồng thời, cần tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động khoáng sản; xử lý kịp thời, nghiêm minh các vi phạm về đất đai, môi trường, khai thác và vận chuyển; đảm bảo tính răn đe và tuân thủ pháp luật.
Ngày 14/3/2026, Văn phòng Chính phủ có Văn bản số 1238/VPCP-V.I thông báo ý kiến của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ chỉ đạo đối với UBND tỉnh Phú Thọ và Thanh tra Chính phủ về việc thực hiện Kết luận thanh tra. Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ tại văn bản nêu trên, Tổng Thanh tra Chính phủ đề nghị UBND tỉnh Phú Thọ và các đơn vị liên quan theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền thực hiện Kết luận thanh tra, bảo đảm đầy đủ, kịp thời đúng quy định của pháp luật; báo cáo kết quả thực hiện về Thanh tra Chính phủ theo quy định.
