Thanh tra tỉnh Lai Châu công bố kết luận thanh tra, bảo đảm công khai, minh bạch trong hoạt động thanh tra. Ảnh: Bùi Bình

Bắt đầu từ những điểm dễ phát sinh phiền hà

Trong môi trường kinh doanh, điều khiến doanh nghiệp e ngại đôi khi không hẳn là một thủ tục khó, mà là những khoản chi phí không được dự liệu, những lần đi lại không cần thiết hay cách giải quyết công việc thiếu rõ ràng.

Đây cũng là lý do “Chi phí không chính thức” và “Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính” được Thanh tra tỉnh Lai Châu xác định là hai chỉ số cần tập trung cải thiện trong năm 2026.

Thực hiện nhiệm vụ được UBND tỉnh giao về cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI), Thanh tra tỉnh đã xây dựng kế hoạch triển khai, hướng tới không chỉ cải thiện điểm số, thứ hạng mà còn tạo chuyển biến trong thực thi công vụ.

Lai Châu phấn đấu PCI năm 2026 đạt mức trung vị của cả nước về điểm số và thứ hạng. Riêng chỉ số “Chi phí không chính thức” phấn đấu đạt 7,10 điểm và “Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính” đạt 7,05 điểm.

Nhưng phía sau những con số ấy là yêu cầu lớn hơn: làm sao để doanh nghiệp thực sự cảm nhận được sự thay đổi khi làm việc với cơ quan Nhà nước.

Chánh Thanh tra tỉnh Lai Châu Lê Tuấn Anh cho rằng, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh trước hết phải bắt đầu từ những thay đổi trong thực thi công vụ. Mỗi cán bộ, công chức phải nâng cao trách nhiệm, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương; giải quyết công việc đúng quy định, đúng thời hạn, không để phát sinh những khoản chi phí hay phiền hà không đáng có đối với người dân, doanh nghiệp.

Từ yêu cầu đó, Thanh tra tỉnh đặt trọng tâm vào phòng ngừa ngay từ đầu. Đường dây nóng và hộp thư điện tử tiếp nhận phản ánh, khiếu nại, tố cáo về hành vi nhũng nhiễu, gây phiền hà được yêu cầu công khai tại trụ sở, bộ phận một cửa và trên trang thông tin điện tử của cơ quan, đơn vị, địa phương.

Cùng với đó là tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát nội bộ; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những biểu hiện nhũng nhiễu, gây khó khăn trong thực thi công vụ. Những cán bộ, công chức có phẩm chất kém, năng lực yếu hoặc bị phản ánh về hành vi gây phiền hà cũng được đặt trong diện cần xem xét, xử lý phù hợp.

Minh bạch để giảm một vòng thủ tục

Giảm chi phí tuân thủ không chỉ là cắt bớt giấy tờ. Với doanh nghiệp, một quy trình rõ ràng, một thời hạn được công khai hay một khoản phí được niêm yết đầy đủ cũng giúp giảm thời gian và chi phí phát sinh.

Theo kế hoạch, Thanh tra tỉnh Lai Châu sẽ tăng cường công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan Nhà nước; công khai kế hoạch thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp, kết luận thanh tra, kết quả giải quyết khiếu nại, tố cáo cùng các quy định, quy trình và thời hạn giải quyết công việc.

Các khoản phí, lệ phí và thủ tục liên quan đến đầu tư, kinh doanh, đất đai cũng được định hướng công khai để người dân, doanh nghiệp dễ tiếp cận, thực hiện và giám sát.

Theo Chánh Thanh tra tỉnh Lê Tuấn Anh, công khai, minh bạch phải trở thành yêu cầu thường xuyên trong hoạt động công vụ. Khi quy trình, thời hạn, phí và lệ phí được công khai, người dân, doanh nghiệp không chỉ dễ thực hiện mà còn có cơ sở để giám sát, qua đó góp phần phòng ngừa nhũng nhiễu, tiêu cực ngay từ cơ sở.

Thanh tra tỉnh cũng đặt yêu cầu thường xuyên rà soát, kiến nghị cắt giảm những thủ tục không cần thiết; đơn giản hóa hồ sơ, giấy tờ, rút ngắn thời gian giải quyết và nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến.

Với hoạt động thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp, kế hoạch nhấn mạnh phối hợp giữa các địa phương, cơ quan ngành dọc và cơ quan quản lý Nhà nước theo ngành, lĩnh vực nhằm hạn chế chồng chéo, trùng lặp, nhất là giữa thanh tra và kiểm tra chuyên ngành.

Một hoạt động thanh tra, kiểm tra đúng quy định không chỉ cần đúng về nội dung mà còn phải tránh gây ảnh hưởng không cần thiết đến hoạt động bình thường của doanh nghiệp.

Cùng với đó, công chức thanh tra phải thực hiện nghiêm quy tắc ứng xử, đạo đức nghề nghiệp; hoạt động của các đoàn thanh tra được tăng cường giám sát theo quy định của Thanh tra Chính phủ.

Nhìn từ những giải pháp cụ thể, câu chuyện cải thiện PCI ở Lai Châu đang được đặt vào những việc khá gần với hoạt động thường ngày của doanh nghiệp: một thủ tục được giải quyết đúng hạn, một khoản phí được công khai, một phản ánh được tiếp nhận, hay một cuộc thanh tra không bị chồng chéo.

“Điều quan trọng không phải chỉ là cải thiện một con số trên bảng xếp hạng, mà là tạo ra sự thay đổi thực chất trong cảm nhận của người dân và doanh nghiệp khi làm việc với cơ quan Nhà nước”, Chánh Thanh tra tỉnh Lê Tuấn Anh nhấn mạnh. Theo đó, Thanh tra tỉnh sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đơn vị rà soát, giảm những thủ tục không cần thiết, hạn chế chồng chéo trong thanh tra, kiểm tra và nâng cao chất lượng phục vụ.

PCI vì thế không chỉ là câu chuyện của điểm số. Đằng sau mỗi điểm số là mức độ thuận lợi mà doanh nghiệp cảm nhận được khi tiếp cận chính quyền, thực hiện thủ tục và giải quyết công việc.

Với Lai Châu, việc tập trung vào hai chỉ số “Chi phí không chính thức” và “Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính” cũng là dịp để nhìn thẳng vào những khâu có nguy cơ phát sinh phiền hà, từ đó từng bước gỡ bỏ. Khi công vụ kỷ luật hơn, thông tin minh bạch hơn và thủ tục được đơn giản hóa hơn, môi trường kinh doanh cũng sẽ có thêm nền tảng để trở nên thuận lợi và đáng tin cậy.