Công nghệ đang được Thanh tra tỉnh Lào Cai ứng dụng trong quản lý thời gian làm việc và xử lý nhiệm vụ chuyên môn. Ảnh: Bùi Bình

Khi giờ chấm công chưa kể hết câu chuyện

Sáng sớm, một công chức đã xuống cơ sở làm việc. Đến khi máy chấm công ghi nhận, thời gian hiển thị lại muộn hơn giờ quy định. Nhìn riêng con số ấy, người khác có thể nghĩ anh đến làm muộn. Nhưng thực tế, anh đã bắt đầu công việc từ trước.

Đây không phải tình huống giả định. Trong phụ lục báo cáo tháng 9 của Thanh tra tỉnh Lào Cai, một trường hợp đi cơ sở từ 5 giờ 30 phút sáng, trong khi máy ghi nhận lúc 8 giờ 00 phút 43 giây. Một trường hợp khác phải cài đặt lại FaceID vì thiết bị gặp lỗi.

Từ ngày 7/9/2026, Thanh tra tỉnh Lào Cai triển khai chấm công bằng nhận diện khuôn mặt và vân tay đối với toàn thể công chức, người lao động. Thay vì chủ yếu theo dõi thủ công, cơ quan có dữ liệu điện tử để biết thời điểm từng người thực hiện chấm công khi đến và rời trụ sở.

Theo Báo cáo số 349 ngày 2/10/2026, trong tháng đầu sử dụng, máy ghi nhận 21 công chức có tổng cộng 28 lượt chấm công sau giờ quy định. Trong số này, 6 người có từ hai lượt trở lên, cộng lại là 13 lượt.

Điều đáng nói là sau khi kiểm tra lịch công tác, giấy mời, quyết định phân công và thông tin từ các phòng, cả 28 lượt đều có lý do hoặc giấy tờ, thông tin xác nhận phù hợp. Không trường hợp nào trong số đó bị xác định là đi muộn không có lý do.

Có người đi thanh tra, giám sát tại địa phương; người dự họp hoặc học tập; người có lý do sức khỏe. Một số lượt chấm công bị ảnh hưởng bởi trục trặc kỹ thuật. Nếu chỉ nhìn vào giờ ghi trên máy, rất dễ bỏ sót phần công việc diễn ra ngoài trụ sở.

Vì vậy, việc rà soát không nhằm bỏ qua kỷ luật giờ giấc. Ngược lại, nó giúp phân biệt người chưa chấp hành quy định với người đang thực hiện nhiệm vụ được giao. Đó cũng là điều mà những con số trên màn hình không tự giải thích được.

Để máy hỗ trợ, không thay người quản lý

Thanh tra tỉnh Lào Cai tiếp tục sử dụng hệ thống FaceID và vân tay. Người làm việc tại trụ sở vẫn phải tự chấm công khi đến và rời cơ quan; không được nhờ người khác chấm hộ. Nhưng người được cử đi công tác, tham gia đoàn thanh tra, xác minh hoặc dự họp bên ngoài không phải quay về trụ sở chỉ để chấm công.

Thay vào đó, cơ quan kiểm tra lịch làm việc, quyết định, giấy mời hoặc xác nhận của trưởng phòng. Nếu công chức đã có giấy tờ thể hiện nhiệm vụ, họ không phải viết thêm bản giải trình chỉ để lặp lại những điều đã rõ.

Cuối mỗi tháng, Văn phòng xuất dữ liệu từ máy, tìm những trường hợp thiếu lượt, chấm công sau giờ hoặc rời cơ quan trước giờ quy định. Sau đó, bộ phận này trao đổi với các phòng để kiểm tra. Chỉ trường hợp thực sự vi phạm hoặc chưa có đủ thông tin xác nhận mới được báo cáo lãnh đạo xem xét.

Theo Chánh Thanh tra tỉnh Lào Cai Nguyễn Trung Triều, máy chấm công là công cụ giúp quản lý thời gian, không phải cơ sở duy nhất để đánh giá công chức. Việc xem xét còn phải dựa vào nhiệm vụ được giao và kết quả làm việc thực tế.

Cơ quan cũng lưu ý chuyện bảo vệ dữ liệu khuôn mặt, vân tay. Thông tin cần được quản lý chặt chẽ, giới hạn người được truy cập và không dùng sai mục đích. Những lỗi thiết bị phải được ghi nhận, xử lý để tránh ảnh hưởng đến người sử dụng.

Điểm mới không phải là nới lỏng yêu cầu đúng giờ. Công chức vẫn phải chấp hành quy định, còn trưởng phòng phải nắm ai đi đâu, làm việc gì. Nhờ vậy, việc kiểm tra có số liệu lẫn người chịu trách nhiệm xác nhận.

Sau gần một tháng áp dụng, hệ thống bước đầu giúp việc theo dõi giờ làm việc thuận tiện hơn. Nhưng bài học đáng chú ý không nằm ở chiếc máy. Đó là cách sử dụng thông tin do máy cung cấp: kiểm tra kỹ trước khi nhận xét một người, nhất là khi công việc của họ thường xuyên ở ngoài cơ quan.

Một lượt chấm công sau giờ có thể đặt ra câu hỏi. Muốn trả lời đúng, vẫn cần biết người ấy đã làm gì trong khoảng thời gian đó.