Cục Thi hành án (Bộ Quốc phòng) là cơ quan được giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng dự thảo Thông tư quy định chế độ báo cáo, công tác kiểm tra và sử dụng biểu mẫu nghiệp vụ về thi hành án dân sự trong quân đội. Đồ họa: Dương Nguyễn

Đáp ứng yêu cầu hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về công tác kiểm tra

Theo Cục Thi hành án Bộ Quốc phòng, ngành Thi hành án Quân đội đã xây dựng và bước đầu triển khai vận hành Hệ thống quản lý cơ sở dữ liệu thi hành án dân sự trong quân đội. Thực tế này đòi hỏi cơ quan quản lý phải bổ sung các quy định pháp lý rõ ràng về việc sử dụng dữ liệu và hồ sơ điện tử để phục vụ trực tiếp cho công tác kiểm tra.

Trước đó, các quy định tại Thông tư số 118/2024/TT-BQP chủ yếu dựa trên phương thức quản lý hồ sơ và tài liệu bằng giấy, chưa phù hợp với môi trường điện tử nên chưa làm rõ được trách nhiệm, thẩm quyền, trình tự thực hiện cũng như giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử.

Việc điều chỉnh phương thức quản lý tài liệu theo hướng phù hợp với môi trường điện tử sẽ bảo đảm tính thống nhất và khả thi cho công tác kiểm tra khi hệ thống cơ sở dữ liệu chính thức đi vào hoạt động.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo Thông tư là việc sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến công tác kiểm tra thi hành án dân sự. Theo đó, dự thảo tập trung hoàn thiện các quy định về trình tự, thủ tục kiểm tra, đồng thời bổ sung nội dung ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động kiểm tra.

Quy định rõ hình thức, thẩm quyền và phương pháp kiểm tra

Theo dự thảo Thông tư, công tác kiểm tra thi hành án dân sự phải được thực hiện dựa trên nguyên tắc công khai, minh bạch, dân chủ và đặc biệt không làm ảnh hưởng tới hoạt động bình thường của đơn vị được kiểm tra. Khi kết thúc quá trình kiểm tra, cơ quan có thẩm quyền phải ban hành kết luận về những nội dung đã tiến hành kiểm tra.

Xét về hình thức, hoạt động kiểm tra nghiệp vụ thi hành án dân sự được phân chia thành ba loại bao gồm kiểm tra định kỳ hằng năm, kiểm tra đột xuất và kiểm tra chuyên đề. Việc xây dựng kế hoạch kiểm tra được căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, kế hoạch công tác, chỉ tiêu thực hiện nhiệm vụ được giao hằng năm, kết quả công tác của đơn vị, cá nhân hoặc dựa trên sự chỉ đạo trực tiếp của cơ quan, người có thẩm quyền.

Đồ họa: Dương Nguyễn

Dự thảo quy định phân cấp rõ ràng về thẩm quyền và thời hạn ban hành kế hoạch kiểm tra. Cụ thể, Cục trưởng Cục Thi hành án có trách nhiệm ban hành kế hoạch kiểm tra đối với Phòng Thi hành án cấp quân khu trước ngày 15/1 hằng năm.

Ở cấp thấp hơn, Trưởng phòng Thi hành án cấp quân khu sẽ ban hành kế hoạch kiểm tra cho đơn vị mình trước ngày 31/1 hằng năm. Riêng đối với các kế hoạch kiểm tra đột xuất hoặc kiểm tra chuyên đề, thời hạn và thẩm quyền ban hành sẽ thực hiện theo yêu cầu thực tế của cơ quan, người có thẩm quyền.

Về phương pháp tiến hành, hoạt động kiểm tra có thể được triển khai linh hoạt qua hình thức trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp cả trực tiếp và trực tuyến. Việc kiểm tra được thực hiện thông qua việc rà soát sổ sách, hồ sơ thi hành án, tài liệu, dữ liệu trên môi trường số và yêu cầu đơn vị, cá nhân giải trình các vấn đề liên quan. Ngoài ra, trong trường hợp không tổ chức đoàn kiểm tra trực tiếp, người có thẩm quyền hoàn toàn có thể yêu cầu đơn vị tự kiểm tra và nộp báo cáo kết quả.

Bảo đảm trách nhiệm thực hiện và chấp hành kết luận kiểm tra

Quy trình kiểm tra được quy định chi tiết từ khâu ban hành quyết định, lập kế hoạch cho đến bước chuẩn bị và tiến hành. Theo dự thảo, kế hoạch kiểm tra phải được gửi cho đơn vị, cá nhân được kiểm tra chậm nhất là 10 ngày làm việc trước khi chính thức tiến hành, ngoại trừ trường hợp kiểm tra đột xuất thì văn bản phải được gửi ngay.

Về phía đơn vị được kiểm tra, có trách nhiệm xây dựng báo cáo văn bản theo nội dung yêu cầu và gửi cho Đoàn kiểm tra chậm nhất 5 ngày làm việc trước ngày tiến hành kiểm tra. Khi kết thúc việc kiểm tra, cơ quan hoặc người có thẩm quyền phải ban hành kết luận trong thời hạn 15 ngày, trong đó đánh giá rõ các ưu điểm, khuyết điểm, nguyên nhân và đưa ra yêu cầu khắc phục, kiến nghị xử lý.

Kể từ ngày nhận được văn bản kết luận, đơn vị và cá nhân được kiểm tra có 15 ngày để tổ chức rút kinh nghiệm, lập kế hoạch triển khai thực hiện các yêu cầu trong kết luận và báo cáo kết quả cho cơ quan đã ban hành kết luận kiểm tra. Hồ sơ của mỗi đợt kiểm tra sẽ được lập và lưu trữ đầy đủ bao gồm quyết định, kế hoạch, kết luận kiểm tra, báo cáo chấp hành cùng các tài liệu liên quan khác.

Với việc quy định cụ thể về nguyên tắc, hình thức, thẩm quyền, trình tự và trách nhiệm trong công tác kiểm tra, dự thảo Thông tư hướng tới bảo đảm sự thống nhất trong tổ chức thực hiện giữa các cơ quan thi hành án dân sự trong quân đội, đáp ứng yêu cầu quản lý, chỉ đạo và điều hành trong giai đoạn mới.