Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc được hoàn thiện theo hướng tăng cường công tác kiểm tra, hậu kiểm trong quản lý Nhà nước về kiến trúc. Đồ họa: Trang Nguyệt

Tăng cường công tác kiểm tra và hậu kiểm trong quản lý kiến trúc

Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc đang được Bộ Xây dựng hoàn thiện để trình cấp có thẩm quyền xem xét, thông qua. Một trong những nội dung quan trọng của lần sửa đổi này là việc củng cố các quy định về công tác kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm nhằm nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước.

Theo định hướng phân quyền và phân cấp trong dự thảo, cơ quan Trung ương sẽ tập trung vào quản lý vĩ mô, xây dựng thể chế, chiến lược, quy hoạch, đồng thời giữ vai trò kiến tạo và tăng cường kiểm tra, giám sát, trong khi các địa phương triển khai trực tiếp các nhiệm vụ với phương châm địa phương quyết định và chịu trách nhiệm.

Dự thảo Luật chuyển phương thức từ quản lý tiền kiểm bằng thủ tục hành chính sang quản lý dựa trên tiêu chuẩn năng lực chuyên môn, đăng ký, công khai thông tin và thực hiện công tác hậu kiểm.

Cụ thể, tại dự thảo, quy định tiêu chuẩn năng lực chuyên môn hành nghề kiến trúc được phân thành các mức độ phù hợp với phạm vi và trách nhiệm hành nghề, đây chính là căn cứ để cơ quan Nhà nước quản lý, kiểm tra, đánh giá hoạt động hành nghề kiến trúc.

Đồng thời, dự thảo quy định hệ thống cơ sở dữ liệu hành nghề kiến trúc được thu thập và cập nhật liên tục trên Hệ thống thông tin, Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng.

Công tác theo dõi, hậu kiểm việc hành nghề được quy định chi tiết tại dự thảo Luật. Theo đó, cá nhân hành nghề phải tự cập nhật thông tin về tiêu chuẩn năng lực chuyên môn định kỳ 2 năm trên hệ thống và phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính chính xác của các thông tin, tài liệu chứng minh do mình cung cấp.

Theo nội dung dự thảo sửa đổi, bổ sung tại khoản 4, Điều 30 của Luật, cơ quan chuyên môn về kiến trúc thuộc UBND cấp tỉnh có thẩm quyền thực hiện rà soát hàng năm thông tin hành nghề kiến trúc để quản lý, theo dõi và quyết định việc thu hồi hoặc cấp lại chứng chỉ hành nghề kiến trúc.

Kết quả rà soát thông tin hành nghề và tình hình xử lý liên quan đến tiêu chuẩn năng lực phải được cơ quan có thẩm quyền ở cấp tỉnh báo cáo định kỳ hằng năm về Bộ Xây dựng theo quy định. Việc minh bạch hóa và công khai thông tin hành nghề trên hệ thống có ý nghĩa rất quan trọng trong việc phòng ngừa tình trạng hành nghề không đúng quy định, đồng thời hỗ trợ trực tiếp cho công tác hậu kiểm, kiểm tra của cơ quan quản lý Nhà nước.

Đồ họa: Trang Nguyệt

Ý kiến của Thanh tra Chính phủ đối với các điều khoản của dự thảo

Tham gia góp ý hoàn thiện dự thảo Luật, Thanh tra Chính phủ đã đề xuất nhiều nội dung quan trọng nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả công tác quản lý Nhà nước trên thực tiễn.

Về các hành vi bị nghiêm cấm, Thanh tra Chính phủ đề nghị bổ sung hành vi "nhũng nhiễu vì vụ lợi" vào khoản 9, Điều 9 của Luật Kiến trúc hiện hành để bảo đảm sự đồng bộ với quy định của Luật Phòng, chống tham nhũng. Đồng thời, tại khoản 7, Điều 9, cụm từ "quy chuẩn kỹ thuật quốc gia" cũng được kiến nghị thay thế bằng "quy định" nhằm thống nhất với khoản 15, Điều 1 của dự thảo.

Đối với quy định về các đối tượng phải thực hiện thi tuyển phương án kiến trúc, Thanh tra Chính phủ đề xuất bỏ cụm từ "công trình xây dựng khẩn cấp" tại điểm a, khoản 7, Điều 1 của dự thảo. Cơ quan này lý giải rằng các công trình khẩn cấp cần được triển khai ngay lập tức để khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa hoặc dịch bệnh, do đó việc tổ chức thi tuyển sẽ kéo dài thời gian thực hiện, hoàn toàn không đáp ứng được yêu cầu cấp bách về mặt tiến độ.

Liên quan đến yêu cầu đối với thiết kế kiến trúc được quy định tại điểm b, khoản 1, Điều 11, cơ quan này đề nghị bổ sung thêm tiêu chí "đảm bảo tiết kiệm năng lượng, an toàn phòng cháy, chữa cháy" để phù hợp với Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả và Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Trong việc quy định chi tiết hồ sơ thiết kế kiến trúc tại khoản 5, Điều 12, Thanh tra Chính phủ kiến nghị giao thẩm quyền cho Chính phủ thay vì Bộ trưởng Bộ Xây dựng nhằm bảo đảm nguyên tắc Chính phủ thống nhất quản lý Nhà nước và thực hiện phân công cho các bộ, ngành.

Cuối cùng, về vấn đề phân cấp trách nhiệm tại điểm b, khoản 2, Điều 38, cơ quan thanh tra đề nghị sửa đổi theo hướng UBND cấp xã chỉ có trách nhiệm tạo điều kiện, cử cán bộ, công chức tham gia các lớp đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn về kiến trúc. Việc không giao chính quyền cấp xã trực tiếp tổ chức các lớp đào tạo này nhằm tránh chồng chéo chức năng, nhiệm vụ với UBND cấp tỉnh, đồng thời phù hợp với điều kiện thực tế về quy mô cán bộ và năng lực chuyên môn.