Nhiều bất cập lớn, cần thiết phải sửa đổi, bổ sung

Sau gần 13 năm thi hành, Luật Xử lý vi phạm hành chính đã được nhận diện rõ các hạn chế, những bất cập lớn, cần thiết phải sửa đổi, bổ sung để đảm bảo hiệu quả thực thi pháp luật.

Trong đó, cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định về mức tiền phạt tối đa trong các lĩnh vực, mức tiền phạt tối đa của khung tiền phạt đối với hành vi vi phạm.

Đặc biệt, trình tự, thủ tục áp dụng một số biện pháp xử lý hành chính hiện nay chưa thật sự phát huy hiệu quả trên thực tế, còn mang tính hình thức, không kịp thời áp dụng một số biện pháp xử lý hành chính đối với người vi phạm.

Đồ họa: Nguyệt Trang

Từ thực tiễn trên, dự án Luật được xây dựng nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý toàn diện, hiện đại, phù hợp với yêu cầu cải cách tổ chức bộ máy Nhà nước, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số trong quy trình xử lý vi phạm pháp luật và quản lý Nhà nước.

Đồng thời, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác xử lý vi phạm hành chính; tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho việc triển khai đồng bộ quy trình xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử, khắc phục triệt để những vướng mắc, bất cập hiện nay.

Việc xây dựng dự án luật cũng nhằm tăng cường, hoàn thiện cơ chế phân công, phân cấp trong xử phạt vi phạm hành chính, nâng cao tính minh bạch, công bằng trong áp dụng pháp luật, phù hợp với thông lệ quốc tế và đáp ứng yêu cầu hội nhập.

Thanh tra Chính phủ góp ý nhiều nội dung quan trọng về thanh tra

Dự thảo Luật nhận được nhiều ý kiến góp ý của các cơ quan liên quan. Trong đó, thanh tra, kiểm tra, khiếu nại, tố cáo là một trong những nội dung được quan tâm, đóng góp.

Thanh tra Chính phủ đề nghị bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính cho Thủ trưởng đơn vị thuộc Thanh tra Chính phủ thực hiện nhiệm vụ thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Đồng thời, đề nghị bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính cho Chánh Thanh tra tỉnh, thành phố.

Đồ họa: Nguyệt Trang

Thanh tra Chính phủ cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo hoàn thiện Điều 111, 112, 113 dự thảo Luật theo hướng bổ sung thẩm quyền cho người ra quyết định thanh tra, Trưởng đoàn thanh tra quyết định khám người, khám phương tiện vận tải, đồ vật theo thủ tục hành chính và khám nơi cất giấu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính.

Bên cạnh đó, cho phép thanh tra viên đang thi hành công vụ được thực hiện khám người, khám phương tiện vận tải, đồ vật theo thủ tục hành chính trong trường hợp khẩn cấp để ngăn chặn việc tẩu tán, tiêu hủy tang vật, phương tiện vi phạm và phải báo cáo ngay người ra quyết định thanh tra, Trưởng đoàn thanh tra sau khi thực hiện.

Cùng với đó, bổ sung thành phần “cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân là đối tượng thanh tra” trong quy định về khám nơi cất giấu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính để phù hợp với đặc thù hoạt động thanh tra.

Gỡ điểm nghẽn về thẩm quyền xử phạt trong hoạt động thanh tra

Cũng góp ý về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) TP Hà Nội đề nghị quy định rõ hơn vị trí, vai trò của cơ quan thanh tra trong hệ thống xử lý vi phạm hành chính, bảo đảm thống nhất với Luật Thanh tra năm 2025: Cơ quan thanh tra có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính hoặc kiến nghị người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Mặt khác, đề nghị giao Chính phủ quy định cụ thể các chức danh có thẩm quyền xử phạt trong hệ thống thanh tra theo mô hình tổ chức thanh tra hiện hành; xác định rõ thẩm quyền của Chánh Thanh tra, Phó Chánh Thanh tra cấp tỉnh được giao quyền Trưởng đoàn thanh tra, thành viên Đoàn thanh tra, thanh tra viên trong từng trường hợp cụ thể.

Đặc biệt, cần làm rõ mối quan hệ giữa “người có thẩm quyền lập biên bản”, “người có thẩm quyền xử phạt”, “người có thẩm quyền kiến nghị xử phạt trong hoạt động thanh tra” để tránh tình trạng phát hiện vi phạm nhưng lúng túng trong lập biên bản, chuyển hồ sơ hoặc ban hành quyết định xử phạt.

Đồ họa: Nguyệt Trang

Đoàn ĐBQH TP Hà Nội cũng đề nghị bổ sung quy định về xử lý vi phạm hành chính khi phát hiện qua hoạt động thanh tra, kiểm tra. Theo đó, kết luận thanh tra, biên bản làm việc, tài liệu, chứng cứ thu thập trong hoạt động thanh tra là căn cứ để người có thẩm quyền xem xét xử phạt vi phạm hành chính nếu đáp ứng điều kiện theo quy định của pháp luật.

Về xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử (Điều 19), Đoàn ĐBQH TP Hà Nội đề nghị bổ sung nguyên tắc phân quyền truy cập, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu, do dữ liệu xử lý vi phạm hành chính có thể chứa thông tin cá nhân, thông tin doanh nghiệp, tài liệu thanh tra, tài liệu kiểm tra, thông tin khiếu nại, tố cáo, thông tin thuộc danh mục bí mật nhà nước hoặc thông tin hạn chế tiếp cận.       

Theo Bộ Tài chính, dự thảo Luật quy định một số chức danh được trao thẩm quyền xử phạt (Thanh tra viên, Trưởng đoàn thanh tra, Trưởng đoàn kiểm tra, Trưởng đoàn kiểm toán…) nhưng không có con dấu riêng để ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Do vậy, cơ quan này đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo xem xét bổ sung một khoản về nguyên tắc chung tại Điều 39 hoặc giao quyền cho Chính phủ quy định chi tiết về cơ chế quản lý, sử dụng con dấu hoặc đóng dấu xác nhận của cơ quan quản lý trực tiếp đối với quyết định xử phạt vi phạm hành chính do người có thẩm quyền xử phạt không có con dấu riêng ban hành.

Tại Điều 52 về chuyển hồ sơ vụ vi phạm để xử phạt hành chính, Bộ Xây dựng đề nghị nghiên cứu bổ sung việc chuyển vụ vi phạm hành chính do hết thời hạn thanh tra, kiểm tra của đoàn thanh tra, kiểm tra (các điều kiện để chuyển, hồ sơ chuyển); quy định về việc sử dụng con dấu khi đoàn thanh tra, kiểm tra thực hiện xử lý vi phạm hành chính.

Liên quan đến chức danh “Thủ trưởng cơ quan Thanh tra được thành lập theo điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên” tại điểm e khoản 1 Điều 39, Cục Hàng không Việt Nam, Bộ Xây dựng đề nghị sửa thành “Chánh Thanh tra của cơ quan Thanh tra được thành lập theo điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên” cho thống nhất với tên gọi trong các văn bản quy phạm pháp luật.

Các ý kiến góp ý của các cơ quan liên quan đến hoạt động thanh tra đều được cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu hoặc giải trình cụ thể. Qua đó, góp phần hoàn thiện dự thảo Luật theo hướng thống nhất, đồng bộ với Luật Thanh tra năm 2025; bảo đảm các quy định khi có hiệu lực thi hành có tính khả thi, nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm hành chính.