Tuy nhiên, ngày 25/3/2011, TAND Tối cao ra Quyết định giám đốc thẩm số 242/2011/DS-GĐT hủy cả hai bản án, đồng thời giao hồ sơ về TAND huyện Hưng Hà xét xử sơ thẩm lại theo quy định của pháp luật.

Về lý do hủy án và trả lại hồ sơ, TAND Tối cao cho rằng bản di chúc của cụ Cao Thị Tuyết (mẹ của các bà: Thanh, Toán, Huyến) chia thừa kế lập ngày 10/10/2001 không hợp pháp, trái với quy định  tại các Điều 659 và 661 Bộ luật Dân sự 1995.

Trước đó, sau khi Bản án dân sự phúc thẩm số 10/2010/DSPT có hiệu lực, ngày 5/11/2010, UBND huyện Hưng Hà đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng (GCNQSD) 108m² đất cho 3 bà là nguyên đơn trong vụ kiện này. Tuy nhiên, sau khi có Quyết định giám đốc thẩm số 242/2011/DS-GĐT của TAND Tối cao, các nguyên đơn tự nguyện rút đơn khởi kiện và Tòa sơ thẩm đình chỉ giải quyết vụ án “tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất”. Ngày 17/8/2011, UBND huyện Hưng Hà ra Quyết định số 6550/QĐ-UB thu hồi GCNQSD đất đã cấp cho 3 bà Thanh, Toán, Huyến.

Tiếp đó, ngày 21/6/2012, bà Đỗ Thị Bích có đơn đề nghị cấp GCNQSD đất (đơn đã được UBND xã Tiến Đức xác nhận) nhưng đến nay bà Bích vẫn chưa được cấp “sổ đỏ” do những người có trách nhiệm ở huyện vẫn cho rằng đây là “đất tranh chấp”.

Mong Tòa soạn cho biết ý kiến về việc này.

Ý kiến của chúng tôi

1. TAND Tối cao không công nhận di chúc ngày 10/10/2001 là hợp pháp. Do di chúc không hợp pháp nên không có cơ sở để cho rằng 3 bà Thanh, Toán, Huyến là đối tượng được thừa kế theo di chúc. Như vậy, việc đưa ra cái cớ “có tranh chấp” để  không cấp GCNQSD đất cho bà  Bích là không đúng. Vì chỉ trong trường hợp được pháp luật công nhận là những người thừa kế hợp pháp theo di chúc, thì các bà Thanh, Toán, Huyến mới có đủ tư cách pháp lý để trở thành một bên chủ thể “tranh chấp quyền sử dụng đất" khi cần cơ quan có thẩm quyền can thiệp.

Bên cạnh đó, các nguyên đơn tự nguyện rút đơn khởi kiện và Tòa sơ thẩm đình chỉ giải quyết vụ án “tranh chấp thừa kế quyền sử dụng đất” là những bằng chứng rõ ràng cho thấy việc chính quyền “né” cấp “sổ đỏ” cho bà Bích với cái cớ “tranh chấp” là không  đúng.

2. UBND huyện Hưng Hà quyết định thu hồi GCNQSD đất đã cấp trái pháp luật cho 3 bà Thanh, Toán, Huyến là việc làm cần thiết nhưng chưa đủ. Do bản di chúc không hợp pháp nên 3 bà Thanh, Toán, Huyến không phải là đối tượng được giao đất thừa kế theo di chúc. Đối với trường hợp này, UBND huyện còn phải ra quyết định thu hồi đất theo quy định tại Khoản 5 Điều 38 Luật Đất đai 2003 (thu hồi “Đất được giao không đúng đối tượng”) hoặc mục c Khoản 1 Điều 64 Luật Đất đai 2013 (thu hồi “Đất được giao, cho thuê không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền”) trước khi cấp GCNQSD đất cho bà Đỗ Thị Bích.

3. Cơ quan Nhà nước né tránh, đùn đẩy, chậm giải quyết vụ việc này là trái với quy định tại Điều 6 Nghị định số 63/2010/NĐ-CP của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính, nghiêm cấm “Từ chối thực hiện, kéo dài thời gian thực hiện hoặc tự ý yêu cầu bổ sung thêm hồ sơ, giấy tờ ngoài quy định mà không nêu rõ lý do bằng văn bản”. Theo luật, cấp hoặc thu hồi GCNQSD đất và trả  lời người dân “bằng văn bản” đều thuộc thẩm quyền của UBND huyện.

Luật gia, Nhà báo Nguyễn Chấn