Hoàng Thị Hồng cùng các bạn học nhóm, chủ động khai thác internet để mở rộng kiến thức môn Địa lí. Ảnh: Bình Yên

Từ những mùa ruộng quê nhà

Hành trình học tập của Hoàng Thị Hồng bắt đầu từ một gia đình làm nông và những năm tháng em lớn lên cùng công việc đồng áng của cha mẹ. Sinh năm 2008, là người dân tộc Tày, Hồng từng là học sinh Trường PTDTNT THCS & THPT Bảo Yên, tỉnh Lào Cai. Ba năm liên tiếp, em giành Giải Nhất kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh môn Địa lí. Năm nay, cô học trò vùng cao ấy đã trở thành tân sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội, bắt đầu một chặng đường học tập mới.

Phía sau những thành tích ấy là một gia đình làm nông và những năm tháng Hồng lớn lên cùng công việc đồng áng của cha mẹ. Bố em, ông Hoàng Văn Diễn, nhớ rằng mỗi lần con về nhà, Hồng không bao giờ chỉ ngồi vào bàn học.

“Mỗi lần nghỉ lễ hay dịp cuối tuần về nhà, việc đầu tiên của Hồng là chạy ngay ra đồng hoặc phụ giúp bố mẹ làm việc nhà, từ dọn dẹp, nấu ăn đến chăm sóc cây trồng. Dù ở nhà không có thầy cô hay bạn bè nhắc nhở như ở trường nội trú, con vẫn giữ nguyên nếp sống kỷ luật, đúng giờ là ngồi vào bàn học, tự giác mở sách vở ôn tập. Thấy con vừa chăm ngoan, lễ phép lại luôn có ý thức tự học cao, vợ chồng tôi vô cùng yên tâm và tự hào”, ông Diễn chia sẻ.

Những năm học tại trường nội trú cũng giúp Hồng hình thành sự tự lập. Xa gia đình, em phải tự sắp xếp thời gian học tập, sinh hoạt và chịu trách nhiệm với công việc của mình. Dần dần, sự tự giác trở thành một thói quen.

Với Hồng, học Địa lí không phải là ghi nhớ thật nhiều số liệu hay thuộc lòng những trang sách. Em thường bắt đầu bằng một câu hỏi rất đơn giản: “Vì sao?”

Vì sao một vùng phát triển ngành kinh tế này nhưng vùng khác lại có thế mạnh khác? Vì sao cơ cấu kinh tế thay đổi? Vì sao dân cư tập trung ở nơi này mà thưa thớt ở nơi khác?

Từ những câu hỏi đó, Hồng tìm cách lý giải bằng kiến thức trong sách, đối chiếu với Atlat và những thông tin từ thực tế. Với em, Atlat không chỉ là một cuốn sách phải mang theo trong phòng thi mà giống như một “từ điển sống”, giúp kiến thức trên trang giấy gắn với từng vùng đất, con người và sự thay đổi của đời sống.

Cách học ấy giúp Hồng không bị phụ thuộc vào việc học thuộc. Quan trọng hơn, em dần hình thành khả năng tự tìm câu trả lời khi đứng trước một vấn đề mới.

Trường PTDTNT THCS&THPT Bảo Yên – “mái nhà chung” khang trang, sạch đẹp của học sinh dân tộc thiểu số trên địa bàn. Ảnh: Bình Yên

Một buổi chiều mùa đông và lời động viên không quên

Trong hành trình ấy, cô giáo Đỗ Thị Hải Duyên là người có vai trò quan trọng trong việc phát hiện và bồi dưỡng năng lực của Hồng.

Theo cô Duyên, Hồng có những phẩm chất nổi bật của một học sinh có tư duy khoa học, khả năng suy luận, tinh thần tự học cao và đặc biệt là thói quen không chấp nhận kiến thức theo kiểu học thuộc. Khi gặp một vấn đề, em thường đặt câu hỏi, tìm nguyên nhân và cố gắng kết nối kiến thức với thực tế.

Nhưng hành trình đến ba lần Giải Nhất không phải lúc nào cũng dễ dàng.

Hồng vẫn nhớ một buổi chiều mùa Đông, khi kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh năm lớp 11 đã cận kề. Khoảng 4 giờ chiều, sương mù phủ kín những dãy núi, trời rét buốt. Các bạn đã về hết, trong phòng học chỉ còn hai cô trò bên ngọn đèn bàn.

Cô giáo Đỗ Thị Hải Duyên trực tiếp hướng dẫn Hoàng Thị Hồng phương pháp tự học và kỹ năng làm bài chuyên sâu môn Địa lí. Ảnh: Bình Yên

Hôm ấy, Hồng mắc ở một bài tập vẽ biểu đồ kết hợp và phân tích sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế - một dạng bài dễ mất điểm. Càng làm, em càng thấy bế tắc và bắt đầu nản lòng.

Cô Duyên không trách học trò. Cô ngồi xuống bên cạnh, lấy tấm bản đồ địa hình ra, dùng bút laser chỉ từng đường bình độ, từng vùng kinh tế rồi nói với Hồng: “Càng lên cao không khí càng lạnh, nhưng đứng ở đỉnh núi em mới thấy hết vẻ đẹp của đất nước mình. Ráng lên em, cô tin em làm được”.

Lời động viên ấy đến đúng lúc Hồng cần nhất. Không phải một lời giải có sẵn, cô Duyên giúp em nhìn lại vấn đề, bình tĩnh tháo gỡ từng phần và tiếp tục làm bài.

Với Hồng, đó là một kỷ niệm em không quên.

Sau buổi chiều ấy, em càng hiểu rằng học tập không phải lúc nào cũng là con đường bằng phẳng. Có những lúc người học cần một lời động viên đúng lúc để có thêm niềm tin đi tiếp.

Sự đồng hành ấy cùng phương pháp học phù hợp đã giúp Hồng từng bước khẳng định mình. Trong năm học 2024–2025, đội tuyển Địa lí do cô Duyên bồi dưỡng có 5 học sinh đạt giải cấp tỉnh, gồm 2 Giải Nhất, 2 Giải Nhì và 1 Giải Ba. Năm học 2025–2026, đội tuyển tiếp tục có học sinh đạt Giải Nhất và Giải Nhì.

Trong công tác ôn thi tốt nghiệp môn Địa lí, học sinh do cô Duyên hướng dẫn nhiều năm liền có kết quả trên mức trung bình, thường nằm trong nhóm 10 học sinh có điểm cao của tỉnh; riêng năm học 2025–2026, kết quả đứng thứ ba toàn tỉnh.

Cô giáo Đỗ Thị Hải Duyên ứng dụng công nghệ thông tin và phương pháp trực quan trong giờ dạy chuyên đề Địa lí cho học sinh. Ảnh: Bình Yên

Đi xa từ một cách học

Nhưng với cô Duyên, điều đáng quý nhất ở Hồng không nằm ở những con số thành tích.

“Điều khiến tôi trân trọng nhất ở Hồng không chỉ là những tấm bằng khen, mà là lối sống giản dị, khiêm tốn và luôn biết nghĩ cho tập thể. Dù đạt nhiều thành tích cao, em chưa bao giờ tỏ ra tự mãn”, cô Duyên chia sẻ.

Học sinh nội trú tự tay chăm sóc vườn rau xanh, góp phần cải thiện và bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm cho bữa ăn bán trú. Ảnh: Bình Yên

Ở trường, Hồng sẵn sàng chia sẻ cách học với bạn bè, hỗ trợ các em khóa dưới khi gặp khó khăn trong học tập. Ba năm liền, em đạt danh hiệu học sinh giỏi và rèn luyện tốt, đồng thời được ghi nhận là “Học sinh 3 tốt” với các tiêu chí đạo đức tốt, học tập tốt và thể lực tốt.

Thành tích vì thế không dừng lại ở một cá nhân. Sự gương mẫu của Hồng tạo thêm động lực để các bạn cùng cố gắng, góp phần hình thành không khí học tập tích cực trong trường.

Rồi khoảnh khắc được chờ đợi cũng đến. Khi tên Hoàng Thị Hồng một lần nữa được xướng lên ở vị trí Giải Nhất môn Địa lí cấp tỉnh, lần thứ ba liên tiếp, cô học trò ấy bước lên bục nhận giấy khen.

Giữa hội trường đông người, ánh mắt Hồng lập tức tìm về phía cô Duyên.

Cô giáo đứng đó, vẫy tay chúc mừng học trò. Hồng nhìn thấy những giọt nước mắt trong ánh mắt người cô đã đồng hành cùng mình suốt những năm tháng ôn luyện.

Ban Giám hiệu Trường PTDTNT THCS&THPT Bảo Yên khen thưởng, động viên Hoàng Thị Hồng cùng đội tuyển học sinh giỏi trước kỳ thi cấp tỉnh. Ảnh: Bình Yên

Với Hồng, khoảnh khắc ấy khiến em hiểu rằng một thành tích không chỉ được tạo nên trong phòng thi. Đằng sau nó là những ngày tự học, những lần loay hoay tìm cách giải một bài khó, là sự kiên trì của người học và sự đồng hành của người thầy.

Cô giáo Đỗ Thị Hải Duyên (áo dài đỏ) cùng Hoàng Thị Hồng (thứ 2 từ trái sang) và các thành viên đội tuyển Địa lí nhận giấy khen của Ban Giám hiệu nhà trường. Ảnh: Bình Yên

Ba mùa quán quân rồi sẽ trở thành một phần của ký ức.

Còn con đường phía trước của cô gái Tày ấy mới chỉ bắt đầu. Tại giảng đường Đại học Quốc gia Hà Nội, Hồng sẽ không còn đứng trước mục tiêu giữ một ngôi vị cấp tỉnh. Điều quan trọng hơn là tiếp tục giữ được thói quen đặt câu hỏi, tự tìm câu trả lời và chủ động bước qua những giới hạn của chính mình.

Bảng vàng vinh danh Hoàng Thị Hồng – Thủ khoa khối C00, Thủ khoa lớp 12B Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Ảnh: Bình Yên

Có lẽ, đó mới là phần hành trang đáng giá nhất mà những năm tháng ở ngôi trường vùng cao đã trao cho Hoàng Thị Hồng: Không chỉ giúp em đứng trên bục vinh danh, mà giúp em đủ tự tin để đi tiếp bằng đôi chân của mình.