(Thanh tra) - Theo Thủ tướng, cần tập trung nguồn lực nhà nước để đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên những nhiệm vụ thiết yếu tác động trực tiếp đến đời sống người dân; đồng thời không đầu tư dàn trải, trùng lặp, tuyệt đối không được để xảy ra thất thoát, lãng phí, tiêu cực.
Yêu cầu tập trung nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực thiết yếu, tuyệt đối không để lãng phí được Thủ tướng Lê Minh Hưng, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc miền núi giai đoạn 2026-2035 nêu rõ sáng 15/10, khi chủ trì hội nghị triển khai thực hiện chương trình.
Theo Thủ tướng, Chương trình mục tiêu quốc gia sau tích hợp có phạm vi rất rộng, tích hợp nhiều mục tiêu, lĩnh vực, đối tượng, nguồn lực; liên quan trực tiếp đến đời sống của người dân, nhất là khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, các nhóm yếu thế, đối tượng chính sách.
“Yêu cầu đặt ra là phải tổ chức thực hiện thống nhất, liên tục; không để việc chuyển sang Chương trình mới làm gián đoạn chính sách, nhiệm vụ và quyền lợi hợp pháp của người dân”, Thủ tướng nêu rõ.
Với phương châm “Đồng bộ chính sách - Thống nhất hành động”, lấy người dân làm chủ thể thay vì chỉ là đối tượng nhận hỗ trợ thụ động, Thủ tướng lưu ý việc tích hợp các Chương trình mục tiêu quốc gia phải tạo chuyển biến thực chất trong quản lý, giảm đầu mối, giảm thủ tục, khắc phục tình trạng phân tán, chồng chéo, nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực.
Người đứng đầu Chính phủ nêu rõ yêu cầu không làm thay đổi, thu hẹp mục tiêu, phạm vi, đối tượng thụ hưởng, quyền lợi và mức độ ưu tiên đã được Quốc hội quyết định; không làm gián đoạn nhiệm vụ, chính sách trong quá trình chuyển tiếp.
Đi cùng với đó, Thủ tướng nhấn mạnh việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với nguồn lực, điều kiện thực thi và kiểm tra, giám sát; tăng quyền chủ động, sáng tạo của địa phương theo nguyên tắc địa phương quyết định, địa phương tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm cuối cùng về kết quả.
Mặt khác, theo Thủ tướng, cần tập trung nguồn lực Nhà nước để đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên những nhiệm vụ thiết yếu tác động trực tiếp đến đời sống người dân (như nước sinh hoạt, đất ở, đất sản xuất, bảo đảm đời sống cho người dân…) địa bàn khó khăn, đối tượng yếu thế; không đầu tư dàn trải, trùng lặp.
“Tuyệt đối không được để xảy ra thất thoát, lãng phí, tiêu cực”, Thủ tướng quán triệt.
Giao nhiệm vụ cụ thể, Thủ tướng yêu cầu các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan, chủ tịch UBND cấp tỉnh trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng, hiệu quả và kết quả thực hiện các nhiệm vụ được giao.
“Nhiệm vụ thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó chịu trách nhiệm và chủ động giải quyết; không chờ đợi, không đùn đẩy, không để khoảng trống trong tổ chức thực hiện”, Thủ tướng nhấn mạnh.
Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu các tỉnh, thành phố tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân nguồn vốn ngân sách Trung ương của các Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025 được chuyển sang thực hiện năm 2026 (tỷ lệ thực hiện, giải ngân hiện nay còn rất thấp, mới được khoảng 39%, còn khoảng 12.000 tỷ đồng chưa giải ngân được).
Các tỉnh, thành cũng phải xác định rõ nhiệm vụ, dự án ưu tiên; phân cấp, phân công nhiệm vụ phù hợp với năng lực của cấp xã; bố trí nguồn lực và các điều kiện cần thiết để tổ chức thực hiện.
Quán triệt tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, không để xảy ra thất thoát, lãng phí, tiêu cực, Thủ tướng yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát; bảo đảm việc sử dụng vốn công khai, minh bạch, đúng mục tiêu, đúng đối tượng.
Thủ tướng đồng thời lưu ý việc phân bổ nguồn vốn cho Chương trình không cứng nhắc, không phụ thuộc hoàn toàn vào tiến độ giải ngân; bởi tại một số khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn thì năng lực, trình độ của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở cần được quan tâm, tăng cường.
Ngay sau Hội nghị, Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương nêu cao tinh thần trách nhiệm, quyết tâm cao, phối hợp chặt chẽ, tổ chức thực hiện quyết liệt, không để người dân phải chờ đợi; lấy kết quả ở cơ sở, sự chuyển biến của đời sống người dân và chất lượng phát triển bền vững làm thước đo hiệu quả Chương trình.
Trước đó, báo cáo tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh việc hợp nhất 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình thống nhất không có nghĩa là làm lại từ đầu.
“Điều cốt lõi là tổ chức lại cách quản lý, điều hành và thực hiện nhằm giảm trùng lặp, giảm tầng nấc trung gian, phân định rõ trách nhiệm, tăng quyền chủ động cho địa phương, chuyển mạnh từ quản lý đầu vào sang quản lý theo mục tiêu, các sản phẩm và kết quả đầu ra”, Bộ trưởng Bộ Tài chính nói.
Để cơ chế sớm trở thành kết quả thực tế, Bộ trưởng Bộ Tài chính đề nghị xử lý dứt điểm nhiệm vụ chuyển tiếp, đưa chương trình mới vào vận hành đồng bộ từ năm 2027.
Song song với đó, theo ông Tuấn, cần hoàn thiện cơ sở dữ liệu và công cụ đánh giá để quản lý, chấm điểm, điều hành trên cùng một hệ thống. Dữ liệu tối thiểu phải phản ánh phân bổ điều chỉnh nguồn lực, tiến độ giải ngân, đối tượng thụ hưởng, sản phẩm, kết quả đầu ra.
Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng đề nghị rà soát căn cứ chuyên môn, kỹ thuật, xử lý nhanh vướng mắc, không để hình thành điểm nghẽn về hướng dẫn mới.
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, khung khổ mới trao quyền nhiều hơn cho địa phương, đòi hỏi trách nhiệm cao hơn, đơn giản hóa thủ tục nhưng kỷ luật tài chính phải chặt chẽ hơn.
Từ đó, Bộ trưởng đề nghị các bộ, ngành, địa phương quán triệt tinh thần “3 không”: Không chờ đợi khi đã rõ thẩm quyền và cơ chế; Không đẩy trách nhiệm việc thuộc thẩm quyền của cấp nào thì phải xử lý ở cấp đó; Không đánh giá chương trình chỉ bằng số vốn đã giải ngân mà bằng kết quả thực chất đối với người dân.
Về phân công trách nhiệm, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh nguyên tắc phân định trách nhiệm giữa Trung ương và địa phương là mỗi nhiệm vụ, hoạt động của Chương trình được giao một cơ quan chủ trì và bố trí nguồn lực tương ứng, không trùng lặp giữa các cấp ngân sách.
Theo đó, Trung ương tập trung xây dựng cơ chế, chính sách, tiêu chuẩn, định mức, hướng dẫn chuyên môn, quản lý các hệ thống dùng chung và thực hiện nhiệm vụ có phạm vi quốc gia, liên vùng.
Địa phương trực tiếp tổ chức thực hiện các nhiệm vụ trên địa bàn và đối với đối tượng thụ hưởng thuộc phạm vi quản lý theo phân cấp, phân quyền.
