Sáng 19/8, Quốc hội nghe tờ trình của Chính phủ về phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035.

Việc xây dựng một chương trình MTQG tổng thể trên cơ sở thống nhất 4 chương trình về phát triển văn hóa; giáo dục và đào tạo; xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển.

Không tích hợp “cơ học”, đề xuất Thủ tướng làm Trưởng Ban Chỉ đạo

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh quan điểm không tích hợp “cơ học”, không làm thay đổi, thu hẹp hoặc sai lệch mục tiêu của 4 chương trình, mà chỉ cơ cấu lại nhiệm vụ để tránh trùng lặp.

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình. Ảnh: quochoi.vn

Chính phủ đề xuất giữ nguyên dự kiến tổng nguồn lực khoảng 808.558 tỷ đồng; đồng thời, kiến nghị Quốc hội giao Chính phủ rà soát, quyết định cơ cấu từng nguồn vốn, cơ cấu chi đầu tư và chi thường xuyên của ngân sách Trung ương bảo đảm triệt để tiết kiệm chi thường xuyên.

Về phân bổ ngân sách nhà nước thực hiện chương trình, theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, sẽ đổi mới từ “phân bổ theo nhu cầu đăng ký” sang kết hợp nhu cầu với kết quả thực hiện mục tiêu, giải ngân, năng lực và điều kiện sẵn sàng.

Hằng năm, phân bổ theo nhu cầu và gắn với kết quả thực hiện, khả năng giải ngân, vốn đối ứng; đồng thời cho phép điều chuyển từ nhiệm vụ chậm sang nhiệm vụ có khả năng hoàn thành tốt hơn.

Ngân sách Trung ương hỗ trợ địa phương nhận bổ sung cân đối hoặc không nhận bổ sung cân đối nhưng không điều tiết về ngân sách Trung ương; áp dụng khung tỷ lệ nhận bổ sung cân đối từ 60% tổng chi cân đối ngân sách địa phương trở lên để xác định mức hỗ trợ cao hơn.

Địa phương tự cân đối ngân sách chủ động bố trí nguồn lực thực hiện.

Chính phủ cũng đề xuất thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương do Thủ tướng làm Trưởng Ban Chỉ đạo, điều hành, điều phối. Bộ Nông nghiệp và Môi trường sử dụng Văn phòng điều phối hiện có làm cơ quan điều phối chung.

Các bộ quản lý ngành chịu trách nhiệm quản lý nhóm mục tiêu, thiết kế chính sách, chỉ tiêu, tiêu chí và đánh giá kết quả đầu ra, không làm trung gian phân bổ và quyết toán.

Bộ Tài chính là đầu mối tổng hợp phân bổ, sử dụng, thanh toán, quyết toán và kết quả thực hiện. Địa phương chủ động lựa chọn danh mục, thứ tự ưu tiên, phân bổ, điều chỉnh và phương thức thực hiện, chịu trách nhiệm toàn diện về hiệu quả và kết quả.

Đề nghị xác định tổng vốn, giới hạn giao Chính phủ

Trình bày thẩm tra, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Lâm Văn Mẫn cho biết, Hội đồng Dân tộc thống nhất sự tích hợp 4 chương trình MTQG hiện hành thành 1 chương trình tổng thể nhằm sử dụng nguồn lực hiệu quả, đầu tư đồng bộ.

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Lâm Văn Mẫn. Ảnh: quochoi.vn

Tổng nguồn lực của 4 chương trình trước khi hợp nhất là 808.558 tỷ đồng, gồm 345.000 tỷ đồng ngân sách Trung ương; 395.392 tỷ đồng ngân sách địa phương; 23.000 tỷ đồng thực hiện tín dụng chính sách; 20.429 tỷ đồng vốn đối ứng của cơ sở giáo dục và 24.737 tỷ đồng nguồn huy động hợp pháp khác.

Hội đồng Dân tộc thống nhất không áp dụng cơ học tỷ lệ 75% vốn đầu tư công và 25% kinh phí thường xuyên. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị Nghị quyết của Quốc hội xác định tổng vốn, cơ cấu vốn đầu tư công - kinh phí thường xuyên và giới hạn giao Chính phủ.

Theo cơ quan thẩm tra, giao Chính phủ chủ động cơ cấu chi tiết trong phạm vi, giới hạn Quốc hội quyết định, nhưng không làm thay đổi tổng vốn đầu tư, mục tiêu, đối tượng, mức độ ưu tiên và các nội dung thuộc chủ trương đầu tư do Quốc hội quyết định. Đồng thời, không làm giảm nguồn lực cho hỗ trợ trực tiếp, sinh kế, phát triển sản xuất, giáo dục, y tế, văn hóa, đào tạo nghề và chính sách dân tộc.

Vốn đối ứng địa phương phải phù hợp khả năng cân đối, không làm địa phương khó khăn mất khả năng tiếp cận vốn trung ương. Trường hợp vượt phạm vi được giao phải báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định theo thẩm quyền.